İran və Oman Hörmüz boğazından gəmiçiliyin bərpası ilə bağlı razılığa yaxınlaşıblar, lakin bu razılaşmanın həyata keçirilməsi Tehranın dünyanın ən vacib dəniz yollarından biri üzərində nəzarətini effektiv şəkildə gücləndirə bilər. Bu barədə The New York Times qəzeti yazır.
Qəzetin məlumatına görə, müzakirə olunan planda Fars körfəzinə gedən gəmilərin İran tərəfindən idarə olunan və onun sahillərinin yaxınlığından keçən marşrutdan istifadə etməsi, körfəzdən çıxan gəmilərin isə Oman sahillərindəki kanaldan istifadə etməsi nəzərdə tutulur.
İran mənbələri iddia edirlər ki, rəsmi olaraq heç bir ödəniş olmayacaq, lakin gəmi sahibləri təhlükəsizlik, ətraf mühitin monitorinqi və gəmiçiliyin saxlanılması xərcləri üçün "xidmət haqqı" ödəməli olacaqlar. İki İran rəsmisinin sözlərinə görə, gəlirin İran və Oman arasında bərabər bölünməsi gözlənilir.
Eyni zamanda, danışıqlarla tanış olan ABŞ rəsmisi NYT-yə bildirib ki, İran versiyası "reallığa uyğun deyil". O, əlavə edib ki, heç bir müvəqqəti marşrut İranın icazəsini tələb etmir və ya heç bir ödəniş tətbiq etmir.
Lakin Amerika buna etiraz edir. Nəşrin versiyasına görə, ABŞ prezidenti Donald Tramp üçün boğazın açılması ən aktual siyasi və iqtisadi məsələlərdən birini - neft tankerlərinin və ticarət gəmilərinin hərəkətini bərpa etmək üçün bir yol olardı. Lakin hesab edilir ki, belə bir razılaşma İrana müharibədən əvvəl malik olmadığı imkanlar verərək yeni strateji reallıq yarada bilər.
İran rəsmiləri isə deyir ki, razılaşma əldə olunsa belə, Hörmüz boğazı ABŞ-ın dəniz blokadası qaldırılana və tərəflər İslamabadda imzalanmış 14 maddəlik memoranduma əsasən danışıqlara qayıdana qədər bağlı qalacaq.
SAMİRƏ
