Pandemiya Azərbaycanda büdcə gəlirlərinin formalaşmasında qeyri-neft sektorunun rolunu azalda və ya əngəlləyə bilməyib. Belə ki, 2021-ci ilin dövlət büdcə proqnozlarında gəlirlər 24 milyard 327 milyon manat məbləğində nəzərdə tutulur. Bunun 57,3 faizi və ya 13 milyard 950,0 milyon manatı neft sektorunun, 42,7 faizi və ya 10 milyard 377,0 milyon manatı qeyri-neft sektorunun payına düşür. Bu ilə baxanda gələn il büdcədə qeyri-neft sektorunun payı artacaq.
Nəzərə alsaq ki, ölkədə neft hasilatı aşağı düşür, neftin qiymətində dalğalanmalar olur, odur ki, iqtisadi sabitliyin təmin edilməsi üçün qeyri-neft sektorundan daxilolmaların artması mütləq şərtə dönür.
Azərbaycanda qeyri-neft sektoruna diqqət daha çox 2015-2016-cı illərdə dünya bazarında neftin qiyməti kəskin ucuzlaşandan sonra artdı. Ancaq o da var ki, qeyri-neft sektorunun ölkə iqtisadiyyatında tam üstünlük qazanması üçün zaman lazımdır. Çünki bu, uzunmüddətli prosesdir. Bütün hallarda, görünən odur ki, pandemiya qeyri-neft sektorunun inkişafını əngəlləyə bilməyib. Belə olmasaydı, o zaman gələn il büdcə gəlirlərinin formalaşmasında qeyri-neft sektorunun payı 42,7 faiz proqnozlaşdırılmazdı. Deməli, bu istiqamətdə həyata keçirilən proqramlar öz səmərəsini verir.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər bunu necə dəyərləndirirlər?
“O üzdən, gələn il büdcə gəlirlərinin formalaşmasında qeyri-neft sektorunun rolu azalmayacaq”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirli büdcə gəlirlərinin formalaşmasında qeyri-neft sektorundan daxilolmaların artacağı ilə bağlı proqnozları bir sıra faktorlarla əlaqələndirdi: “Məsələ ondadır ki, pandemiya dövründə həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində Azərbaycan iqtisadiyyatında azalma aşağı səviyyədə olub. Ən başlıcası, zamanında neft gəlirlərinin əhəmiyyətli dərəcədə artması qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsi üçün çox yaxşı zəmin yaratdı. Azərbaycan bu gəlirlərdən səmərəli istifadə edərək, qeyri-neft sektorunun inkişafına xüsusi önəm verdi. Elə son dövrlərdə ölkədə qeyri-neft sektorunun daha sürətlə inkişaf edərək neft sektorunu üstələməsi də bunun bariz nümunəsidir. Hazırda Azərbaycanın kifayət qədər zəngin valyuta ehtiyatlarının olması və bu məbləğin getdikcə artması belə deməyə əsas verir ki, iqtisadi inkişaf sürətlənəcək. Aparılan islahatlar nəticəsində qəbul olunan proqramlar, praktiki olaraq, öz səmərəsini verir. O üzdən, gələn il büdcə gəlirlərinin formalaşmasında qeyri-neft sektorunun rolu azalmayacaq. Əksinə, bu, artmağa doğru yön alacaq. Bununla yanaşı, postpandemiya dövründə neqativ təsirlərin azaldığı şəraitdə ölkə iqtisadiyyatında əsas bərpa meylləri ilə yanaşı, ixracın şaxələnmə səviyyəsinin də artması gözlənir. Yerli istehsalın artırılması hesabına idxaldan asılılığı minimuma endirmək məqsədilə həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində ölkədən ixrac edilən malların həcminin artacağı gözlənir. Rəqabətqabiliyyətli qeyri-neft məhsullarının istehsalı və ixracının təşviqi sahəsində layihələr həyata keçiriləcək. Çünki iqtisadiyyatın qeyri-neft sektorunun inkişafını sürətləndirmək və iqtisadi diversifikasiyanın genişləndirilməsi növbəti illərdə də əsas strateji iqtisadi prioritetlərdən biri olacaq. Bütün bunlara əsaslanaraq, hesab edirəm ki, gözləntilər böyükdür”.
Ekspert onu da qeyd etdi ki, Azərbaycan hökuməti qeyri-neft sektorunun inkişafında qərarlıdır.
Vidadi ORDAHALLI
