Son zamanlar kartla alış-veriş edənlərin sayı xeyli artıb. Mərkəzi Bankın 2024-cü ilin avqust ayının sonu ilə bağlı açıqladığı göstəricilər əsasında apardığı təhlilə görə, ölkədə istifadədə olan ödəniş kartlarının sayı 18,5 milyonu ötüb. Bu da o deməkdir ki, son bir ildə ölkədə ödəniş kartlarının sayı 18,5% və ya 2,9 milyon ədəd artıb.
Belə bir fikir yayılıb ki, nağdsız ödənişlərə üstünlük verildikcə kağız puldan istifadə zaman-zaman sıradan çıxacaq. Maraqlıdır, bu fikir nə dərəcədə əsaslıdır?
Natiq Cəfərli: “Azərbaycanda kartla alış-veriş səviyyəsi hələ də çox aşağıdır, amma…”
İqtisadçı Natiq Cəfərli “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, dünya iqtisadiyyatı çoxdan nağdsız ödənişlərə keçib: “Elə ölkələr var ki, nağdsız ödənişlər az qala ümumi iqtisadi dövriyyənin 80-85 faizini təşkil edir. Məsələn, Avstraliya, Yeni Zelandiya kimi ölkələrdə belədir. Təbii ki, kağız pullar hər zaman olacaq. Amma nağdsız ödənişlərin həcmi artır. Onlayn bank xidmətlərinin həcmi, əhatə dairəsi genişləndikcə, nağdsız ödənişlərin də həcmi artmış olur. Bu isə təbii prosesdir.
Onu da deyim ki, kartla alış-veriş etməyin bir sıra üstünlükləri var. Məsələn, keşbek anlayışı var. Kartla alış-veriş edərkən həm bonus qazanırsan, həm də pulun bir hissəsi sonradan sənə geri qayıdır. Bu da insanların xoşuna gəlir. Bundan əlavə, pulun cibdən düşüb itməsi ehtimalı hər zaman böyükdür. Amma kartı itirərkən telefon vasitəsilə blok edirsən və yenisini ala bilirsən. Beləcə heç bir zərərə məruz qalmırsan. Bir sözlə, kartla alış-verişin bir çox üstünlükləri var. Ona görə də insanlar kartla bazarlığa daha çox üstünlük verirlər. Onu da deyim ki, Azərbaycanda kartla alış-veriş səviyyəsi hələ də çox aşağı səviyyədədir. Amma son illər kartdan istifadə halları çoxalıb. Hazırda ümumi ticarət dövriyyəsinin yarısını kartla alış-verişlər təşkil edir. Bu tendensiya pandemiya dövründə sürət aldı. Elə ölkələr var ki, alış-verişin 95-97 faizi onlayn həyata keçirilir. Məsələn, Avstraliyada, Yeni Zellandiyada kartla ödənişin səviyyəsi 100 faizə yaxındır. Bu da o deməkdir ki, kartdan istifadə daha rahat və əlverişlidir”.
Eldəniz Əmirov: “Kağız pullar getdikcə dövriyyədən çıxarılacaq, bu, bir zaman məsələsidir”
İqtisadçı ekspert Eldəniz Əmirov hesab edir ki, kağız pullar getdikcə dövriyyədən çıxacaq və bu proses uzun bir müddət ərzində baş verəcək: “Kağız pullar getdikcə dövriyyədən çıxarılacaq. Bu, bir zaman məsələsidir, yaxın 5-10 ilin məsələsi deyil. Uzaq dövrə aid olan bir proqnozdur ki, məhz tədricən nağdsiz ödənişlərin həcmi getdikcə artacaq, nağd ödənişlərin həcmi azalacaq. Bu dinamika uzun müddət davam etdikdən sonra nağd ödənişlər minimuma enəcək. Amma bunun üçün xeyli zaman lazımdır".
Günel CƏLİLOVA
