Fuad İbrahimov: “Xəzər-Qara dəniz dəhlizinin də şaxələnmiş formatda yenidən gündəmə gəlməsi ancaq müsbət bir haldır”
Gürcüstan, Azərbaycan, Türkmənistan və Rumıniya beynəlxalq nəqliyyat marşrutu (Xəzər-Qara dəniz dəhlizi) yaratmaq üçün müqavilə imzalayacaqlar.
Gürcüstanın İqtisadiyyat Nazirliyinin yaydığı məlumata görə, bunu iqtisadiyyat və davamlı inkişaf naziri Mariam Kvrivişvili Daşkənddə keçirilən Transxəzər Nəqliyyat Dəhlizləri və Bağlantısı üzrə İkinci İnvestor Forumunda bildirib.
O, dekabr ayında imzalanması planlaşdırılan müqavilənin Xəzər və Qara dənizləri birləşdirən yeni beynəlxalq nəqliyyat marşrutunda əhəmiyyətli irəliləyişlərə səbəb olacağını bildirib.
Kvrivişvili vurğulayıb ki, bu təşəbbüs Xəzər regionundan Avropa İttifaqına multimodal dəhliz yaradacaq, nəqliyyat əlaqəsini yaxşılaşdıracaq, marşrutları şaxələndirəcək və regional nəqliyyatın dayanıqlığını artıracaq.
Bundan əlavə, Gürcüstanın 2026-cı ilə qədər əsas nəqliyyat prioritetlərinə Anakliya dərin su limanının tikintisinin başa çatdırılması, lokomotiv və yük donanmasının modernləşdirilməsi, Bakı-Tbilisi-Qars (BTQ) dəmir yolunun tikintisinin başa çatdırılması və dövlət və özəl sektorlar üçün vahid rəqəmsal xidmətlərin tətbiqi daxil olacaq. Bu tədbirlərin tutumu əhəmiyyətli dərəcədə artıracağı, səmərəliliyi artıracağı və ölkə daxilində dəmir yolu səyahət müddətini 30% azaldacağı gözlənilir.
Nazir qeyd edib ki, Orta Asiya, Xəzər regionu, Cənubi Qafqaz və Qara dənizin nəqliyyat və logistika potensialını tam şəkildə açmaq üçün əlaqələndirilmiş maliyyələşdirmə zəruridir.
O əlavə edib ki, Gürcüstan 2032-ci ilə qədər əsas nəqliyyat, logistika və infrastruktur layihələrinə 7 milyard dollar investisiya qoymağı planlaşdırır.
Kvrivişvili vurğulayıb ki, bu məqsədlərə çatmaq üçün təkcə beynəlxalq maliyyə institutlarının təcrübəsi və uzunmüddətli kapitalı deyil, həm də özəl sektora investisiyaların stimullaşdırılması tələb olunacaq. Nazir bildirib ki, yalnız əlaqələndirilmiş dövlət-özəl tərəfdaşlığı vasitəsilə müasir qlobal iqtisadiyyatın ehtiyaclarını ödəyən səmərəli və davamlı şəbəkələr yarada bilərik.
Beləliklə, üç dövlət beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin yaradılması istiqamətində Azərbaycanla tərəfdaş oldu.
“...Bu, Azərbaycanın xeyrinədir”
İqtisadçı ekspert Fuad İbrahimov məsələ ilə bağlı baki-xeber.com-a bildirdi ki, bu istiqamətdə yaranan əməkdaşlıq formatının böyük əhəmiyyəti var. “Burada Gürcüstan tərəfin daha çox aktivləşdiyi diqqəti çəkir. Əslində bu təbii haldır. Bizim əsas ixrac-kommunikasiya siyasətimiz Gürcüstan üzərindən qurulub. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəmərini, Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəmərini, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunu vurğulaya bilərik. Bundan sonra şaxələnmə prosesi gedir. Aydın məsələdir ki, bu gün gündəmdə Zəngəzur dəhlizi, eyni zamanda İran üzərindən dəhlizlərin hərəkətə gəlmələri kifayət qədər aktiv fazadadır. Burada bir də Qərblə Şərq arasında ticarət dövriyyəsi var ki, bu ticarət dövriyyəsi də ilbəil artır. Məsələn, Çinin Avropa ilə ticarət dövriyyəsi artıq trilyonu haqlayıb. Bu trilyon dollar həcmində yükün daşınması mütləq hansısa dəhlizdən keçməklə reallaşacaq”.
