Ermənistanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına üzvlüyü məsələsinin təşkilat rəhbərləri tərəfindən 11 noyabrda keçiriləcək iclasda nəzərdən keçirilməsi gözlənilir. Təşkilatın baş katibi Taatbek Masadıkov bildirib ki, Ermənistan tezliklə Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatındakı (KTMT) üzvlüyünü itirə bilər.
Onun sözlərinə görə, Ermənistanın KTMT-yə üzvlüyü ilə bağlı qərar gələn ay verilə bilər: "Təklif adətən ya sədr ölkə, ya da başqa bir ölkə tərəfindən irəli sürülür. Yəni dövlət başçısı və ya Kollektiv Təhlükəsizlik Şurasının üzvləri. De-fakto baş verənlər Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının Nizamnaməsinin 25-ci maddəsi hesab edilə bilər, bu da üzvlük haqqı ödənilmədikdə və kvota vəzifələri doldurulmadıqda səsvermə hüququndan məhrum olmaq deməkdir". İrəvan üzvlüyünü "dondurduğu" üçün, iştirak etdiyi yeganə şey Daimi Şuranın həftəlik iclaslarıdır. TASS-ın məlumatına görə, Ermənistan nümayəndəsi hansı məsələlərin müzakirə olunduğunu və hansı qərarların qəbul edildiyini dinləyir və yəqin ki, paytaxtına hesabat verir. Ermənistan rəhbərliyi 2024-cü ilin fevral ayında KTMT-dəki üzvlüyünün "dondurulduğunu" elan edib. Rusiyanın Müasir Dövlət İnkişafı İnstitutunun direktoru Dmitri Solonnikov Ermənistanın nəticədə KTMT-dən çıxarılacağına əminliyini bildirib, çünki İrəvan, demək olar ki, üç ildir təşkilatın işində faktiki olaraq iştirak etmir: "Bu, gec-tez baş verməlidir. Ermənistanın təşkilatın fəaliyyətində iştirak etməməsi və KTMT-yə qarşı nümayişkaranə bəyanatları buna gətirib çıxarır. Məsələ gündəmə gətirilməli və hüquqi status faktiki vəziyyətə uyğunlaşdırılmalıdır. Ermənistan xeyli müddətdir KTMT-nin üzvü deyil və respublika hakimiyyətinin təşkilat daxilində işi bərpa etmək planı yoxdur. Buna görə də bunu rəsmiləşdirməyin vaxtıdır. Bu, noyabrın 11-də və ya bəlkə də bir az sonra baş verə bilər - amma Ermənistanın KTMT-dən çıxarılacağına şübhə yoxdur".
Politoloq vurğulayıb ki, Ermənistanı KTMT-də saxlamaq üçün artıq heç bir səbəb yoxdur; onun xaric edilməsi təşkilatın işinə heç bir təsir göstərməyəcək: "Ermənistan ordusunun fundamental əhəmiyyət kəsb etdiyini demək mümkün deyil. Ermənistanın hər hansı bir silahlı münaqişədə Rusiya Federasiyasına hər hansı bir yardım göstərə biləcəyi ehtimalı azdır. Beləliklə, hazırda yeganə məsələ təşkilatın qalan üzvlərinin Ermənistanın təhlükəsizliyi üçün heç bir məsuliyyət daşımamasıdır".
Hərbi politoloq Aleksandr Perenciyev üzvlük haqlarının ödənilməsi ilə KTMT üzvlüyünün saxlanılması arasında birbaşa əlaqəyə diqqət çəkib: "Ermənistan KTMT-yə üzvlük haqqı ödəmir və təşkilatın heç bir fəaliyyətində iştirak etmir, ona görə də onun rəsmi üzvlüyünü saxlamağın mənası yoxdur. Ermənistanın NATO ölkələri ilə qarşılıqlı əlaqələri, o cümlədən komandanlıq və qərargah təlimləri KTMT-nin qərargahı ilə Ermənistan Müdafiə Nazirliyi arasında əməliyyat məlumatlarının mübadiləsini qeyri-mümkün edir. Məxfi məlumatların ABŞ və Avropaya sızması riski olmamalıdır". Ekspert əlavə edib ki, buna görə də, Ermənistanın KTMT-yə hazırkı üzvlüyü yalnız mənasız deyil, həm də təşkilatın digər üzv dövlətləri üçün risklidir: "Hesab edirəm ki, 11 noyabr sammitində Ermənistanı tamamilə xaric etməsələr, ən azından onu xaric etmək üçün bəzi əhəmiyyətli addımlar atacaqlar və nəticədə respublika rəsmi olaraq üzvlükdən çıxarılacaq. KTMT ilə Ermənistan arasında bütün hərbi qarşılıqlı əlaqələr sıfıra endirilib. KTMT-nin qərargahı Ermənistanla heç bir məlumat paylaşmır və Ermənistanın hərbi ehtiyacları üçün heç bir maliyyə ayrılmır. Əvvəllər Ermənistana silah və hərbi texnika verilirdi və təyyarələr icarəyə verilirdisə, indi bunların heç biri baş vermir. Beləliklə, qalan yeganə seçim ölkəni rəsmi olaraq KTMT-dən çıxarmaqdır".
Tahir TAĞIYEV
