Banklar kreditlərin verilməsində paytaxt və region sakinlərinə böyük fərq qoyurlar. Belə ki, eyni tipli kreditin ayrılmasında iki dəfədən çox faiz fərqi var. Mərkəzi Bankın açıqladığı rəqəmlərdə açıq-aşkar görünür ki, paytaxtda kreditlər təxminən 10-11 faiz civarındadırsa, regionlarda bu rəqəm 23 faizdən artıqdır.
Azərbaycanda ən bahalı kreditlər Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda verilir. Həmin iqtisadi rayonda kreditlər üzrə illik faiz dərəcələri martın sonuna 23,5% təşkil edib. Bu göstəriciyə görə ikinci yerdə Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonu - 23,4%, üçüncü yerdə isə Aran iqtisadi rayonu - 23% qərarlaşıb.
Azərbaycan üzrə kredit qoyuluşunun ölkə üzrə ümumi orta faiz dərəcəsi isə 11,8% olub. Bakı şəhəri üzrə bu rəqəm 10 faiz təşkil edib. Buradan göründüyü kimi, bölgələrə verilən kredit faizləri Bakı və Abşerona nisbətən dəfələrlə çoxdur.
Kreditlərin verilməsində Bakı ilə bölgələr arasında fərqin nə səbəbdən qoyulduğunu öyrənmək üçün ekspertlərə müraciət etdik.
Fuad İbrahimli: “Bakı ilə müqayisədə bölgələrdə əhalinin gəliri eyni deyil”
İqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, regionlar hər zaman banklar üçün risqli ərazi sayılıb: “Regionlarda kredit faizlərinin paytaxtla müqayisədə daha yüksək faizlə verilməsi bir sıra amillərdən qaynaqlanır. Banklar regionlara kredit verməkdə o qədər də maraqlı deyillər. Çünki burada risq yüksəkliyi var. Eyni zamanda, girovların likvidliyilə bağlı problemlər mövcuddur. Bu amil xüsusən də daşınmaz əmlaka aiddir. Daşınmaz əmlakı girov olaraq götürdükdə ödəniş həyata keçirə, yəni daşınmaz əmlakı likvidləşdirə bilmirlər. Bu baxımdan da banklar regionlarda genişmiqyaslı kreditləşmədə maraqlı deyillər. Nəticədə həmin amil regionlara kredit verilərkən faiz dərəcəsinin artımına səbəb olur. Digər məqam isə odur ki, regionlara verilən kreditlərin əhəmiyyətli hissəsini məhz istehlak kreditləri təşkil edir”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, bütün ölkədə istehlak kreditləri üzrə faiz dərəcəsi daha yüksəkdir. Bunun özü də regionlar üzrə kreditlərin orta faiz dərəcəsinin yüksək olmasını şərtləndirir.
F.İbrahimlinin dediyinə görə, Bakı ilə müqayisədə bölgələrdə əhalinin gəliri eyni deyil. Banklar da bu kimi amilləri nəzərə alıb, rayonlarda kredit faizini yüksək tətbiq edirlər: “Kredit faizi ölkə üzrə eyni olmalıdır. Bölgələr arasında fərq qoyulmamalıdır. Aidiyyəti qurumlar bu məsələni xüsusi nəzarətə götürməlidirlər”.
Günel CƏLİLOVA
