Qonşu Gürcüstanın siyasi həyatında yenidən olduqca gərgin bir atmosfer hökm sürür. Buna səbəb Gürcüstanın aparıcı müxalifət partiyalarının fəaliyyətinə son qoyulması məqsədilə Konstitusiya Məhkəməsində başladılan prosesdir. Sözügedən məhkəmə instansiyasına müvafiq müraciət hakim “Gürcü Arzusu - Demokratik Gürcüstan” partiyası tərəfindən edilib. Baş verənlər həm Gürcüstan daxilində siyasi qarşıdurmanı kəskinləşdirir, həm də Qərblə Tiflis arasında münasibətləri daha gərgin mərhələyə daxil edir. Amma Gürcüstan hakimiyyəti barələrində iddia qaldırlılan partiyaların ölkəni təhlükə altında qoyduğunu əsas gətirirək, mövqeyindən geri çəkilmək niyyətində deyil. Müxaliflər isə partiyaların mövcudiyyətini davam etdirmək üçün bütün mübarizə vasitələrindən, o cümlədən də etiraz aksiyalarından istifadə edəcəklərini bildirirlər.
Hakim “Gürcü Arzusu - Demokratik Gürcüstan” partiyasından olan səksən səkkiz parlament üzvü beş müxalifət partiyasının konstitusiyaya zidd elan edilməsi və onların fəaliyyətlərinə son qoyulması üçün Konstitusiya Məhkəməsinə müraciət edib. İş üzrə artıq ilkin dinləmələr keçirilib. Konstitusiya Məhkəməsinin işə baxıb qərar vermək üçün doqquz ay vaxtı var. İşə baxan yeddi hakimdən dördünün lehinə qərar çıxarması partiyaları qadağan etmək üçün kifayət edir. “Gürcü Arzusu” aşağıdakı beş müxalifət partiyasının ləğv edilməsini tələb edir: “Birlik – Milli Hərəkat” 2002-ci ildə Gürcüstanın keçmiş prezidenti Mixail Saakaşvili tərəfindən qurulan Vahid Milli Hərəkat partiyasının yeni adıdır. “Güclü Gürcüstan – Lelo” 2019-cu ildə tanınmış bankirlər Mamuka Xazaradze və Badri Caparidze tərəfindən təsis edilmiş bir partiyadır. “Dəyişiklik Uğrunda Koalisiya – Qvaramiya, Meliya, Qirçi, Droa” 2024-cü ildə Vahid Milli Hərəkatın keçmiş sədri Nika Meliya və “Rustavi 2”, “Mtavari Arxi” telekanallarının keçmiş baş direktoru Nika Qvaramiya tərəfindən təsis edilib. “Qaxariya – Gürcüstan Naminə” 2021-ci ildə hakim “Gürcü Arzusu” Partiyasının ən populyar baş nazirlərindən biri olan Giorgi Qaxariya tərəfindən təsis edilib. Ləğvi tələb olunan “Federalist” Partiyası isə Vahid Milli Hərəkatın əsas ideoloqlarından biri olan Giqa Bokeriya və onun həyat yoldaşı Tamar Çerqoleişvili tərəfindən qurulub. Bu partiyaların fəaliyyətinə son verilməsi Gürcüstanın siyasi həyatında tamamilə fərqli bir mənzərənin yaranması deməkdir və hakimiyyət bunu zəruri hesab edir. “Gürcü Arzusu” Partiyasından deputat David Matikaşvili qeyd edir: “Gürcü xalqı dövlətə və cəmiyyətə deyil, hökumətə qarşı çıxan müxalifətə layiqdir. Ləğvi tələb olunan müxalifət partiyalarına qarşı iddialarımız faktlar və sübutlarla tam şəkildə dəstəklənir və onun tam təmin edilməsi Gürcüstan Konstitusiyası və beynəlxalq təcrübə nəzərə alınmaqla əsaslandırılmış hüquqi qərar olardı. Əgər Almaniyada, Ukraynada və Moldovada konstitusiyaya zidd partiyanın qadağan edilməsi mümkündürsə və Avropa komissarları bunu demokratiyanın inkişafı kimi qiymətləndirir və tərifləyirlərsə, onda biz niyə bunu edə bilmərik?”