Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin keçmiş rəhbəri və Ermənistan prezidentinin Qarabağ nizamlanması üzrə sabiq xüsusi nümayəndəsi (1994-1995) David Şahnazaryan deyib ki, o, Nikol Paşinyanın Ermənistanın baş naziri postunu tutduğu ilk gündən onun istefasını tələb edib.
Şahnazaryan qeyd edib ki, Qarabağla bağlı Paşinyanın hətta Serj Sarkisyanın vaxtilə imtina etdiyi nizamlanma layihəsinə belə nail ola bilməyəcəyi artıq o zaman aydın idi: “Yeri gəlmişkən, 1997-ci ildə təklif edilən məlum başıbəlalı mərhələli plan layihəsini reallaşdırmaq mümkün olmadı. Ermənistan hakimiyyətinin fəaliyyəti bütün müharibə qanunlarına zidd idi. Əgər Paşinyan döyüş əməliyyatlarını vaxtında dayandırsaydı, belə fəlakətli nəticələr olmazdı. Dostlar məndən vəziyyəti ətraflı izah etməyimi istədi. Dostlar məndən soruşdular ki, hazırda nə baş verir? Onlara dedim ki, Şuşada indi muğam çalınır. Mənə elə gəlir ki, bu cavabdan sonra hamıya hər şey aydın olar. Bu, həqiqətən, biabırçı kapitulyasiyadır, amma ən dəhşətlisi odur ki, Paşinyan və komandası hətta indi də hakimiyyətdən əl çəkmək istəmirlər. Sükanı əllərində saxlamağa çalışırlar. Siyasi təqiblər ara vermir. Bizim cəmiyyətə elə gəlir ki, bununla müharibə qurtarıb. Əslində, müharibədə fasilə elan edilib. Rus sülhməramlılarını salamlayıram, onlara əhsən. Amma müharibə üçün əsl mövzu - Sünik (Zəngəzur) hələ də qalır”.
Maraqlıdır, Ermənistanda Zəngəzuru itirmək xofu niyə yaşanır? Ola bilərmi ki, “Azərbaycan təzminat əvəzi Zəngəzuru tələb edə bilər” fikrindən qorxuya düşüblər?
“Culfa-Horadiz dəmir yolunun işə düşməsi həm də o deməkdir ki, Türkiyədən Azərbaycana qatarlar işləyəcək”
Məsələyə münasibət bildirən Siyasi İnnovasiya və Texnologiyalar Mərkəzinin rəhbəri Mübariz Əhmədoğlunun sözlərinə görə, ermənilərin Zəngəzurla bağlı narahatlığı müxtəlif faktorlarla bağlıdır: “Əvvəla Ermənistanın Azərbaycana vurduğu ziyanlara görə təzminat tələb etməyimizin miqdarı hələ dəqiq bəlli deyil. Bəlkə bunun müqabilində Ermənistanın üzərinə müəyyən siyasi öhdəliklər qoyulsun. Məsələn, Ermənistanın bundan sonra heç bir ordusu olmasın. Bundan başqa, Ermənistandan torpaq tələb edəcəyimiz təqdirdə hansı ərazilərdən söhbət getdiyi hələ dəqiq bəlli deyil. Zəngəzurun Azərbaycan üçün önəmi böyükdür. Zəngəzur Naxçıvanla Azərbaycanı quru yolu ilə birləşdirirdi. 1923-cü ildə sözügedən ərazi Ermənistana verildi. Zəngəzuru geri alsaq, o zaman Naxçıvanla Azərbaycanın birbaşa quru əlaqəsi yaranacaq. Ancaq sözügedən məsələyə hələ çox var. Zəngəzur məsələsini siyasiləşdirən amil oradan Naxçıvana koridorun açılması məsələsidir. Məlum olduğu kimi, 10 noyabr razılaşmasında Naxçıvana koridorun açılması öz əksini tapıb. Culfa-Horadiz dəmir yolunun işə düşməsi həm də o deməkdir ki, Türkiyədən Azərbaycana qatarlar işləyəcək. Görünən odur ki, bu, erməniləri yaman xoflandırır. Rusiya isə sözügedən koridorun açılmasına ikili münasibət bəsləyir. Rusiya istəyir ki, Mehri dəmir yolundan istifadə etsin və bu ölkənin qatarları rahat gedib-gəlsin. Ancaq, digər tərəfdən, sözügedən dəmir yolundan Türkiyə və İranın istifadə edəcəyindən Rusiya qorxur. Ancaq şərait elə gətirib ki, Rusiya müvəqqəti də olsa bununla razılaşır. Başqa bir tərəfdən, xaricdə yaşayan və İranın mövqeyindən çıxış edən ekspertlərin fikrincə, Dağlıq Qarabağ ətrafında gedən son proseslərdə rəsmi Tehran uduzdu. Ancaq İranın uduzmasını SEPAH kompensasiya etməyə çalışır. Onlar istəyirlər ki, regionda müharibə olsun. Ona görə də hazırda Zəngəzur ətrafında yaranan qeyri-müəyyənlikdən ermənilər narahatdırlar. Hesab edirlər ki, İranın proseslərdən kənarda qalması Zəngəzuru müharibə oylağına çevirə bilər. Ermənilərin narahatlığı həm də bununla bağlıdır. O üzdən, Şahnazaryan deyir ki, müharibə hələ bitməyib”.
Politoloq hesab edir ki, bundan sonra ermənilər hələ çox narahat olacaqlar.
Vidadi ORDAHALLI
