Prezident Tramp Uitkoff və Kuşnerin Pakistana səfərini ləğv etdikdən sonra ABŞ və Tehran arasında gərginlik yenidən artıb. ABŞ prezidentinin "kartlar əlimizdədir" açıqlamasına baxmayaraq İranın nüvə proqramı və uran ehtiyatları yenidən müzakirə mövzusuna çevrilib.
"New York Times" qəzeti, İranın hazırda müxtəlif səviyyələrdə zənginləşdirilmiş ümumilikdə 11 ton uran ehtiyatına malik olduğunu və bu miqdar bir az da saflaşdırılarsa, təxminən 100-ə qədər nüvə silahı istehsal edə biləcəyini iddia edib. Bu ehtiyatın böyük bir hissəsi əvvəlki ABŞ administrasiyasının nüvə sazişindən çıxmasından sonrakı illərdə toplanıb. "New York Times" qəzetinin yazdığına görə, saziş dövründə İran uran ehtiyatının böyük hissəsini xaricə göndərməyə razı olub və buna görə də silah istehsalı üçün kifayət qədər material qalmayıb.
ABŞ və İran arasında yenilənmiş danışıqların olduqca mürəkkəb bir mənzərəni ortaya qoyduğu bildirən qəzet yazır ki, Prezident Tramp və komandası təkcə nüvə proqramını deyil, həm də İranın raket imkanları, regional siyasət və iqtisadi sanksiyalar da daxil olmaqla bir çox digər məsələləri müzakirə etməlidir. Xəbərdə həmçinin Hörmüz boğazının təhlükəsizliyi və bölgədəki hərbi gərginliyin danışıqların vacib elementləri olduğu qeyd olunur.
İran Nüvə Silahlarının Yayılmaması Müqaviləsi çərçivəsində uranı zənginləşdirmək hüququna malik olduğunu iddia edir və bu hüquqdan imtina etmək istəmir. Ancaq qarşı tərəfdən gələn bəzi təkliflər zənginləşdirməyə uzunmüddətli məhdudiyyətlər və ya dayandırmaları əhatə edir. Ekspertlər hesab edir ki, effektiv razılaşma ciddi nəzarəti, uran ehtiyatlarının azaldılmasını və sanksiyaların tədricən yumşaldılmasını əhatə etməlidir.
Ekspertlərin fikrincə, İran hazırda texniki imkanlarından və malik olduğu materiallardan asılı olaraq 35-100 atom bombası istehsal etmək gücünə malikdir. Bu nəhəng 11 tonluq ehtiyat ABŞ və müttəfiqləri üçün ciddi təhlükəsizlik təhdidi yaratmaqla yanaşı, Tehran rejimi üçün ən güclü siyasi sövdələşmə vasitəsi kimi dəyərləndirilir.
Tahir TAĞIYEV
