Cənubi Qafqazda dayanıqlı enerjinin inkişafı üçün ən vacib şərt qaz və elektrik enerjisi bazarlarının inteqrasiyasıdır. Bu sözləri Gürcüstan parlamentinin Ətraf mühit və təbii sərvətlər komitəsinin sədri Maia Bitadze Avropa İttifaqının Enerji Birliyinin toplantısında söyləyib.
Onun sözlərinə görə, Gürcüstan Milli Enerji və İqlim Planı hazırlayıb və MRV (Monitorinq, Hesabat və Yoxlama) sisteminin hazırlanmasına başlayıb. Parlament bu sistemin tətbiqi üçün zəruri olan qanunvericilik düzəlişlərini bu il birinci oxunuşda qəbul edəcək. Bundan əlavə, emissiya ticarət sistemini tətbiq edəcək və iqlim neytrallığına doğru strateji istiqamətimizi müəyyən edəcək. Bu məqsədlə “İqlim Dəyişikliyi Haqqında” qanun layihəsi üzərində iş başa çatmaq üzrədir. Qeyd olunub ki, regionda etibarlı və müasir enerji sistemi yaratmaq üçün qonşular və strateji tərəfdaşlarla əməkdaşlıq davam etdirilir.
"Bu baxımdan, Qara dəniz sualtı kabel layihəsi Avropanın və Cənubi Qafqaz regionunun enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsinə və Orta Dəhliz vasitəsilə tranzit imkanlarının artırılmasına töhfə verəcək. Qeyd etmək lazımdır ki, Qara dəniz sualtı kabel layihəsi artıq Avropa İttifaqı tərəfindən Gürcüstanın Enerji Birliyinin sədri statusu çərçivəsində Qarşılıqlı Maraq Layihəsi kimi tanınıb”. Qeyd edək ki, Qara dəniz sualtı kabel layihəsi son illərin ən strateji infrastrukturlarından biri kimi qiymətləndirilir və həm Qafqaz regionu, həm də Avropa üçün çoxşaxəli əhəmiyyət daşıyır. Layihənin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan və Gürcüstan vasitəsilə Cənubi Qafqazdan Avropaya elektrik enerjisinin ötürülməsi üçün Qara dənizin dibi ilə yüksək gərginlikli kabel sistemi çəkilir. Bu layihə Avropa İttifaqı tərəfindən dəstəklənir, Azərbaycanın “yaşıl enerji” potensialını Avropa bazarına inteqrasiya edən mühüm enerji körpüsü hesab edilir. Kabelin çəkilməsi yalnız texnoloji yenilik deyil, həm də geosiyasi, iqtisadi və ekoloji baxımdan strateji addım kimi dəyərləndirilir. Layihənin Qafqaz üçün ən mühüm əhəmiyyətlərindən biri regionun enerji tranzit qovşağı kimi rolunun daha da möhkəmlənməsidir. Azərbaycan və Gürcüstan artıq uzun illərdir ki, neft və qaz kəmərləri vasitəsilə Avropa enerji təhlükəsizliyində mühüm mövqedədirlər. Sualtı elektrik kabeli isə regionun yalnız karbohidrogenlərlə deyil, həm də bərpa olunan enerji ilə Avropa ilə əlaqəsini təmin etməklə tranzit imkanlarını genişləndirir. Bu, region ölkələri üçün əlavə siyasi nüfuz, iqtisadi gəlir və strateji tərəfdaşlıq mühiti yaradır. Qafqaz ölkələri enerji infrastrukturunu diversifikasiya etməklə həm öz enerji təhlükəsizliyini gücləndirir, həm də Avropa ilə daha sabit və uzunmüddətli əməkdaşlıq platforması formalaşdırır.
Azərbaycan üçün layihə xüsusi əhəmiyyət daşıyır, çünki ölkənin geniş bərpa olunan enerji potensialı, xüsusilə Qarabağ, Naxçıvan və Xəzər akvatoriyasında külək və günəş enerjisi layihələri fonunda bu kabel vasitəsilə böyük bazarlara çıxış əldə edəcək. Bu, qeyri-neft sektorunun inkişafı, yaşıl enerji ixracının formalaşması və ölkənin enerji iqtisadiyyatının yeni mərhələyə keçməsi deməkdir. Avropa İttifaqının “yaşıl keçid” siyasəti fonunda Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş kimi çıxış etməsi həm regionda, həm də beynəlxalq səviyyədə ölkənin strateji əhəmiyyətini artırır. Gürcüstan üçün də kabel layihəsi həm tranzit ölkə kimi gəlir gətirir, həm də ölkənin enerji sektorunda sabitlik və diversifikasiya yaradır. Gürcüstan hidropotensialı ilə tanınır və bu layihə ona enerji ixracatını daha dayanıqlı şəkildə davam etdirməyə imkan verir. Eyni zamanda, ölkə regionun enerji inteqrasiyasında mühüm rol alaraq Avropa ilə iqtisadi bağlarını gücləndirir. Layihənin Avropa üçün əhəmiyyəti daha geniş miqyasda dəyərləndirilir. Avropa son illərdə enerji asılılığını azaltmaq, Rusiyadan enerji tədarükünü əvəz etmək və bərpa olunan enerji mənbələrinin payını artırmaq istiqamətində ciddi siyasət yürüdür. Qara dəniz kabeli Avropaya Cənubi Qafqazdan yaşıl enerji gətirməklə bu məqsədlərə töhfə verir. Bu, Avropanın enerji təhlükəsizliyini artırır, enerji mənbələrinin coğrafi baxımdan daha geniş diversifikasiyasını təmin edir və bazarda sabitliyi gücləndirir. Kabel Avropa ölkələrinin enerji təchizatında yeni və etibarlı marşrut yaradır ki, bu da xüsusilə geosiyasi risklərin artdığı dövrdə çox vacibdir. Ekoloji baxımdan layihə həm Qafqaz, həm də Avropa üçün “yaşıl enerji” keçidini sürətləndirən mühüm təşəbbüsdür. Bərpa olunan enerji mənbələrinin daha geniş istifadəsi karbon emissiyalarının azalmasına, ekoloji balansın qorunmasına və iqlim dəyişmələri ilə mübarizədə qlobal töhfənin artırılmasına şərait yaradır. Bu baxımdan kabel layihəsi enerji sistemlərinin modernləşdirilməsi və ekoloji sabitliyin təmin olunması üçün strateji addım kimi çıxış edir. Bundan əlavə, layihə texnoloji inkişaf baxımından da mühüm rol oynayır. Qara dənizin dibi ilə yüksək gərginlikli kabel çəkilməsi mühəndislik baxımından mürəkkəb prosesdir. Ümumiyyətlə, Qara dəniz sualtı kabel layihəsi həm Qafqaz ölkələri, həm də Avropa üçün çoxşaxəli strateji əhəmiyyətə malikdir. Layihə regionun enerji və tranzit imkanlarını genişləndirir, Avropanın enerji təhlükəsizliyini gücləndirir, bərpa olunan enerjinin inkişafını sürətləndirir və qlobal enerji xəritəsində yeni əməkdaşlıq xətti yaradır. Bu kabel təkcə enerji layihəsi deyil, həm də regional sabitliyi və iqtisadi inkişafı dəstəkləyən uzunmüddətli strateji körpü kimi qiymətləndirilir.
Tahir TAĞIYEV
