Neftin qiymətinin Azərbaycana təsiri ilə bağlı fikirlər haçalanır

Tarix: 31.10.2014 / 02:41
Bölmə: İqtisadiyyat

Neftin qiymətində davam edən dəyişiklik dünya iqtisadi dairələrində əsas müzakirə mövzularından biri olaraq qalır. Bu prosesin neft hasilatçısı kimi Azərbaycana mümkün təsiri ilə bağLı fərqli fikirlər hökm sürməkdədir. Ölkə rəsmiləri məsələ ilə bağlı nikbindir. Lakin bir sıra beynəlxalq qurumlar, o cümlədən Beynəlxalq Valyuta Fondu məsələyə fərqli yanaşır.
Ümumiyyətlə, neftin qiymətinin gələn il ərzində necə olacağı barədə fərqli fikirlər hökm sürür. Məsələn, OPEK-in sədri Abdullah Əl-Bədri gələn il qiymətin 85 dollar ətrafında olacağını bildirir. Lakin ABŞ-ın "Goldman Sachs" bankının ekspertləri neft qiymətlərindəki enişin davam edərək, 2015-ci ildə 80 dollara düşəcəyini açıqlayıb. "Goldman Sachs"ın hazırladığı "Yeni neft nizamı" adlı hesabatında bildirilir ki, 2015-ci ildə "Brent" tipli neftin barreli 80 dollara, Qərb Teksas tipli neft 70 dollara düşəcək. "Goldman Sachs" bildirir ki, 2015-ci ildə neftin qiymətində gözlənilən azalma neft istehsalının artması, qlobal neft tələbinin dəyişməməsi, ABŞ-ın qaya neftinin istehsal xərcinin azalması ilə bağlı olacaq. Hesabatda qiymətlərdəki enişdən sonra Səudiyyə Ərəbistanının istehsalı məhdudlaşdırmasının gözlənildiyi də deyilir. Digər OPEK ölkələrinin də bu prosesdə Səudiyyə Ərəbistanı kimi addım atacağı vurğulanır. "Goldman Sachs" Səudiyyə Ərəbistanının oktyabr və noyabr aylarında Asiya ölkələrinə neft ixrac edərkən qiymətləri salacağını da vurğulayır. Rusiya İqtisadi İnkişaf Nazirliyi isə gələn il qiymətlərin 110 dollara qalxacağını iddia edir. Beynəlxalq Valyuta Fondunun 2015-ci il üzrə proqnozu 99,5 dollardır. Beləliklə, neftlə bağlı fərqli fikirlər səslənir. Bu isə Azərbaycana təsirsiz ötüşməyəcək. Mərkəzi Bankın sədri Elman Rüstəmov məsələ ilə bağlı qeyd edir ki, dünya bazarlarında neftin qiymətinin aşağı düşməsi Azərbaycan iqtisadiyyatına ciddi təhlükə törətmir. Onun sözlərinə görə, ölkədəki makroiqtisadi sabitlik, ÜDM-in 74 faizi həcmində strateji valyuta ehtiyatları və dövlət borcunun minimum səviyyəsi belə şəraitdə manevr etməyə imkan verir: "2015-ci ilin büdcəsi çox yaxşı hazırlanıb, büdcədə neftin qiyməti optimal götürülüb. Azərbaycan büdcəsində bu göstərici 90 dollardır. Neftin qiymətinə təsir edən amillər var. Son illər müəyyən tarazlıq hiss olunur". Elman Rüstəmov bildirib ki, neftin qiymətinin əhmiyyətli dərəcədə azalmasının qarşısını alacaq çox dəqiq iqtisadi baryerlər var: "Bazarda təklifi əhəmiyyətli azalda biləcək baryerlər var. Bu baryerlər imkan verməz ki, neftin qiyməti əhəmiyyətli düşsün. 2008-ci ildə neftin qiymətinin əhəmiyyətli düşdüyünü gördük. Lakin qısa bir zamanda qiymətlər yenidən bərpa olundu. Ola bilsin ki, həmin ildə müəyyən spekulyativ amillər neftin qiymətini 35 dollar səviyyəsinə aparmışdı, amma fundamental iqtisadi amillər onu yenidən öz məcrasına qaytardı. Neftin qiyməti, valyuta məzənnəsi dünya qiymətlər sistemindədir və mövcud olan qüvvələr nisbətini, əmək bölgüsünü, ticari əlaqələri əks etdirir.
Mənim fikrimcə, bu konteksi dəyişmək çox mürəkkəbdir. Ona görə də, şəxsən mən neftin qiymətlərinin gələcək proqnozunda pessimist deyiləm". Baş bankir onu da qeyd edib ki, Azərbaycanın neftin qiymətinin aşağı düşməsinə qarşı öz tədbirlərini görə bilməsi üçün 54 milyard dollara yaxın valyuta ehtiyatı var.
Lakin Beynəlxalq Valyuta Fondunun Azərbaycan üzrə missiyasının rəhbəri Raca Almarzoqi Bakını ehtiyatlı olmağa çağırır: "Biz düşünürük ki, Azərbaycan hökumətinin 2015-ci ildə başladığı büdcənin konsolidasiyası prosesi 2015-ci ildə də davam etdirilməlidir. Azərbaycan iqtisadiyyatı neftdən çox asılıdır. Neftin qiymətində hər hansı tərəddüdlər Azərbaycan iqtisadiyyatına da təsir edir. Neft Fondu daha çox xərcləyərək neftin qiymətindəki azalmadan yaranan kəsiri qısamüddətli dövrdə bağlaya bilər. Ümumiyyətlə, neftin qiymətinin aşağı düşməsi daha uzun müddət davam edərsə, bu, iqtisadiyyat üçün risqlər yarada bilər. Biz fiskal konsolidasiyanı davam etdirməyi tövsiyə edirik. Konsolidasiya nəticəsində Neft Fondundan dövlət büdcəsinə köçürmələr azalmalıdır". Qeyd edək ki, 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Fondundan dövlət büdcəsinə 10 milyard 388 milyon manat transfert nəzərdə tutulur ki, bu da cari ilin proqnozuna nisbətən 1 milyard 51 milyon manat və ya 11,3 faiz çoxdur. İstənilən halda isə bəlli olur ki, neftin qiyməti gələn il ərzində Azərbaycan iqtisadiyyatına təsirsiz ötüşməyəcək. Lakin bu təsirin necə olacağı barədə fərqli fikirlər hökm sürür. Bu fonda belə fikirlər səslənir ki, neftin büdcə qiyməti daha aşağı götürlməlidir. Məsələn, millət vəkili Vahid Əhmədov bildirib ki, neftin qiyməti 90 dollar nəzərdə tutulsa da, 2015-ci il üçün 80 dollar səviyyəsində götürülsə, daha yaxşı olar. Onun fikrincə, neftin qiyməti ilə bağlı ehtiyatlı davranmaq lazımdır. Hər halda, proseslərin dəqiq inkişaf axarı gələn il ərzində müəyyən olunacaq.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...