Pentaqon mümkün qlobal müharibə təhlükəsinə qarşı ABŞ-ın kontinental hissəsindəki hərbi bazaları ən azı 90 gün xarici dəstək olmadan fəaliyyət göstərə biləcək vəziyyətə gətirməyi planlaşdırır. FORTRESS təşəbbüsü çərçivəsində mobil nüvə reaktorlarının, mikroşəbəkələrin və böyük batareyaların istifadəsi, strateji yanacaq və sursat ehtiyatlarının yaradılması nəzərdə tutulur.
Plan həmçinin qlobal təchizat zəncirlərinin pozulmasına qarşı alternativ təchizat kanallarının yaradılmasını, mülki fabriklərin müdafiə sənayesi üçün səfərbər edilməsini və istehsal müəssisələrinin fövqəladə vəziyyətlərə hazırlığının yoxlanılmasını əhatə edir. Bundan başqa, GPS, peyk rabitəsi və naviqasiya sistemlərinin dayanıqlığının artırılması planlaşdırılır.
Pentaqonun sözçüsü Şon Parnellin açıqlamasına görə, ABŞ gələcək münaqişələrin bir neçə cəbhədə aparılması və qlobal təchizat sistemlərinin ciddi şəkildə pozulması ehtimalını nəzərə alır. Təşəbbüsün əsas məqsədi ölkənin hərbi infrastrukturunun xarici təchizatdan və mülki enerji sistemlərindən asılılığını azaltmaq, böhran və müharibə şəraitində döyüş qabiliyyətini qorumaqdır.
ABŞ-ın Pentaqonun FORTRESS planı çərçivəsində hərbi bazaları 90 gün xarici dəstək olmadan fəaliyyətə hazırlaması qlobal müharibə riskinin artdığını göstərirmi, yoxsa bu, ABŞ-ın mümkün çoxcəbhəli münaqişəyə qarşı qabaqlayıcı müdafiə strategiyasıdır? Bu addım ABŞ-ın Rusiya və Çinlə mümkün qarşıdurmalarına, eləcə də qlobal təhlükəsizlik sisteminə necə təsir göstərə bilər?
Azər Həsrət: "ABŞ, xüsusilə Çindən qorunmaq və lazım gəldikdə ona zərbə vurmaq üçün hazırlaşır"
Siyasi şərhçi Azər Həsrət "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, ABŞ öz təhlükəsizliyini təmin etmək məsələsində həmişə ön sıralarda olub. Onun sözlərinə görə, bu ölkədə uzun illərdir müharibə yoxdur və hazırda müharibə ehtimalı da mövcud deyil. Buna baxmayaraq, ABŞ hər zaman hazırlığını ən yüksək səviyyədə saxlayıb və məşhur “Sülh istəyirsənsə, müharibəyə hazır ol” deyiminə uyğun olaraq müharibəyə hazır vəziyyətdədir.
Azər Həsrət qeyd edib ki, indi yeni texnologiyalar əsridir və dünya artıq süni intellektlə üz-üzədir. Süni intellektin müharibələrə, insanların idarə edilməsinə, cəmiyyətlərin yönləndirilməsinə və hakimiyyətlərə təsirinə gəldikdə, ABŞ-ın qarşısına çıxa biləcək və ya onunla rəqabət aparmaq imkanına malik yeganə ölkə Çindir.
Onun fikrincə, Çin kommunist dövlətidir, ABŞ isə azad bazar iqtisadiyyatına söykənən, çoxəsrlik ənənələri olan ideologiyanın arxasınca gedir. Hər bir dövlət öz ideologiyasının başqa ölkələrdə də üstünlük qazanmasını arzulayır və bunun üçün çalışır. ABŞ dünyanın hər tərəfində bu istiqamətdə fəaliyyət göstərir və müəyyən uğurlar da əldə edib. Hətta məqsədlərinə nail ola bilmədikdə güc tətbiq etməkdən də çəkinmir. Venesuela və İran bunun nümunələri kimi göstərilə bilər.
