Avqustun 21-də Məhərrəmlik ayı başlayır. Bundan öncəki illərdə Azərbaycanda Məhərrəmlik ayında dini ayinlər kütləvi formada, hər hansı bir müdaxilə və ya məhdudiyyətlər olmadan keçirilib. Lakin bu ilin əvvəlində dünyada yayılan COVİD-19 virusu məktəblərin bağlanması, toy, ad günü, nişan və yas mərasimlərinin keçirilməsinin təxirə salınmasına səbəb olub. Koronavirusun geniş yayılmaması, bu xəstəliyə görə ölən insanların sayının artmaması üçün qapalı məkan olan və insanların kütləvi toplaşdığı məscidlərin də fəaliyyəti müvəqqəti olaraq məhdudlaşdırılıb.
Koronavirus pandemiyası ilə əlaqədar insanların qapalı və açıq məkanlarda kütləvi şəkildə toplaşmağı virusun yayılmasına təkan verən ən əsas məqamdır. Kütləvi tədbirlərin keçirilməsi xəstəliyin yayılma sürətini artıra və ikinci dalğaya səbəb ola bilər. Bu səbəbdən, virusun yayılmasının qarşısının alınması üçün lazım olan bütün qabaqlayıcı tədbirlərə əməl edilməlidir. Tanınmış İslam alimlərinin rəyinə əsasən, sanitariya qaydalarına əməl etməmək, xəstəliyin yayılmasına səbəb olmaq və zəmin yaratmaq haram və günahdır. Bununla bağlı din xadimlərinin müvafiq fətvası da var. Xəstəliyin yayıldığı dövrdə hansısa din ayinlərin təşkili cinayətdir.
İslam alimləri və din xadimləri dini mərasimlərin və ayinlərin keçirilməsi zamanı səhiyyə qurumlarının göstərişlərinə əməl edilməsini əsas meyar kimi qəbul etməyi vacib hesab edirlər. Qeyd olunanlar nəzərə alınarsa, koronavirus xəstəliyinin yayılmasının qarşısını almaq məqsədilə Məhərrəm ayının dini mərasim və ayinlərinin xüsusi şəraitdə qeyd olunması mütləqdir. Bu baxımdan, Məhərrəmlik mərasimlərinin Ramazan ayının mərasimlərinə uyğun şəkildə həyata keçirilməsi, namazların fərdi qaydada evdə qılınması, müvafiq ayinlərin virtual məkanda izlənməsi şiə alimlərinin və din xadimlərinin tövsiyələrinə əməl olunması baxımdan vacibdir.
Tural İrfan:“Yoluxucu xəstəliklərin olduğu dönəmdə insanların kütləvi şəkildə bir yerə toplaşmasına dinimiz də qarşı çıxır”
Bu il Məhərrəmlik ayında dini ayinlərin necə yerinə yetiriləcəyilə bağlı ilahiyatçıların fikirlərini öyrəndik. İlahiyatçı Tural İrfan “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Məhərrəm ayı Azərbaycanda xüsusi olaraq qeyd edilir:“İmam Hüseynin şəhadəti ilə bağlı müxtəlif dini ayinlər həyata keçirilir. İnsanların kütləvi şəkildə bir yerə toplanması müşahidə edilir. Şəri baxımından bunun izahı belədir ki, yoluxucu xəstəliklər dönəmində ən vacib olan dini ayin belə təxirə salına bilər. Məhərrəm ayında insanların bir yerə toplanması ilə bağlı hökm vacib deyil, müstəhəb əməl sayılır. Hansısa tarixi hadisənin yada salınması ilə bağlı Quranda vacib buyurulan əməl yoxdur. Bu baxımdan da kütləvi ayinlərin yerinə yetirilməsinin təxirə salınması mümkündür. Hətta Məhəmməd peyğəmbərin dönəmində də müxtəlif yoluxucu xəstəliklər olub. Peyğəmbərin bu barədə hədisi var ki, əgər bir bölgədə xəstəlik yayılıbsa, həmin şəhərin adamlarının kənara çıxması və kanardan ora adam buraxılması haramdır. Bu gün görülən müasir tədbirlərdə də bu qaydalara əməl olunur. Digər hədisində peyğəmbər buyurur ki, yoluxucu xəstəliyin daşıyıcısını gördünüzsə, ondan şirdən qaçan kimi qaçın. Bu da indiki sosial məsafə məsələsini özündə ehtiva edir. Kərbəla hadisəsinin yad edilməsi kütləvi toplantı olmadan da həyata keçirilə bilər. İnsanlar bunu öz evlərində də qeyd edə bilərlər. Əsas məsələ budur ki, İmam Hüseynin şəhadət fəlsəfəsi unudulmasın. Bu gün texnika inkişaf edib. Həmin toplantıları onlayn da etmək mümkündür. Bir sözlə , Aşura ilə bağlı mərasimlərin onlayn formada keçirilməsi də mümkündür. Bu nəticəyə gəlirik ki, yoluxucu xəstəliklərin olduğu dönəmdə insanların kütləvi bir yerə toplaşmasına dinimiz də qarşı çıxır. Quranda buyurulur ki, özünüzü təhlükəyə atmayın. Tibbin buyurduğu qaydalara hər bir müsəlman əməl etməlidir. Din alimlərinin də fikri buna müvafiqdir”.
Qədim təbabət də belə zamanda insanların təmaslarının azaldılmasını tövsiyə edib. Buna görə də bu kimi hallarda ilk olaraq bazar və məscidlər bağlanıb. Tarixdən də göründüyü kimi, bu proses müvəqqətidir, pandemiya bitdikdən sonra hər şey qaydasına düşəcək.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
