Banklar hələ də dövlətin strateji siyasətinə dəstək vermir

Tarix: 12.09.2015 / 03:14
Bölmə: İqtisadiyyat

Problemli kreditlərin strukturunun təhlili göstərir ki, istehlak kreditləri burada xüsusi yer tutur. Elə bu səbəbdən ölkənin baş bankı hələ keçən ildən istehlak kreditlərinin həcminin azaldılması üçün məqsədyönlü addımlar atır. İş yerindən arayış olmadan belə kredit verilmir. "Məsuliyyətli kreditləşmə" sənədinə əsasən, istehlak kreditlərinin verilməsi bir qədər də çətinləşib. Burada kredit verərkən müştərinin aylıq gəlirinin həcmi nəzərə alınır.
Banklardan sosial məsuliyyətin artırılması, onların müştəriyə uyğun məhsul təqdim etməsi, müştərinin istəyindən daha çox onun imkanlarının nəzərə alınması tələb edilir. Bütün bunlar isə tədricən nəticələrini verir. Belə ki, ölkədə istehlak kreditləşməsində 2015-ci ilin fevral ayından başlayan azalma iyul ayı ərzində də davam edib. Cari il avqustun 1-nə ölkə iqtisadiyyatına məcmu kredit qoyuluşunun 38,5%-i və ya 7 milyard 769,9 milyon manatı ev təsərrüfatlarına yönəldilib. Ev təsərrüfatlarına istiqamətlənən kreditlərin 1 milyard 351,5 milyon manatı, ipoteka kreditləri də daxil olmaqla, daşınmaz əmlakın tikintisinə və alınmasına verilib. Bütün bunlar istehlak kreditlərinin həcminin azalması ilə müşayiət olunmaqdadır. Qeyd edək ki, cari il avqustun 1-nə ölkə iqtisadiyyatına kredit qoyuluşu 20 milyard 187,5 milyon manat təşkil edib. Bunun 6,4%-i və ya 1 milyard 294,8 milyon manatının ödəniş vaxtı keçib. Beləliklə, cari ilin ötən dövrü ərzində ilk dəfə olaraq iyul ayında problemli kreditlərin cəmi kredit qoyuluşlarındakı xüsusi çəkisində azalma qeydə alınıb. Ekspertlər bunu məhz istehlak kreditlərinin azalması ilə izah edir. Amma bu kreditlərin faiz dərəcəsi hələ də yüksəkdir.
Halbuki, ötən dövrdə uçot dərəcələrinin aşağı salınması, eləcə də istehlak və mikrokreditlərin faiz dərəcələrinin məhdudlaşması ilə bağlı Mərkəzi Bankın qərar və tövsiyəsi faizlərin daha aşağı salınmasına gətirib çıxarmalı idi. Lakin azalma çox azdır. İndilikdə isə istehlak kreditlərinin faiz dərəcələrində cüzi azalma müşahidə edilsə də, banklar bu kreditlərin həcmini azaltmağa çalışır. Xüsusən də "EvroBank" və "Azərbaycan Kredit Bankı"nın lisenziyasının geri alınması və 3 bankın da müflisləşməsinin gözlənilməsi bankları daha ehtiyatlı addımlar atmağa sövq edir. Bu baxımdan bank sektorunda problemli kreditlərin həcminin artmasına qarşı daha ciddi addımlar atılır ki, onlar yeni böyük problemlə üzləşməsin. Bununla belə, yüksək faizlər yenə banklar üçün müəyyən problemlər yaratmaq iqtidarındadır. Düzdür, Mərkəzi Bank kreditlər üzrə faiz dərəcələrinin yuxarı həddini tətbiq edib. Özü də bu qərar yalnız istehlak və mikrokreditlərə tətbiq edilir. Baş bank istehlak kreditləri üzrə illik faiz dərəcələrinin 29, mikrokreditlər üzrə illik faiz dərəcələrinin 25 faizdən yuxarı olmamasını tövsiyə edib. Tələb icra olunmadığı halda inzibati tədbirlər nəzərdə tutulmur. Buna baxmayaraq, ölkənin bütün bankları kreditlər üzrə faiz dərəcələrini baş bankın təklif etdiyi səviyyəyə uyğunlaşdırmağa çalışır.
Hələ bu il iyunun 29-da Mərkəzi Bank istehlak kreditlərinin xidməti üzrə komissiya xərclərinin 1 faizədək azalması ilə bağlı təlimat verəndə bəzi banklar gəlirlərinin azalmasını kompensasiya etmək üçün kreditlər üzrə faiz dərəcələrini artırmışdı. Ancaq belə bölgü Mərkəzi Bankı qane etmədi. Çünki yekun məqsəd kreditlər üzrə faiz dərəcələrinin aşağı salınmasıdır. Bununla əlaqədar olaraq Mərkəzi Bank bank rəhbərləri ilə daha bir görüş keçirməli oldu. Məhz bu görüşdə kreditlər üzrə faiz dərəcələrinin yuxarı həddinə məhdudiyyətlər qoyuldu. Amma yenə də faiz göstəriciləri yuxarı sayılır. Ekspertlər isə kredit faizlərinin yüksək olmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirir. Əvvəla, banklar tərəfindən cəlb edilən resursların qiyməti çox bahadır. Kredit resurslarının orta hesabla 50%-ni əhalinin əmanətləri təşkil edir. Banklar kredit faizlərini özlərini sığortalamaq üçün qaldırır ki, heç olmasa ilk ödənişlər hesabına dəyə biləcək ziyanı qabaqlasınlar. Digər problem yerli bankların xarici banklardan resurs cəlb edə bilməməsidir. Qlobal iqtisadi böhrandan sonra isə bu, ümumiyyətlə çətinləşib. Mərkəzi Bank mərkəzləşdirilmiş kreditləri bütün banklara şamil etmir. Kiçik banklar isə bu vəsaitdən ümumiyyətlə istifadə edə bilmir. Hesab olunur ki, faizlərin aşağı düşməsi üçün Mərkəzi Bank mərkəzləşdirilmiş kreditlərin həcmini artırmalıdır.
Digər tərəfdən, banklar istehlak kreditlərinin yerinə real sektora daha çox vəsait ayrımalıdır. Məsələ ondadır ki, biznes kreditləri istehsalı stimullaşdırır. İstehsalın stimullaşması ölkə iqtisadiyyatının inkişafı üçün vacib şərtlərdən biridir. Qazanmaq baxımından da biznes kreditləri daha sərfəlidir. Çünki böyük həcmdə pul verilir və böyük həcmdə də faiz götürülür. Amma banklar hələ də istehlak kreditləri ilə müqayisədə real sektora daha az vəsait sərf edir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

Tarix: 21.10.2026 / 16:50

Neft Fondumuzun çox valyuta qazanmasına mane olan tək səbəb var...

Tarix: 21.10.2026 / 13:35

Azərbaycanda yeni bank yaradıla bilər - Aİ-dən TƏKLİF...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...