Koronavirus pandemiyası hələ də dünyanı sarsıtmaqda davam edir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST), görülən bütün tədbirlərə baxmayaraq, dünyada koronavirusa yoluxma ilə bağlı təsdiq edilmiş halların sayının artıq 135 milyonu ötdüyünü bildirir.
Dünya ölkələri də həyəcan təbili çalır. ABŞ-ın Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzinin direktoru Roşel Valenski Ağ Evdə keçirilən iclasda ölkədə koronavirus pandemiyasının dördüncü dalğasının başlanmasına dair xəbərdarlıq edib. Toplantıda ölkədəki epidemioloji vəziyyəti izah edən Valenski məruzədən kənara çıxaraq emosional fikirlər də səsləndirib: “Hazırda, sadəcə Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzinin direktoru olaraq deyil, həyat yoldaşı, ana və övlad olaraq danışıram. Xahiş edirəm, bir az daha dözün. Fəlakətin yaxınlaşdığını bildirmək istəyirəm. Ümidli olmaq üçün xeyli potensial və inkişafımız var, ancaq hazırda sadəcə qorxduğumu deyə bilərəm”. Azərbaycanın qonşularında da vəziyyət qeyri-qənaətbəxşdir. Artıq İranda koronavirus epidemiyasının 4-cü dalğasının başlaması ilə əlaqədar olaraq, ictimai nəqliyyat da daxil olmaqla, bazar və iri ticarət mərkəzlərinin fəaliyyəti məhdudlaşdırılıb. Ölkə prezidenti Həsən Ruhani də İranda koronavirusun 4-cü dalğasının başladığını elan etdikdən sonra təcili tədbirlər hazırlanaraq həyata keçirilib. İranda toy və yas mərasimlərinin keçirilməsi, kütləvi namazlar, eləcə də bazar və ticarət mərkəzlərinin fəaliyyəti 10 gün müddətində qadağan edilib. İran xəstəxanalarında yer olmadığı üçün həkimlər yoluxan xəstələrə internet vasitəsilə məsləhət verirlər.
Gürcüstanda da koronavirusun üçüncü dalğası başlayıb. Hökumət üçüncü dalğanın daha böyük fəsadlara səbəb olmaması və genişmiqyaslı epidemiyaya çevrilməməsi üçün tədbirlər görür. Gürcüstanın Xəstəliklərə Nəzarət Milli Mərkəzinin rəhbəri, baş epidemioloq Amiran Qamkrelidze cəmiyyəti tətbiq olunan qaydalara riayət etməyə çağırıb. Gürcüstanın baş naziri İrakli Qaribaşvili də əhalini qaydalara maksimal şəkildə əməl etməyə çağırıb: "Əlbəttə ki, biz üçüncü dalğanın qarşısını almaq və sərt məhdudiyyətlərin tətbiqinə yol verməmək üçün mümkün olan hər şeyi etməliyik. Bunun üçün yeganə yol tələblərə əməl etməkdir. Qoruyucu maskadan düzgün istifadə, həmçinin kütləvi mərasimlərdən çəkinmək kimi elementar qaydalara əməl etmək lazımdır".Qonşu ölkədə mövcud məhdudiyyətlərin daha da sərtləşdiriləcəyi istisna edilmir. Qardaş Türliyədə dı gündəlik yoluxma sayı 50 mini keçir və burada da yeni dalğanın başlanmasından bəhs edilir. Artıq Azərbaycanda da yoluxma adi hala çevrilib, ölüm sayı da sürətlə artır və koronavirus bəlası mutasiya olunmuş formalarda özünü göstərməkdədir. Köln Universiteti Klinikasının tibb elmləri doktoru, azərbaycanlı alim Nuran Abdullayev bu fonda qeyd edir: "Hazırda bütün dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da koronavirusla mübarizə çərçivəsində həyata keçirilən vaksinasiya prosesi davam edir. İstehsal olunan bir çox vaksinlərin əldə olunması da virusla mübarizədə uğurlu strategiyalardan biridir. Amma hazırda müşahidə olunan yoluxma saylarının artımı paralel olaraq peyvəndləmənin də sürətinin artırılmasına zərurət yaradır. Əks halda yeni təhlükə meydana çıxa bilər".
