Dollar böyük sürətlə bahalaşmağa başlayır

Tarix: 03.11.2014 / 02:48
Bölmə: İqtisadiyyat

ABŞ Mərkəzi bankının son addımları dünya birjalarına təsirsiz ötüşməyərək dolların daha sürətlə bahalaşmasına rəvac verib. Belə ki, ABŞ Mərkəzi bankı 2008-ci il böhranından sonra iqtisadiyyata dəstək olmaq üçün həyata keçirdiyi və aylıq 85 milyard dollara qədər çıxan istiqraz alışı proqramını dayandırdığını açıqlayıb. Mərkəzi Bank artıq bazarlara istiqraz alaraq dəstək verməyəcək.
Bu vaxta qədər istiqraz alışı ilə ABŞ baş bankı bazarlara 4,5 trilyon dollar vəsait yönəldib. Bu, dünyada dolların dəyərdən düşməsində az rol oynamırdı. Lakin indi vəziyyət dəyişir. ABŞ valyutasının məzənnəsinin möhkəmlənməsi fonunda digər əsas valyutaların dollara münasibətdə məzənnəsində zəifləmə baş verməkdədir. Eyni zamanda, dünya ticarətində əsas malların, o cümlədən neftin, bank metallarının dəyəri ABŞ valyutası ilə müəyyənləşdirildiyindən onların da qiymətində enmə baş verir.
Hələlik isə ABŞ dolların mövqeyinin möhkəmlənməsi və dünyada dönərli valyuta olaraq istifadəsi ilə bağlı ciddi addımlar atır. Aydındır ki, bütün bunlar Azərbaycana da təsirsiz ötüşmür. ABŞ valyutasının bahalaşması Azərbaycanda rublun və avronun ucuzlaşmasına səbəb olur. Mərkəzi Bankın məlumatına görə, bir avro 0,987 manatdır. Halbuki, iki ay əvvəl Azərbaycanda bir manat 1,02 avro idi. Son iki ayda avro 3 faizdən çox ucuzlaşıb. Bu, hər 100 min avroda 3 min avro itki deməkdir. Rubl daha çox məzənnə dəyəri itirib. İki ay əvvəl bir rubl 0,021 manat olduğu halda indi 0,0189 manatdır. Ötən müddətdə rus rublu manata nisbətən 10 faiz dəyər itirib.
Onu da xatırladaq ki, Azərbaycan xarici əməliyyatlarını daha çox ABŞ dolları ilə aparır. Bu mənada qarşıdakı dövr ərzində də dolların Azərbaycanda möhkəmlənməsi gözləniləndir. Düzdür, indiyə qədər dünya bazarında ABŞ valyutası ucuzlaşıb-bahalaşanda Azərbaycan Mərkəzi Bankı kursu sabit saxlamağa çalışıb. Lakin indiki durumda Mərkəzi Bankın bu siyasətini nə zamana kimi saxlaya biləcəyi maraq doğurur. Çünki bu, Mərkəzi Bankı əlavə xərcə salır. Digər tərəfdən, Amerika dollarının qalxması neftin qiymətinin ucuzlaşmasına gətirib çıxarıb. Azərbaycanda ixracın əsas hissəsini neft və neft məhsullarının təşkil etdiyini nəzərə alsaq, bu, ölkəyə daxil olan gəlirlərin azalması deməkdir. Ekspertlərin fikrincə, indiki vəziyyətdə Azərbaycanın dövlət büdcəsində neftin baza qiymətinin 90 dollardan götürülməsi kifayət qədər risqlər yarada bilər. Bundan əlavə, dolların bahalaşması manata qarşı təzyiqləri artıracaq. Pul azaldıqca, Mərkəzi Bank manatın kursunu ucuzlaşdırmağa məcbur ola bilər. Bu da Azərbaycan iqtisadiyyatına müəyyən mənfi təsirlər göstərə bilər. Çünki bu halda hökumət manatın kursunu saxlamaq üçün rezervlərini xərcləməli olacaq. Artıq Rusiya dolların bahalaşmasından ciddi zərər görür. "Sberbank"ın Makroekonomik Araşdırma Mərkəzinin direktoru Yuliya Tseplyayeva deyir ki, 2015-ci ildə dolların güclənməsi davam edəcək və inflyasiya da buna uyğun olaraq yüksələcək. Əvəzində neft ucuzlaşacaq. Onun sözlərinə görə, bu səbəbdən rublun əvvəlki gücünə qayıtması xeyli vaxt alacaq. Mərkəz rəhbərinin fikrincə, dollar-rubl məzənnəsi üçün ədalətli səviyyə bir dollar 38 rubl nisbətidir. Tseplyayeva neftin qiymətində 1998-ci ildə qeydə alınan kəskin düşüşün bu dəfə baş verəcəyinə inanmır. 1998-ci ildə neftin qiyməti 9 dollar olmuşdu. Məhz həmin dövrdə Rusiya iqtisadiyyatı dərin böhran keçirdi, dövlət büdcəsinin kəsiri maksimum səviyyəyə çatdı. Onun fikrincə, bununla belə, 2015-ci ildə Rusiyada yüksək inflyasiya qalacaq. Bütün bunlar, qeyd olunduğu kimi, MDB-nin digər ölkələrinə, o cümlədən Azərbaycana da təsirsiz ötüşməyəcək.
Lakin burada əlverişli cəhət odur ki, Azərbaycan strateji məhsullarını dollarla satır və ixracatın mühüm hissəsini neft və neft məhsullarının təşkil etməsi burada müəyyən fayda gətirə bilər. Lakin ABŞ valyutasının sürətli artımı özünü qızılın və avronun məzənnəsində göstərir. Bu da həmin ehtiyatlara görə ölkəmizin zərər düşməsi deməkdir. Gözlənir ki, bundan sonra neçə vaxtdır qızılın qiymətində başlayan ucuzlaşma da davam edəcək. Çünki dollar möhkəmləndikdə qızıla tələbat azalır və qiymətində ucuzlaşma başlayır. Belə vəziyyət isə ölkəmizin qızıl ehtiyatlarına təsirsiz ötüşmür.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...