Barselonada keçiriləcək Dünya Proqressiv Səfərbərlik Forumu beynəlxalq miqyasda xüsusi diqqət mərkəzində yer alır. Forum Sosialist İnternasionalının prezidenti kimi İspaniyanın baş naziri Pedro Sançes tərəfindən təşkil edilib. O, qlobal solçuların ən aktual məsələsi olan ABŞ prezidenti Donald Tramp kimi hakimiyyətdəki ifrat sağçılara qarşı mübarizəyə diqqət yetirilməsini istəyir. Forumda dünyanın hər yerindən təxminən 100 partiyanın nümayəndələri və Trampın qatı əleyhdarları olan bir çox lider, o cümlədən Braziliya prezidenti Luis İnasio Lula da Silva və Kolumbiya prezidenti Qustavo Petro iştirak edəcək.
Bir çox ölkələrdə "proqressiv" termini getdikcə populyarlaşır. Bir sıra Avropa və Amerika solçuları tərəfindən özünütəyin etmə kimi istifadə olunur. Bununla onlar bu termini müasir sağçılardan fərqləndirən əsas xüsusiyyət kimi gördüklərini vurğulamaq istəyirlər: tərəqqiyə inam, bəşəriyyətin ideal keçmişə qayıtmamalı, əksinə qorxmadan gələcəyə doğru səy göstərməli olduğu ideyası. 2022-ci ildən bəri sosial-demokrat və solçu partiyaların qlobal ittifaqı olan Sosialist İnternasionalına rəhbərlik edən İspaniya baş naziri özünü də mütərəqqi hesab edir. O, indi qlobal siyasətdə "sağa dönüş"ün qarşısını almaq məqsədi daşıyan yeni beynəlxalq ittifaq yaratmaq ideyasının tərəfdarı olub. Sançez deyib ki, mütərəqqi tərəfdarlar "birləşməli, vətəndaşlara daxili siyasətdən və sərhədlərimizdən kənara çıxan bir şeyə, yəni müsbət, humanist dünyagörüşünə mənsub olduğumuzu deməlidirlər". Tədbirdə Sançesə Braziliya prezidenti vəzifəsində ikinci müddətini icra edən məşhur Latın Amerikası solçusu Lula da Silva qoşulacaq. Hər iki siyasətçinin 18 apreldə keçiriləcək plenar iclasda çıxış edəcəkləri və orada "gələcəyi formalaşdırmaq" üçün birgə mütərəqqi fəaliyyət təklifləri hazırlayacaqları gözlənilir.
Yüksək vəzifəli qonaqlar arasında Cənubi Afrika Prezidenti Siril Ramafosa da var. Bu o deməkdir ki, BRICS beynəlxalq assosiasiyası təşkilatın yaranmasında iştirak edən iki ölkə tərəfindən təmsil olunacaq. Həmçinin, hazırkı Hindistan baş naziri Narendra Modinin qatı əleyhdarı və dünyanın ən məşhur Hindistan siyasi sülaləsinin üzvü olan Hindistan millət vəkili Rahul Qandi də dəvət olunub. Xüsusilə, Latın Amerikası və Karib dənizi liderlərinin əhəmiyyətli bir iştirakı var: Kolumbiya prezidenti Qustavo Petro, Uruqvay prezidenti Yamanda Orsi və Barbados baş naziri Mia Amor Mottli. Bunlar, Kuba və Nikaraqua liderlərini çıxmaq şərtilə, Trampın regiondakı ən görkəmli tənqidçiləridir. Sançes isə son bir neçə aydır ki, ABŞ-ı açıq şəkildə tənqid edir. İspaniya həmçinin İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahuya qarşı Avropa tənqidlərinin ön sıralarında yer alır. İki ölkə arasındakı münasibətlərdə müxtəlif hadisələr tez-tez baş verir. Məsələn, aprelin əvvəlində İspaniyanın müvəqqəti işlər vəkili ənənəvi "Yəhudanın məhv edilməsi" ayininin bir hissəsi olaraq El Burqo şəhərində Netanyahunun heykəlinin yandırılmasından sonra İsrail Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb. Yerli hakimiyyət orqanları izah ediblər ki, ispanlar İsrailin Qəzza zolağındakı hərəkətlərinə etiraz edirlər. Sançes ABŞ-İsrail müharibəsini İrana qarşı dəstəkləməkdən imtina edib. Baş nazir Amerikanın ölkəsindəki hərbi bazalara girişinə icazə verməyib və hava məkanını onların təyyarələri üçün bağlayıb. Hətta Trampın İspaniya ilə ticarəti kəsməklə bağlı təhdidləri belə onu fikrindən daşındıra bilməyib. Lula da Silva və Petronun da Trampla qarşıdurma yaşadığı məlumdur. İspaniyanın "El País" qəzetinə verdiyi müsahibədə Braziliya prezidenti Ağ Ev rəhbərinin səhər əhval-ruhiyyəsinə əsasən digər ölkələri təhdid edə bilməyəcəyini qeyd edib. Tramp dostu, keçmiş prezident Jair Bolsonaronun həbsi və məhkəməsindən sonra Braziliyanı böyük tariflərlə hədələyib.
Trampın Petro ilə də çətin münasibətləri yaranıb. ABŞ prezidenti dəfələrlə Kolumbiyanın narkotik qaçaqmalçılığına qarşı mübarizədə yetərli olmayan səylərindən narazılığını bildirib. Bu, Petronun özünə qarşı narkotik qaçaqmalçılığı ittihamlarına, ona və ailəsinə qarşı sanksiyaların tətbiq olunmasına səbəb olub. Bu hadisələr sosial ədalət və inkişaf uğrunda mübarizə aparan solçu qüvvələrin sağçılığa doğru dəyişikliyi qəbul etmək istəmədiyini nümayiş etdirir. Bu, xüsusilə də sağçı populistlərin güc qazandığı və ya seçicilər arasında populyarlığını artırdığı Avropa və Latın Amerikasında özünü daha qabarıq şəkildə göstərir.
Sosial ədalətsizliyə və sağçılığa qarşı nəcib mübarizədən başqa, tədbirin bəzi iştirakçıları öz ölkələrində mövqelərini yaxşılaşdırmağa da ümid edirlər. Bu, Sançes üçün də keçərlidir. İllərdir ki, ispanlar arasında həyat səviyyəsindən narazılıqlar fonunda onun reytinqi olduqca aşağı düşüb. 2018-ci ildə vəzifəyə başlayandan bəri o, parlament çoxluğu yarada bilməyib. Sançes qohumlarına və keçmiş yaxın müttəfiqlərinə qarşı korrupsiya araşdırmalarının təzyiqi altındadır. Lakin Trampı tənqid etməyə başladığı vaxtdan bəri onun populyarlığı artıb.
Tahir TAĞIYEV
