Neftin dəyərdən düşməsinin Azərbaycana da təsiri görünür

Tarix: 22.10.2014 / 04:45
Bölmə: İqtisadiyyat

Valyuta ehtiyatlarına Çin yuanının daxil edilməsi bir şərtlə məqbul sayılır

Neftin qiyməti ətrafında baş verənlər dünya bazarlarında müəmmalı bir vəziyyət yaratmaqdadır. Lakin istənilən halda real vəziyyətin təhlili göstərir ki, maraqlı tərəflər hələ bir müddət bazarlarda neftin qiyməninin aşağı həddə qalmasına nail ola biləcək. ABŞ-ın Ukraynadakı səfiri Cefri Payet artıq qeyd olunan xüsusda çox maraqlı açıqlama verib. Rusiya və neftin qiyməti ilə bağls o qeyd edib:
"Rusiya dünya iqtisadiyyatına bağlı olduğu üçün ona qarşı soyuq müharibə başlamayacaq. Rusiyanın Sovet İttifaqından fərqi onun dünya iqtisadiyyatına bağlı olmasıdır. Bizim hamımız dünya bazarının əsirləriyik. Bu bazardakılar Moskvanın Ukraynaya qarşı qanunsuz hərəkətlərinə sərt reaksiya verdilər. Baxın görün, onlar indi neftin qiyməti ilə nə edirlər".
Qeyd edək ki, elə ABŞ-ın birbaşa təsiri ilə neftin qiymətinin aşağı düşməsində əsas rol oynayan ölkə qismində Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı çıxış edir. Maraqlıdır ki, Səudiyyə Ərəbistanına, digər hasilatçı ölkələr kimi, öz büdcəsini maliyyələşdirmək üçün neftin bir barrelinin qiymətinin 100 dollardan yuxarı olması lazımdır. Lakin OPEK-in ən iri hasilatçısı artıq bəyan edib ki, bir-iki il ərzində bir barrel üçün 80 dollara dözə bilər. Rəsmi Ər-Riyadın bu mövqeyi bazar iştirakçılarını çaşqın vəziyyətə salsa da, neftin qiymətinin sərt enişinə yol açmaqdadır. Almaniyalı ekspert Holger Sşepisə görə, Qərblə ixtilafda olan Rusiya neftin ucuzlaşmasının ən böyük məğlubudur. Çünki neftin bir barrelinin qiymətinin 90 dollardan aşağı düşməsi Rusiyaya tənəzzül vəd edir. Rusiyanın federal büdcəsi neftin qiymətinin 100 dollardan götürülməsi əsasında formalşıdırılıb.
Millət vəkili Vahid Əhmədov da neftin dünya bazarındakı qiymətinin enməsində Rusiya faktorunu əsas sayır: "Son hadisələr göstərir ki, neftin qiymətindəki bu ani dəyişikliyin səbəbi Rusiyaya tətbiq olunan embarqo, sanksiyalarla əlaqədardır. Rusiyanın dövlət büdcəsi birbaşa neftdən asılı olduğundan, Ukrayna hadisələri ilə bağlı olaraq müəyyən sanksiyalar tətbiq olunur ki, ölkəni iqtisadi baxımdan zəiflədərək yaranan siyasi problemləri aradan qaldırmaq mümkün olsun. Proseslər də, istər-istəməz, dünya neft bazarına təsir edir".
Moskvada həyəcan təbili çalınır. Rusiya Hesablama Palatasının sədri Tatyana Qolikova bildirir ki, mövcud vəziyyət belə davam edərsə, Ehtiyat Fondundakı pullar iki il ərzində bitəcək. Onun sözlərinə görə, hökumətin gəlirləri artırma istiqamətindəki planları kifayət qədər yetərli deyil: "Neft qiymətlərinin düşməsindən qaynaqlanan risqi azaltmaq və sanksiyalara görə yaranan borc problemlərini Ehtiyat Fondu hesabına ödəmək davam edərsə, iki il ərzində pullarımız tükənəcək. Gəlirləri artırmaq üçün idxal əvəzinə istehsalı artırmaq lazımdır".
Təbii ki, baş verənlər ölkəmizə də təsirsiz ötüşmür. İqtisadçı ekspert Samir Əliyev qeyd edir ki, dünyanın əmtəə və maliyyə bazarlarında baş verən proseslər, daha dəqiq desək, neftin və qızılın ucuzlaşması, dolların isə bahalaşması Neft Fondunun vəsaitlərinə təsirsiz ötüşməyib. Ekspert sosial şəbəkələrdə məsələ ilə bağlı yaydığı açıqlamada 2014-cü ilin 3-cü rübünün Neft Fondu üçün o qədər də uğurlu olmadığını bildirib: "Dövlət Neft Fondunun 2014-cü ilin doqquz ayı ərzində gəlir və xərclərinə dair məlumat açıqlandı. Məlum oldu ki, 3-cü rüb Fond üçün bir o qədər də uğurlu olmayıb. Əvvəla, Neft Fondunun vəsaitlərinin idarə olunmasından əldə olunan gəlirlər azalıb. Yanvar-sentyabr aylarında Fondun vəsaitlərinin idarə olunmasından əldə olunan gəlirlər 162,3 milyon manat təşkil edib. Bu, ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 47,9% azdır. 