Onun sözlərinə görə, təhlükə bundan ibarətdir ki, ölkədə "İmmunescape" mutasiya mexanizmi ilə yarana biləcək növbəti virus mutasiyası peyvəndə qarşı immun ola bilər: "Yəni peyvəndlər virusa təsir etməyə bilər və ya çox az təsir edə bilər. Əgər virusa yoluxmaların sayı paralel olaraq peyvəndləmə ilə birgə kəskin artarsa, bu gözləniləndir. Ona görə də düşünürəm ki, peyvəndləmənin sürətləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər çərçivəsində əhali arasında maarifləndirmə işləri də yüksələn xətlə davam etməlidir. Cəmiyyətdə vaksinasiya ilə bağlı maarifləndirici və məlumatlandırıcı mexanizm təkmilləşdirilməlidir. Yanlış mexanizmlər nəticəsində insanlar arasında virusa qarşı peyvənd olunmaya inamsızlıq yaranırsa, bununla bağlı tədbirlər görülməlidir. İnsanlara izah olunmalıdır ki, virusun geniş yayılmasının qarşısının alınmasına və ölüm hallarının sayının azaldılmasına peyvənd vasitəsilə daha effektiv nail olmaq mümkündür. Vaksinasiya və virusa qarşı qızıl qaydalara əməl etmək virusla mübarizənin ən əsas mərhələlərindəndir. Ona görə də əhali bu proseslərdə daha da fəal olmalıdır ki, normal həyata qayıtmaq daha da tezləşsin". Ekspert bildirib ki, peyvəndlərin mövcudluğu insanlarda rahatlıq yaratmamalı və tətbiq edilən karantin qaydalarına riayət olunmaması anlamına gəlməməlidir: "Hər kəs qaydalara riayət etməli, tibbi maskadan istifadə etməli, sosial məsafəni gözləməli, istər qapalı, istərsə də açıq havada insanların toplaşdığı məkanlardan uzaq durmalıdır. Çünki qaydalara riayət olunmaması və nəticədə də yoluxma hallarının peyvəndləmə ilə paralel artması virusun yeni mutasiyalarının yaranmasına səbəb ola bilər ki, bu da nəinki Azərbaycanda, eləcə də bütün dünyada belədir. Bir daha vurğulayıram ki, bundan daha da təhlükəlisi bu yeni əmələ gələcək mutasiyalara qarşı hazırki peyvəndlərin təsirsiz və ya az təsirli ola bilməsidir. Buna görə də hər kəs, həm müvafiq dövlət qurumları, həm də millətimiz bilməlidir ki, peyvəndləmənin sürəti artırılmalıdır".
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının baş direktoru Tedros Qebreyesus isə bildirib ki, koronavirusa qarşı peyvəndlərin faydası onların mümkün yan təsirləri ilə bağlı risqlərdən dəfələrlə üstündür. O, 14 ölkənin hələ ki, bu prosesə başlamadığını bildirərək, dünyanın hər yerində vaksinasiyanı sürətləndirməyə çağırıb. ÜST-nin rəhbəri son altı həftə ərzində COVAX təşəbbüsü çərçivəsində 38 milyondan çox vaksin dozasının dünyanın 100-dən artıq ölkəsinə çatdırıldığını xatırladıb. Əlavə edib ki, hətta vaksinasiyanın başlandığı ölkələrdə belə, əhalinin qalan hissəsi bir tərəfə, bütün səhiyyə işçiləri üçün hələlik kifayət qədər dozalar yoxdur. Qebreyesus bir daha vurğulayıb ki, immunizasiya yoluxmanın qarşısının alınması və həyatın xilas edilməsi vasitələrindən yalnız biridir. O, virusa qarşı digər müdafiə tədbirlərini də zəiflətməməyə çağırıb.
Nahid SALAYEV