Siyasi şərhçi bildirib ki, Çin də öz ideologiyasını indiki şəraitdə, xüsusilə ticarət və istehsal vasitəsilə dünyaya yaymağa çalışır. Çin bunu açıq şəkildə nümayiş etdirməsə də, təsir dairəsini genişləndirir və əslində, bu onun dünyanı işğal etmək siyasətinin tərkib hissəsidir. Qədim kitablarda bir zamanlar "sarı irqin" dünyanı işğal edəcəyinin yazıldığını xatırladan Azər Həsrət hesab edir ki, həmin ifadədə nəzərdə tutulan Çin ola bilər.
Azər Həsrətin sözlərinə görə, ABŞ da bu təhlükənin fərqindədir. Bu gün ABŞ Çindən qat-qat qüdrətli olsa da, bu, Çinin olduğu yerdə dayanacağı və daha da irəli getməyəcəyi demək deyil. Onilliklər əvvəlki Çinlə indiki Çini müqayisə etdikdə ölkənin sürətlə inkişaf etdiyi açıq şəkildə görünür. Çinin sürətli yüksəlişi, dünya iqtisadiyyatı və ticarətində faktiki olaraq inhisarçı mövqeyə doğru irəliləməsi hər kəsi, o cümlədən ABŞ-ı narahat edir.
Siyasi şərhçi vurğulayıb ki, bu baxımdan Donald Tramp və onun administrasiyası ABŞ-ın mümkün qlobal müharibə şəraitində, hətta təcrid olunmuş vəziyyətdə yaşaya bilməsi üçün imkanlar yaratmağa başlayıb. Söhbət təkcə silahlı qarşıdurmadan getmir, çünki müharibələrin müxtəlif formaları olacaq və hazırda süni intellekt dövründə yaşayırıq. Onun fikrincə, Donald Tramp ölkəni dünyadan təcrid edərək ABŞ-ın öz daxilində qorunmasını təmin etmək üçün addımlar atır. Bu isə qarşıdakı ehtimalların son dərəcə təhlükəli olduğunu göstərir. Dünya, hətta çox qısa müddətdən sonra nələrin baş verəcəyini dəqiq proqnozlaşdıra bilmir. Yeni texnologiyalar artıq tədricən insanları idarə etməyə başlayır.
Azər Həsrət qeyd edib ki, insanlar hələ çox da inkişaf etmiş texnologiyalardan istifadə etməsələr belə, əllərindəki mobil telefonların əsirinə çevriliblər. Hazırda insanlar işlərini də telefon vasitəsilə görür, əyləncələrini də onun üzərindən təşkil edir, sağlamlıqları və həyat tərzləri də müəyyən mənada telefondan asılı vəziyyətə düşür. Üstəlik, süni intellektin meydana çıxması və dünyanın tamamilə rəqəmsallaşdırılması, rəqəmsal idarəetmənin hər şeydən üstün tutulması mərhələsi yetişir. Belə bir şəraitdə başqa ölkələrin daxili işlərinə müdaxilə etmək üçün də əlavə imkanlar yaranır.
Siyasi şərhçinin fikrincə, Donald Tramp, xüsusilə də Çindən qorunmaq və lazım gəldikdə ona zərbə vurmaq üçün bu cür addımlar hazırlayır. Rusiya isə bu geosiyasi rəqabətdə faktiki olaraq iştirak etmir. Azər Həsrət hesab edir ki, Rusiya tükənib, əvvəlki gücünü itirib və beynəlxalq meydanda nəzərəçarpacaq mövqeyə malik deyil. Onun fikrincə, Rusiyanın öz qüdrətini bərpa edərək yenidən dünya siyasətinin əsas oyunçularından birinə çevrilməsi də real görünmür. Çünki Rusiya ilə bağlı proqnozlarda Rusiya Federasiyasının parçalanacağı və onun yerində 41 yeni dövlətin yaranacağı barədə fikirlər səsləndirilir.
Dəniz NƏSİRLİ
