İlham Şaban: "Bunun özü müsbət haldır, çünki ortaq maraqlar üzrə əməkdaşlığın gələcəkdə genişləndirilməsi hədəflənir"
Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR), Qazaxıstanın “KazMunayQaz”, Rusiyanın “Tatneft” və Özbəkistanınm “Uzbekneftegaz” şirkətləri arasında dördtərəfli əməkdaşlıq memorandumları imzalanıb.
Memorandum Bakıda keçirilən “Energetika sektorunda rəqəmsallaşma, sənaye təhlükəsizliyi və satınalmalar” konfransı çərçivəsində imzalanıb. Bu tərəfdaşlıq rəqəmsal texnologiyalar və sənaye təhlükəsizliyi sahəsində inkişafa yönəlib.
"KazMunayQaz"ın açıqlamasında bildirilir ki, sənədlər rəqəmsal həllərin işlənib hazırlanması və tətbiqi sahəsində təcrübə mübadiləsini, həmçinin texnogen xarakterli fövqəladə halların qarşısının alınması və nəticələrinin aradan qaldırılması üzrə tədbirləri nəzərdə tutur.
Prezident İlham Əliyev də Rusiyanın “Tatneft” şirkətinin baş direktoru Nail Maqanovu, Qazaxıstanın “KazMunayQaz” şirkətinin İdarə Heyətinin sədri Asxat Xassenovu və Özbəkistanın “Uzbeknefteqaz” şirkətinin İdarə Heyətinin sədri Baxodirjon Sidikovu qəbul edib.
Söhbət zamanı yeni yaradılan əməkdaşlıq formatının perspektivləri barədə fikir mübadiləsi aparılaraq, onun ölkələrimiz arasında iqtisadi sahədə əlaqələrin daha da genişlənməsi işinə töhfə verəcəyinə ümidvarlıq ifadə olunub.
Qeyd edilib ki, bu yeni əməkdaşlıq formatı digər xarici şirkətlərin qoşulması üçün də açıqdır.
Neft sənayesi üzrə ekspert İlham Şaban baki-xeber.com-a açıqlamasında bildirib ki, memorandum hüquqi öhdəliyi olmayan sənəddir: "Ona görə də onun hansısa tarixi, iqtisadi və kommersiya əhəmiyyəti barədə fikir söyləmək mümkün deyil. Sadəcə şirkətlər sənəddə göstərilən maddələr üzrə əməkdaşlıq etmək niyyətlərini ortaya qoyurlar. Bunun özü müsbət haldır, çünki ortaq maraqlar üzrə əməkdaşlığın gələcəkdə genişləndirilməsi hədəflənir.
Əgər tərəflər sonradan bu niyyətlərini kommersiya sazişi səviyyəsinə qədər inkişaf etdirə bilsələr, əməkdaşlıq artıq öhdəliklərlə daha konkret işlərlə çərçivələnər".
Bir məsələni də vurğulamaq yerinə düşür ki, bu şirkətlər - SOCAR, “KazMunayQaz”, “Tatneft” və “Uzbekneftegaz” türk şirkətidir. Rusiya şirkəti kimi göstərilən “Tatneft” əslində Tatarıstan Respublikasının neft şirkətidir. Ola bilsin ki, gələcəkdə bu şirkətlərin əməkdaşlığı inkişaf edərək kommersiya sazişləri səviyyəsinə qalxsın və digər türk neft şirkətlərini də özünə cəlb etsin. O halda regionda sırf iqtisadi yönümlü yeni bir türk dövlətləri platforması yarana bilər. Hazırkı memorandum özü də türk dövlətləri birliyinin yeni təzahürüdür.
Gələcəkdə Türkmənstanın bu əməkdaşlığa qoşulması ehtimalı daha çox gözləniləndir. Çünki hazırda Türkmənistan qazının Transxəzər neft kəməri vasitəsi ilə Azərbaycan üzərindən Türkiyəyə, oradan isə Avropaya nəqli ciddi şəkildə müzakirə edilir. Transxəzər qaz kəmərinin reallaşması üçün hazırda hüquqi baza da mövcuddur. Çünki Xəzərin statusu haqqında razılaşmaya əsasən yalnız sektor ölkələri ilə razılaşma əsasinda Xəzər dənizinin dibi ilə boru kəməri inşa etmək olar. Kəmərin keçəcəyi ərazi Azərbaycan və Türkmənistan sektoruna aiddir. Azərbaycanın isə buna heç bir etirazı yoxdur. Türkmənstan bu layihəni reallaşdırsa kəmərin təhlükəsizliyi məsələsində tərəfdaşlara ehtiyac yaranacaq. Belə olan halda bu platformanın növbəti əməkdaşı Türkmənistan ola bilər.
Akif NƏSİRLİ