. “Gürcü Arzusu” Partiyası iddia edir ki, ləğvi tələb edilən partiyalar siyasi fəaliyyətləri ilə Gürcüstan Konstitusiyasının iki bəndini pozublar. Bunlardan birincisi, Gürcüstanın konstitusiya quruluşunun devrilməsi və ya onun zorakılıqla dəyişdirilməsi ilə bağlıdır. Partiyalar 2004-2012-ci illər arasında insan haqlarının pozulmasında, eləcə də 2012-ci ildən bəri parlamentin işinə sabotaj cəhdlərində ittiham olunurlar. Sübut olaraq, “Gürcü Arzusu” həm partiyaların seçki nəticələrini tanımaqdan, həm də nəticə etibarilə dövlət instansiyalarında xidmətdən, o cümlədən də parlamentin işində iştirakdan imtina etməsini, eləcə də hökumətin devrilməsini tələb edən mitinqləri göstərir. İkinci məqam Gürcüstanın müstəqilliyinə qəsd və ölkənin ərazi bütövlüyünün pozulması ilə bağlıdır və onun əsaslandırılmasına 2008-ci il münaqişəsi ilə bağlı hadisələr və partiyaların 2022-ci ildən etibarən Rusiyaya qarşı ikinci cəbhə açmaq çağırışları da daxildir. Müxalifət isə iddiaların araxasında başqa məqsədlərin olduğunu bəyan edir. “Güclü Gürcüstan – Lelo” Partiyasının təmsilçisi Giorgi Sioridze bildirir: “Dünya bütün siyasi müxalifətin tək bir məhkəmə prosesində, tək bir mübahisədə birləşdiyi bir presedenti xatırlamır. İşimizin milyonlarla gürcüstanlını seçim hüququndan məhrum etdiyini nəzərə alsaq, bu, təkpartiyalı diktaturanı effektiv şəkildə legitimləşdirmək təhlükəsi yaradır. Konstitusiya Məhkəməsi Strasburq Məhkəməsindən məsləhət ala bilərdi, amma o bunu rədd etdi”.
Əgər beş müxalifət partiyası konstitusiyaya zidd elan edilərsə, onların qeydiyyatı ləğv ediləcək. Bundan əlavə, ləğv edilmiş partiyaların liderləri və üzvləri siyasi fəaliyyətdə iştirakla bağlı digər qanuni məhdudiyyətlərə məruz qala bilərlər. Gürcüstanda ümumilikdə 100-ə qədər siyasi partiya qeydiyyatdan keçib ki, onlardan 30-a qədəri siyasətdə fəal iştirak edir. Barələrində iddia qaldırılan partiyalar isə əsas müxalifət təmsilçiləridir. Onlar iddia edirlər ki, hakimiyyət 2028-ci il parlament seçkilərinə indidən hazırlıq görür və əsas rəqiblərini sıradan çıxarır. Bundan başqa, prosesin Rusiyadan qaynaqladığı barədə də iddialar səslənir. Müxalifət, tələb olunacağı təqdirdə, bu siyasətə qarşı geniş etiraz aksiyalarına başlamağa da hazır olduğunu bildirir. Gürcüstanlı politoloq Paata Zakareişvili bildirir: “Bundan əvvəl hakimiyyət vətəndaş sektorunu məhv edirdi, indi çoxpartiyalı sistemə keçiblər, sonra isə, yəqin ki, mediaya da təsir edəcəklər. Bu, klassik bir tendensiyadır. Bizim müxalifət indi daha aktiv olmalıdır, onlar bələdiyyə binalarında, parlamentdə, hər yerdə səs-küy salmalıdır. Əks halda, nəsil dəyişikliyini gözləməli olacağıq”. Bir çox Avropa ölkələri, eləcə də ATƏT, Avropa İttifaqı Gürcüstanda müxalif siyasi partiyaların ləğvi ilə bağlı addımlara sərt reaksiya veriblər. Onlar bildirir ki, bu hal Gürcüstanla Qərb arasında uçurumu daha da dərinləşdirir. Rəsmi Tiflis isə Qərbin iddiaları qəbul etmir, baş verənləri adi konstitusiya prosesi adlandırır.
Samirə SƏFƏROVA