2013-cü ilin yanvar-sentyabr aylarında Fondun gəlirləri 311,2 milyon manat olub. 2012-ci ilin uyğun dövründə isə bu göstərici daha yüksək, yəni 440,4 milyon manata bərabər olub. İkincisi, Fondun investisiya portfelinin gəlirliliyi azalıb. Əgər ötən ilin 9 ayında portfelin gəlirliliyi 1,1% idisə, cari ilin analoji dövründə gəlirlilik 0,6%-ə düşüb. Halbuki, 2012-ci ilin müvafiq dövründə gəlirlilik 1,7% olub".
Ekspert xatırladır ki, Fond üçün qızılın da gəlirliliyi azalıb. Həmçinin, valyutaların məzənnələrinin dəyişməsindən yaranan zərər artıb: "Fondun hesabatına görə, yaranan fərq üzrə zərər 966,4 milyon manat olub. Halbuki, ötən ilin uyğun dövründə zərərin həcmi 38,7 milyon manat təşkil edib. Zərərin bu həddə çatmasına səbəb Fondun valyuta ehtiyatına daxil edilən valyutaların əksəriyyətinin il ərzində ucuzlaşmasıdır. İkinci ən böyük paya malik avronun manata olan məzənnəsi 2014-cü ilin 9 ayında təxminən 7% ucuzlaşıb. Zərərin məhz böyük hissəsi 9,7 milyard avroluq valyutanın dəyərsizləşməsi hesabına yaranıb. Ehtiyatın 51,7%-nə malik ABŞ dolları son aylar əhəmiyyətli dərəcədə bahalaşsa da, manata nisbətən məzənnəsi sabit qalıb".
Qeyd edək ki, Neft Fondunun investisiya portfelinin gəlirliliyinin azalması da müşahidə edilir. İnvestisiya siyasətinə edilmiş dəyişiklik nəticəsində portfelə daxil edilən yeni valyutalar 2014-cü ildə xeyli ucuzlaşıb. Türk lirəsi və avronun ucuzlaşması əsasən dolların bahalaşması ilə bağlı idisə, rus rublunun dəyərsizləşməsi həm də Rusiyaya tətbiq edilən sanksiyaların nəticəsi olub. Situasiyanı düzgün qiymətləndirən Fond ilin əvvəlində rus rublunun müəyyən hissəsindən imtina edə bilmişdi. Ən böyük paya malik ABŞ dollarının bahalaşması digər valyutaların ucuzlaşmasını kompensasiya edir. Ancaq dolların manata olan məzənnəsinin sabit qalması Fondun valyuta ehtiyatlarının manat ifadəsində milyarda yaxın zərərə düşdüyünü göstərir. S.Əliyev bildirir ki, Neft Fondu üçün qarşıda çətin günlər durur":Güman ki, bir tərəfdən neft hasilatının və onun ucuzlaşması nəticəsində daxilolmaların azalması, digər tərəfdən dövlət büdcəsinin gələn il pula ehtiyacının daha da artması Fondun aktivlərinin azalmasına gətirib çıxaracaq. Üstəgəl, Fondun puluna Rusiya şirkətlərinin göz dikməsi vəsaitlərin səmərəsiz istiqamətə yönəldilməsi ilə nəticələnə bilər. Fond Çin yuanını valyuta ehtiyatına daxil etmək planını açıqlayıb. Bu təqdirəlayiqdir, ancaq onun məbləği müzakirə mövzusudur. Çünki Çin iqtisadiyyatında müşahidə edilən zəifləmə yuanın məzənnəsinə mənfi təsir göstərə bilər". Hər halda, neftlə bağlı çətin proseslər başlanır. "Bloomberg" agentliyinə görə, neftlə bağlı əsas problemin qaynağı məhz Rusiyadır: ""Neft Putinin hakimiyyətdə qalmasının əsas elementi idi. Putin prezident kürsüsündə Boris Yeltsini əvəz etdikdən bəri neft Rusiyadakı iqtisadi buma böyük dəstək verib və 2000-ci ildən 2008-ci ilədək iqtisadi artımın orta hesabla 7% böyüməsini təmin edib. İndi isə iqtisadi artım praktiki olaraq sıfıra yuvarlanıb. Ukrayna ərazilərinin işğalı ilə bağlı Amerika və Avropanın tətbiq etdiyi sanksiyalar və rublun aşağı məzənnəsi Rusiyanı silkələyir".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...