20-25 il əvvəl evsizlik problemi daha çox gənc ailələrə şamil edilirdisə, indi əhatə dairəsinin genişləndiyini, orta yaş həddində olan nəslin arasında da bu dairəyə düşənlərin kifayət qədər olduğunu demək olar. Dövlət tərəfindən bu istiqamətdə müxtəlif layihələr həyata keçirilsə də, həmin layihələrdən yararlananların sayı o qədər də böyük deyil.
Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, 2019-cu ildə Azərbaycanda İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun (İKZF) xətti ilə 173,3 milyon manat ipoteka krediti verilib. Qeyd edək ki, bu, 2018-ci illə müqayisədə 36,4% azdır. Mərkəzi Bankın xəbərinə görə, ötən il Fondun yenidən maliyyələşdirdiyi kreditlərin məbləği isə illik müqayisədə 9,8% azalaraq 220,4 milyon manata, qiymətli kağızlar bazarında istiqraz buraxmaq yolu ilə cəlb etdiyi vəsaitlərin məbləği isə 25% azalaraq 150 milyon manata düşüb. Hesabat dövründə İKZF-yə dövlət büdcəsindən ayrılmış vəsait isə 20% azalaraq 80 milyon manat olub.
Ekspertlərin fikrincə, ipoteka alınan mənzillərin sayının azalmasının məlum səbəbləri var. İlk olaraq bildirək ki, sosial evlər və kirayə mənzil layihəsi ipoteka ilə alınan mənzillərə marağı azaldıb.
“Kirayə layihəsinin adi ipoteka layihəsindən fərqi odur ki, burada Fondun təqdim etdiyi konkret mənzillər nəzərdə tutulur”
Əmlak məsələləri üzrə ekspert Nüsrət İbrahimli bildirdi ki, ötən il Azərbaycanda İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu yeni layihənin - kirayə mənzil layihəsinin icrasına başlayıb: “Satmaq öhdəliyi ilə kirayə mənzillərin alınması Fondun balansı hesabına reallaşıb. Yəni həmin mənzillər nağd vəsaitlər hesabına alınıb. Fondun maliyyə resurslarının bir hissəsi həmin mənzillərin alınmasına yönəlib deyə, birbaşa ayrılan kreditlərin həcmi azalıb”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, kirayə mənzillər ipoteka kreditlərinə olan marağı azaltmayıb: “Çünki kirayə layihəsinin adi ipoteka layihəsindən fərqi odur ki, burada Fondun təqdim etdiyi konkret mənzillər nəzərdə tutulur. Məlumdur ki, bunlar konkret 4 ünvanda olan mənzillərdir. Bu heç də bütün alıcıların zövqünə və tələbinə uyğun deyil. Heç də hər kəs eyni yerdən mənzil almaq fikrində olmaya bilər. Ona görə də adi qaydada ipoteka kreditləri almaq istəyən vətəndaşlar var. Bizdə olan məlumatlara görə, bununla bağlı banklara kifayət qədər müraciət var, həmin şəxslər yeni kredit xəttinin açılmasını gözləyirlər. Yəni tələbat azalmayıb. Onu da deyim ki, kirayə mənzil mexanizmi aztəminatlı ailələr üçün daha əlverişlidir. Amma 30 faiz ilkin ödənişi etmək imkanı olanlar ipoteka götürməyə meyllidirlər”.
Günel CƏLİLOVA
