Pandemiyanın dünya ölkələrində ən çox ziyan vurduğu sahələrdən biri də tikinti materialları sektorudur. Koronavirus pandemiyası ilə əlaqədar olaraq bir sıra ölkələrdə tikinti materiallarının istehsalı kəskin şəkildə azalıb. Çünki iqtisadi fəallığın aşağı düşməsi əksər sahədə özünü göstərdiyi kimi, tikinti sektoruna da təsirsiz ötüşməyib.
Azərbaycanda isə tikinti materiallarının istehsalı yanvar-avqustda vur-tut 2 faiz azalıb ki, bu elə də böyk rəqəm deyil. Belə ki, bu ilin yanvar-avqust aylarında tikinti materiallarının istehsalı sahәsindә istehsalın ümumi dәyәri 497,3 milyon manat olmaqla, әvvәlki ilin müvafiq dövrü ilә müqayisәdә 2 faiz azalıb. Sementin istehsalı 1,6 faiz, betondan yığma tikinti konstruksiyalarının istehsalı 24,7 faiz, tikinti әhәnginin istehsalı 33,8 faiz, emal edilmiş mәrmәr, travertin, alebastr vә onlardan mәmulatların istehsalı 35,6 faiz, asfaltın istehsalı 46,2 faiz, sementdәn, süni daşdan vә ya betondan tikinti blokları vә kәrpiclәrinin istehsalı isә 57,1 faiz azalıb. Ancaq pandemiyaya rəğmən, hətta bəzi tikinti məhsullarının istehsalı artıb. Məsələn, tikinti gipsinin istehsalı 2,7 dәfә, tikinti kәrpicinin istehsalı 26,3, hörmә üçün hazır beton qarışığının istehsalı 9,6 faiz artıb.
Göründüyü kimi, pandemiya Azərbaycanın tikinti materialları istehsalı sektoruna elə də ciddi mənfi təsir göstərə bilməyib. Maraqlıdır, bunun səbəbi nə ilə bağlıdır?
“...tikinti materiallarına olan tələbatın kəskin şəkildə aşağı düşməsinin qarşısını alır”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazov bunu bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Əvvəla onu qeyd edim ki, ölkədə tikinti materiallarının istehsalının elə də azalmaması müsbət haldır. Ona görə ki, iqtisadiyyatın sözügedən sahəsi yetərincə əməktutumludur. Tikinti materialları istehsalı sahəsində çoxsaylı ölkə vətəndaşı çalışır. Bu sahədə, əslində, pandemiya ilə əlaqədar istehsal daha çox azalmalı idi. Ancaq hökumətin gördüyü bir sıra tədbirlər bunun qarşısını aldı. Məsələ ondadır ki, bir sıra çətinliklərə baxmayaraq, nəzərdə tutulan sosial yönümlü layihələr dayandırılmadı. Məktəb tikintisi, məcburi köçkün və Qarabağ veteranları üçün mənzil tikintisi davam etdirildi. O cümlədən, dövlət sifarişləri əsasında bir sıra digər sosial yönümlü obyektlərin inşası həyata keçirilir. Bütün bunlar tikinti materiallarına olan tələbatın kəskin şəkildə aşağı düşməsinin qarşısını alır. Əgər sosial yönümlü layihələrin həyata keçirilməsi təxirə salınsaydı və yaxud da onların sayı azaldılsaydı, o zaman istehsal 2 faiz yox, daha çox aşağı düşərdi. Bu da təbii ki, tikinti sektorunda çalışanların sosial durumuna mənfi təsir göstərərdi. Digər tərəfdən, görülən tədbirlər çərçivəsində hökumət sahibkarlara bir sıra yardımlar etdi. Bu da imkan yaratdı ki, tikinti materiallarının istehsalı elə də çox azalmasın. Yəni sadaladığım bütün bu işlər digər ölkələrə baxanda Azərbaycanda istehsalın daha çox azalmasına imkan verməyib”.
Ekspertin fikrincə, ilin sonuna qədər sözügedən sektorda ciddi azalma gözlənilmir.
Vidadi ORDAHALLI
