“Təəssüf ki, beynəlxalq təşkilatlarda sözçülük çox geniş yayılıb, özü də ilbəil bir məruzədən digərinə köçürülən və arxasında heç bir əməli iş dayanmayan şablon sözlər”. Bu fikirləri Prezident İlham Əliyev TASS agentliyi direktorunun birinci müavini Mixail Qusmana müsahibəsində beynəlxalq təşkilatların nüfuzu və effektivliyi məsələsi barədə danışarkən səsləndirib.
Beynəlxalq təşkilatın nüfuzunun çox cəhətdən onun qəbul etdiyi qərarların yerinə yetirilməsindən asılı olduğunu bildirən dövlət başçısı deyib ki, hətta BMT Təhlükəsizlik Şurasının neçə illər bundan əvvəl qəbul etdiyi qətnamələr yerinə yetirilmir və Azərbaycan bunu öz timsalında yəqin edib: “Buna görə hökmən cəza mexanizmi olmalıdır. Əgər beynəlxalq təşkilat icrası zəruri olan qərar qəbul edirsə, bu qərar yerinə yetirilməlidir. Qərarı pozan üzv barəsində isə bir neçə mərhələdən ibarət prosedur olmalıdır, lakin bu prosedur yoxdur. Mənim fikrimcə, beynəlxalq təşkilatlara münasibətdə müəyyən ümidsizlik doğuran əsas amillər bunlardır”.
Prezident onu da qeyd edib ki, bəzən beynəlxalq hüquqa zidd olan hərəkətlər müasir dünya nizamını şübhə altına alır. Ona görə ki, beynəlxalq hüquq hər kəs üçün prioritet olmalıdır və ölkələr onların potensialından, imkanlarından asılı olmayaraq, beynəlxalq hüquqa hörmət etməyə borcludurlar: “Amma biz bəzən beynəlxalq hüququn kobudcasına, nümayişkaranə şəkildə pozulduğunu görəndə sual yaranır: bəs biz nə üçün ona riayət etməliyik? Əgər başqaları onu pozmağı özlərinə rəva görə bilirsə, biz nə üçün poza bilmərik? Mən demirəm ki, biz bu yolla gedirik. Xeyr. Azərbaycan həmişə qanunun aliliyini və beynəlxalq hüququn aliliyini əsas götürür. Lakin haqlı olaraq, bu cür suallar yaranır və əlbəttə, onlara birgə cavablar axtarmaq lazımdır”.
Müşahidələr göstərir ki, get-gedə beynəlxalq təşkilatların qərarları formal xarakter daşıyır. Bu da, öz növbəsində, sözügedən təşkilatlara inamı azaldır.
“...beynəlxalq qurumların qəbul etdiyi qərarların icra mexanizmi ya yoxdur, ya da işləmir”
Məsələyə münasibət bildirən AMİP-in sədr əvəzi Arzuxan Əlizadənin sözlərinə görə, Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq təşkilatlarla bağlı səsləndirdiyi iradlar reallığı əks etdirir: “Bunun nəticəsidir ki, beynəlxalq təşkilatlara, bu qurumların qəbul etdiyi qərarlara inam qalmayıb. Reallıq ondan ibarətdir ki, beynəlxalq qurumların qəbul etdiyi qərarların icra mexanizmi ya yoxdur, ya da işləmir. Praktiki olaraq beynəlxalq təşkilatların qərarları beynəlxalq münasibətlərə təsir göstərə bilmir. Nəticədə illərlə yığılan problemlər həll olunmamış qalır. Ölkə başçısı çox düzgün və tutarlı əsaslarla bu sahədə mövcud olan vəziyyəti izah etdi. Məsələ ondadır ki, beynəlxalq hüququn tez-tez çox kobud şəkildə pozulmasının şahidi oluruq. Əfsuslar olsun ki, bunun başlıca səbəbkarı elə aparıcı dövlətlərdir. Dünyanın aparıcı dövlətlərinin geosiyasi maraqları, aralarındakı rəqabət üzündən belə xoşagəlməz vəziyyət yaranır. Nəticədə bundan daha çox inkişaf etməkdə olan ölkələr əziyyət çəkirlər. Dünyada separatizm ocaqları, etnik münaqişələr artır. Beynəlxalq təşkilatların qərarları kağız üzərində qalmasa, o zaman vəziyyət fərqli olacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
