Dünya bazarında neftin kəskin ucuzlaşması neft ölkələrinin valyutalarına mənfi təsir etməyə başlayıb. Artıq qonşu Rusiyanın valyutası rubl öz dəyərinin 20%-ni itirib. Məlumat üçün bildirək ki, martın 10-da “AzəriLayt” markalı Azərbaycan neftinin barreli 36,62 dollara düşüb. Bu, büdcə qiymətindən 18,38 dollar aşağı qiymətdir. Azərbaycanın 2020-ci il büdcəsində neftin qiyməti 55 dollardan götürülüb. “AzəriLayt” yanvara 70,04, fevrala 62,15, marta 53,77 dollarla başlayıb.
Neft Çindən üzə çıxaraq dünyanın bir çox ölkəsini bürüyən koronavirus epidemiyası fonunda ucuzlaşmağa başlayıb. İri neft ixracatçılarını birləşdirən OPEC və bir neçə qeyri-OPEC ölkəsi martın 6-da hasilatı azaltmaq razılığına gələ bilmədiyi üçün qiymətlər daha kəskin enib.
Neftin qiymətinin düşməsi devalvasiyanın olacağı ehtimalını gündəmə gətirib. Artıq bəzi insanlar devalvasiyanın olacağından ehtiyat etdikləri üçün, əllərindəki milli valyutanı dollara çevirirlər.
Onu da qeyd edək ki, Azərbaycanda banklardan, xüsusən də “exchange banklar” kimi tanınan “Amrahbank”, “Gunay Bank” və “Express Bank”dan dollar alışı təxminən 40-50 faiz artıb. Ümumilikdə, ötən 2 həftədə dolların qiymətində artım qeydə alınıb və alışla satış arasındakı məzənnədə kəskin - 40 qəpik fərq yaranıb.
“…manatın məzənnəsinin hələ uzun müddət sabit qala bilməsi üçün…”
Məsələ ilə bağlı fikir bildirən iqtisadçı-ekspert Fikrət Yusifov qeyd etdi ki, dünya bazarlarında neftin qiymətinin kəskin azalması və bunun hansı fəsadlar yarada biləcəyi ilə bağlı müxtəlif məlumatlar paylaşılır: “Bəli, Azərbaycan dünyanın iqtisadi müstəvisinin bir parçası kimi bu proseslərdən kənarda deyil. Lakin baş verənləri “iqtisadiyyat çökəcək, manat 2015-ci ildəki kimi kəskin devalvasiyaya məruz qalacaq” kimi təqdim etmək nə qədər doğrudur və bu kimlərə lazımdır? Azərbaycan manatı artıq bir neçə ildir öz sabitliyini qoruyub saxlayır və manatın məzənnəsinin hələ uzun müddət sabit qala bilməsi üçün hökumətin kifayət qədər böyük imkanları var. Bu gün bütün banklarda xarici valyutanın satışı tam sərbəst şəkildə, heç bir məhdudiyyət qoyulmadan, bir dollar üçün 1 manat 70 qəpik kursu ilə həyata keçirilir. Odur ki, ajiotaj yaratmaq lazım deyil. Ölkənin iqtisadi və maliyyə dayanaqlığı milli valyutanın məzənnəsinin sabitliyi üçün kifayət qədər yetərlidir”.
Günel CƏLİLOVA