F.İbrahimovun sözlərinə görə, bu dəhlizlərin ən elastiki Orta Dəhlizdir. O vurğuladı ki, bu həm zaman, həm də qiymət əmələgəlmə baxımından əlverişli hesab olunur. “Ancaq burdan da şaxələnmə gedir. Məsələn, Azərbaycan üzərindən Gürcüstana, ordan Ermənistana, İrana, İran üzərindən də şaxələnmə gedə bilər. Burada daha aktiv, qiymət əmələgəlmə prosesinə daha elastik xidmətdən söhbət gedir ki, bu gerçəkləşəcək. Eyni zamanda da texniki cəhətdən yükaşırma qabiliyyətini həyata keçirə biləcək dəhlizlər mütləq şəkildə liderlik əldə edəcək. Bu şaxələnmələrdən biri də Qara dəniz üzərindəndir. Əslində Qara dəniz üzərindən zamanında Gürcüstan, Rusiya vasitəsilə kifayət qədər kommunikasiyalarımız olub. Rusiya üzərindən Bakı-Novorossiysk neft kəmərimiz, Bakı-Supsa neft kəmərimiz, Batumiyə qədər neft məhsullarının daşınması üzrə kəmərlər mövcud olub. Bu gün bunun şaxələnərək, yeni limanların hazırlanaraq Azərbaycanın məhz Gürcüstan üzərindən Qara dəniz ölkələrinə çıxışı baş verir. Əlbəttə, hər bir halda bu, Azərbaycanın xeyrinədir. Çünki daşınmada nə qədər bu şaxələnmələr, elastikliklər, eyni zamanda əlverişli mühit formalaşması tətbiq olunacaqsa bir o qədər biz trilyonluq həcmin öz üzərimizdən keçməsinə tranzit imkanlarını yaratmış olacağıq. Bu imkanlar da ki, ancaq gəlir, dayanıqlılıq deməkdir. Düşünürəm ki, Gürcüstan hökuməti, əlbəttə, bu layihələri həyata keçirsə Azərbaycan da bunda maraqlıdır. Çünki Qara dəniz ölkələrinin də, əslində bu Şərqi Avropa, Cənub-Şərq Avropa ölkələrinin də burada marağı olacaq. Məhz burada Bolqarıstan, Rumıniya, digər bu kimi ölkələrin imkanlarından yararlanmaq olar. Kifayət qədər də dövriyyəyə cəlb edə biləcək daşımalar həyata keçirmək mümkündür. Hər bir halda Xəzər-Qara dəniz dəhlizinin də şaxələnmiş formatda yenidən gündəmə gəlməsi ancaq müsbət bir haldır, dövrün tələbidir, mütləqdir və bunu biz həyata keçirməliyik, dəstək verməliyik. Düşünürəm ki, söhbət ancaq gələcəyin münbit biznes mühitinin formalaşması üçün şərait yarada biləcək razılaqlardan gedir. Ümid edirik ki, bunu da imzamızla təsdiq edərək, o layihənin də hərəkətə gəlməsini gerçəkləşdirmiş ola biləcəyik. Ən başlıcası odur ki, bunun bünövrəsi var. Sadəcə olaraq bu sənədə imza atanlar məsuliyyətini bilməlidir ki, bunu həyata keçirmək lazımdır. Kağızda qalacaqsa alternativ variantlara uduzacaqlar”-deyə F.İbrahimov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
