“Biz daxili tələbatı nə qədər mümkünsə, yerli məhsullar hesabına təmin etməliyik. Burada Sumqayıt şəhərinin və xüsusilə Kimya Sənaye Parkının mühüm rolu var”. Bu fikirləri Prezident İlham Əliyev Sumqayıt Kimya Sənaye Parkının nəzdindəki Peşə Təhsil Mərkəzinin açılışında bildirib.
Ölkə başçısı qeyd edib ki, son illər bu istiqamətdə bir sıra işlər görülüb, müvafiq addımlar atılıb: “Biz son illərdə bu işləri görməklə buna böyük dərəcədə müvəffəq olmuşuq. İndi əsas işimiz ondan ibarətdir ki, baxmalıyıq, harada bizdə idxaldan asılılıq daha böyükdür və bunu əvəzləmək mümkündürsə, bunun üçün xammal varsa, yaxud da texniki-iqtisadi əsaslandırma buna imkan verirsə, mütləq həmin sahələrə böyük diqqət göstərilməlidir. Belə təşəbbüs göstərən şirkətlərə həm rezident statusu verilməlidir, eyni zamanda, dövlət tərəfindən onlara kömək göstərilməlidir, güzəştli kreditlər ayrılmalıdır ki, biz idxaldan asılılığımızı maksimum dərəcədə azaldaq. Çünki hər bir ölkə buna çalışır və xüsusilə əhalisi artan ölkə - Azərbaycan buna mütləq çalışmalıdır”.
Bütövlükdə, ölkənin idxaldan asılılığının minimum səviyyəyə endirilməsi, bəzi sahələrdə, ümumiyyətlə, tələbatın tamamilə yerli istehsal hesabına təmin edilməsi çox vacibdir. Bunun nəticəsində xaricə axan valyuta ölkəyə qalacaq və həmin vəsaiti digər sahələrin inkişafına yönəltmək mümkün olacaq. O baxımdan bütün bu deyilənlərin fonunda, daxili tələbatın yerli istehsal hesabına təmin edilməsinə necə nail olmaq olar?
“Buna nail olmaq üçün təcrübə, kadr lazımdır, istehsal olunan məhsulun bazarı olmalıdır”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-alim Əli Əlirzayevin sözlərinə görə, Prezident bununla bağlı çox önəmli konseptual yanaşma ortaya qoydu: “Çünki həqiqətən də iqtisadi cəhətdən biz daxili istehsal hesabına xaricdən asılılığımızı azaltmalıyıq. Bu, bizim kimi potensialı olan müstəqil ölkənin ən ali məqsədi, hədəfidir. Biz nə qədər idxaldan asılılığı azaltsaq, bir o qədər çoxsaylı iş yeri açmış olacağıq və tələbatı daxili istehsal hesabına təmin edəcəyik. Daxili tələbatın əsas hissəsinin yerli istehsal hesabına təmin edilməsi həm də ölkənin iqtisadi potensialını artırır. Buna gedən yollar müxtəlifdir. Təbii ki, biz birdən-birə daxili tələbatı yerli istehsal hesabına təmin edə bilmərik. Buna nail olmaq üçün təcrübə, kadr lazımdır, istehsal olunan məhsulun bazarı olmalıdır. Ona görə də tələbatı yerli istehsal hesabına ödəmək üçün birinci növbədə daxili tələbatın özü müəyyənləşməlidir. Məsələn, ölkənin potensialı varsa, o zaman nəyə görə soğan İrandan gətirilməlidir? Azərbaycanda pambıq istehsalı artır. Nəyə görə biz onu xammal şəklində ixrac etməliyik? Ona görə də bu məhsul emal edilməli və hazır məhsula çevrilməlidir. Bunun üçün də məhsulun rəqabət qabiliyyəti olmalıdır. Yəni istehsal olunan məhsul təkcə daxildə yox, xaricdə də alınmalıdır. Təbii ki, bu asan deyil, çətindir. Ancaq biz buna getməliyik. Çünki ölkə əhalisi artır. Əhali artdıqca, tələbat yüksəlir. O üzdən, yeni texnologiyalar olmalı və bundan düzgün istifadə edilməlidir. Köhnə texnologiya ilə istehsal olunan məhsul heç vaxt rəqabətqabiliyyətli ola bilməz. Bütün bunlar nəzərə alınmalı və istehsal prosesi əlaqələndirilməlidir. Sahibkarlar stimullaşdırılmalıdır. İcra hakimiyyəti orqanlarının yaratdığı bürokratik əngəllər, süni maneələr birdəfəlik aradan qaldırılmalıdır. İnhisarçılığa son qoyulmalıdır. Bütün bunlar təmin edildiyi halda, biz daxili tələbatı yerli istehsal hesabına ödəyə bilərik”.
İqtisadçı-alimin fikrincə, Azərbaycanın bununla bağlı çoxşaxəli potensialı var.
Vidadi ORDAHALLI
