İdxal benzinin qiyməti hələ də sabit yüksək olaraq qalır

Tarix: 24.10.2014 / 02:50
Bölmə: İqtisadiyyat

Məlumat verildiyi kimi, bir müddət əvvəl ölkə yanacaqdoldurma məntəqələrində idxal edilən "Premium Avro-95" markalı benzinin qiyməti aşağı salındı. Həmin vaxt bildirildi ki, dünya bazarında neftin qiymətinin aşağı düşməsi ilə əlaqədar olaraq "Premium" benzinin satış qiymətinə yenidən baxılıb. Belə ki, həmin markalı benzinin əvvəllər 1 litri 97 qəpiyə satılırdısa, artıq oktyabrın 1-dən "Premium", qiyməti 2 qəpik aşağı salınaraq, 95 qəpiyə satılır.
Lakin son üç həftə ərzində dünyada neftin qiyməti əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşsa da, nədənsə, idxal olunan "Premium" və "Super" benzinin qiymətində heç bir ucuzlaşma yoxdur. Halbuki, bir sıra dünya ölkələrində fərqli mənzərə müşahidə olunur. Məsələn, ABŞ-da parakəndə satışda benzin 15 faizdən çox ucuzlaşıb və orta hesabla bir qallonu 3,17 dollara satılır. Qeyd edək ki, bir qallon 3,8 litrə yaxındır və bu göstərici ilə hesablayanda ABŞ-da benzinin litri 83 sentə, yaxud Azərbaycan valyutası ilə hesablayanda cəmi 65 qəpiyədir. İqtisadçı Bretta Rayan deyir ki, ABŞ-da benzinin 1 sent ucuzlaşması amerikalıların enerjidaşıyıcılarına illik xərclərinin 1 milyard dollar azalması deməkdir. Bu da amerikalı istehlakçılar və şirkətlər üçün olduqca sərfəlidir.
Xatırladaq ki, ölkəmizdə bütün növ enerjidaşıyıcılarının qiymətlərinə Tarif Şurası nəzarət edir. Yalnız idxal olunan Aİ-95 ilə Aİ-98 markalı benzin növlərinin qiymətləri sərbəst olaraq bazar tərəfindən müəyyənləşir. Elə bu səbəbdən, iki növ benzinin qiyməti sərbəst buraxıldığı üçün dünya bazarlarında neftin qiymətinin ucuzlaşmasına əsasən, heç olmasa, bunlarda eniş baş verməli idi. Ancaq bu müşahidə olunmur. İndinin özündə də bir sıra idxalçı ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, dünya bazarında neftin ucuzlaşması həmin dövlətlərdə satılan benzinin qiymətinin aşağı düşməsinə gətirib çıxarır. Bu mənada neftin dünya bazarında ucuzlaşması idxal edilən Aİ-95 ilə Aİ-98 markalı benzinlərə şamil edilə bilər. Bu gün neftin bir barrelinin qiyməti 115 dollardan təqribən 85 dollara qədər düşüb. Hardasa 30 faiz ucuzlaşıb. Neftin ucuzlaşması benzin istehsalının maya dəyərinin aşağı düşməsinə gətirib çıxarır. Ona görə də, ekspertlərə görə, Azərbaycanda da idxal olunan 95-dən yuxarı oktanlı benzinin qiyməti ucuzlaşmalıdır. 92 və ondan aşağı oktanlı benzinlərin qiymətinə gəlincə, onların hələlik ucuzlaşması mümkün sayılmır. Çünki "qara qızıl"ın ucuzlaşması ölkə daxilində istehsal olunan 92 və ondan aşağı oktanlı benzinlərin qiymətinə təsir göstərmir. Ona görə ki, neftin dünya bazarında ucuzlaşması hasil olunan neftin maya dəyərinin ucuzlaşmasına gətirib çıxarmır. Yəni əsasən idxal olunan benzinlərin qiyməti aşağı düşməlidir. Çünki neft ucuzlaşır və qiymətlərin geosiyasi səbəblər üzündən daha da enməsi gözlənir.
Burada isə ərəb ölkələri əsas rol oynayır. Ərəblərin istehsal etdiyi 1 barrel onşor neftin maya dəyəri 27 dollardır. Ofşor zonada neftin hasilatı üçün bu düşərgədə 1 barrelə 41 dollar xərclənir. Sanksiyaların silkələdiyi Rusiyada isə onşor zonada neft hasilatının hər barrelinə 51 dollar xərclənir, dərin su altinda isə hasilat xərci 56 dollaradək yüksəlir. Amerikada isə şelfdə neft hasilatının hər barreli 65, artik neft hasilatı isə 75 dollar tələb edir. Lakin ABŞ nefti əsasən daxili istehlak və ehtiyat üçün istehsal edir. Gündəlik cəmi 400 min barrel neft ixrac edən Vaşinqton üçün neftin dünya bazar qiymətinin yüksək olması çox da cəlbedici görünmür.
Başqa tərəfdən, ABŞ hasilatından daha çox idxal edir. Deməli, yerli istehsaldakı ziyan idxaldakı qənaət hesabına kompensasiya edilə bilir. Aylıq 300 milyon barrelə yaxın neft idxal edən ABŞ "qara qızıl"ı əsasən Kanada və Səudiyyə Ərəbistanından gətirir: ümumi idxalda şimal qonşunun payı 18.6, Səudiyyə Ərəbistanının payı isə 12.4 faizdir. ABŞ tələbatını eyni zamanda cənub qonşuları Veneseula və Meksika ixracı hesabına ödəməyə çalışır. Bu səbəbdən, "qara qızıl"ın qiymətinin aşağı düşməsi gündəlik 11 milyon barreldən çox neft hasil edən ABŞ-a ciddi təsir göstərmir, əksinə, okeanın o tayında ucuz idxaldan faydalana bilirlər. Bu səbəbdən Rusiyanı çökdürmək üçün ABŞ nefti ucuzlaşdırır. Digər tərəfdən, ABŞ-da 2 trilyondan artıq investitsiyası olan ərəb şeyxləri üçün Vaşinqtonun oyun qaydalarına əməl etmək nəinki siyasi, həm də iqtisadi əhəmiyyət daşıyır. Bu fonda Vaşinqtonun Ər-Riyada təsir riçaqları kifayət qədər çox olmaqla yanaşı, ABŞ dünya neft bazarında qaydaları müəyyənləşdirmək üçün üstünlüyə malikdir.
Hesab olunur ki, Vaşinqton-Moskva münasibətlərində gərginlik davam edərsə, ABŞ neftin dünya bazar qiymətinin hər barrel üçün 60 dollaradək azaldılmasına nail ola bilər. Elə proseslər də məhz bu istiqamətdə inkişaf edir. Bütün bunlar isə dünyada benzin istehsalının daha ucuz başa gəlməsinə səbəb olur.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...