ABŞ-ın iyirmi beş ştatı yeni tariflərlə bağlı Tramp administrasiyasına qarşı məhkəmə iddiası qaldırıb. “Associated Press”in məlumatına görə, yeni tariflərlə bağlı iddia qaldıran 25 ştat onları əvvəllər ABŞ Ali Məhkəməsi tərəfindən ləğv edilmiş idxal vergilərini əvəz etmək cəhdi adlandırıb.
Ötən ay ABŞ 59 ölkəyə və Avropa Birliyinə ikirəqəmli tariflər tətbiq edərək, onların məcburi əməkdən istifadə etməklə istehsal olunan malların idxalına qarşı mübarizə aparmaq üçün kifayət qədər iş görmədiyini iddia edib. Yeni rüsumlar Trampın Ali Məhkəmədə məğlubiyyətindən sonra tətbiq etdiyi müvəqqəti tariflərin müddəti bitdikdən dərhal sonra qüvvəyə minib.
Nyu-York baş prokuroru Letisiya Ceyms bildirib ki, Ali Məhkəmədə uduzduqdan sonra administrasiya yenidən yeni tariflərlə Amerika ailələrinə və müəssisələrinə qarşı qanunsuz vergiləri artırmağa çalışır.
Məhkəmə prosesinə Arizona, Kaliforniya, Kolorado, Konnektikut, Delaver, Havay, İllinoys, Kentukki, Massaçusets, Merilend, Men, Miçiqan, Minnesota, Nevada, Nyu-Cersi, Nyu Meksiko, Şimali Karolina, Oregon, Pensilvaniya, Rod-Aylend, Virciniya, Vermont, Vaşinqton və Viskonsin qoşulub.
Tramp iddia edir ki, yüksək tariflər Amerika sənayesinin yenidən qurulmasına kömək edəcək. Keçən il o, demək olar ki, bütün idxal mallarına tariflər tətbiq etməklə tariflərin aşağı salınması və sərbəst ticarətin genişləndirilməsinə əsaslanan ABŞ-ın uzunmüddətli ticarət siyasətini ləğv edib. Bunu etmək üçün prezident 1977-ci il Beynəlxalq Fövqəladə İqtisadi Səlahiyyətlər Aktına (IEEPA) istinad edərək ABŞ-ın ticarət kəsirinin milli təhlükəsizliyə təhdid yaratdığını iddia edib. Lakin fevral ayında Ali Məhkəmə qərar verib ki, bu qanun prezidentə tariflər tətbiq etmək səlahiyyəti vermir. Bu qərardan sonra administrasiya idxalçılara ödədikləri rüsumları geri qaytarmaq məcburiyyətində qalıb.
Tramp daha sonra 24 iyulda müddəti bitən müvəqqəti 10% qlobal tariflər tətbiq edib. Administrasiya hazırda fərqli bir mexanizmdən - prezidentə ədalətli ticarət qaydalarını pozan ölkələrə qarşı tariflər və digər sanksiyalar tətbiq etməyə imkan verən 1974-cü il Ticarət Qanununun 301-ci maddəsindən istifadə edir.
Məcburi əməklə əlaqəli mallara tətbiq edilən yeni tariflər 10%-dən 12,5%-ə qədər dəyişir və ABŞ idxalının 99%-ni təmin edən ölkələrə şamil edilir.
Ağ Ev bildirib ki, ABŞ Amerika ticarətinə və işçilərinə zərər verən "məntiqsiz hərəkətləri, siyasətləri və təcrübələri" aradan qaldırmaq üçün qanun çərçivəsində hərəkət edir.
Yeni iddia Tramp administrasiyasının tarif siyasətinə qarşı üçüncü hüquqi etirazdır. Kiçik müəssisələr iyulun əvvəlində ABŞ Beynəlxalq Ticarət Məhkəməsində oxşar iddialar qaldırıblar.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, hazırkı mübahisə administrasiyanın fərqli hüquqi əsaslardan istifadə edərək dünya miqyasında genişmiqyaslı tariflər tətbiq etmək üçün üçüncü cəhdindən qaynaqlanır. Lakin 301-ci maddənin daha uzun istifadə tarixi var və əvvəllər Tramp tərəfindən Çin idxalına tariflər tətbiq etmək üçün istifadə edilmiş və məhkəmə nəzarətinə tab gətirmişdir.
Tahir TAĞIYEV
