Özəl sektorda əmək müqavilələrinin qeydiyyatının artımı dövlət sektorundakı həmin göstəricini 3 dəfə üstələyib. Bunu İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov 2019-cu ildə sosial-iqtisadi inkişafın yekunlarına həsr olunmuş mətbuat konfransında deyib.
Nazir bildirib ki, 2019-cu ildə dövlət sektorunda əmək müqavilələrinin qeydiyyatının artımı 6,6 faiz təşkil edib. Ancaq bundan fərqli olaraq, özəl sektorda əmək müqavilələrinin sayı artıb. M.Cabbarov qeyd edib ki, özəl sektorda əmək müqavilələrinin qeydiyyatının artımı 18,3 faiz təşkil edib ki, bu da dövlət sektorundan 3 dəfə çoxdur: “Əmək bazarının leqallaşdırılması məqsədilə ötən il qeyri-neft özəl sektorda çalışan işçilərin 8000 manatadək olan əməkhaqları gəlir vergisindən azad olunub. Nəticədə 300 milyon manatdan çox vəsait işləyənlərin sərəncamında qalıb. Bu islahatın səmərəsi əmək müqavilələrinin dinamikasında aydın müşahidə olunub. 2019-cu ildə qeyri-dövlət sektorunda bağlanmış əmək müqavilələrinin sayı 99 minə yaxın (18,3 faiz) artıb. Qeyd olunan islahat sayəsində, həmçinin, əməkhaqlarının artırılması nəticəsində əməkhaqqı fondunun artması müşahidə edilib”.
Görünən odur ki, əvvəlki illərə baxanda özəl sektorda əmək müqaviləsi bağlayanların sayı daha çoxdur. Vəziyyət o yerə çatıb ki, özəl sektor ötən il bu göstəriciyə görə dövlət bölməsini bir neçə dəfə üstələyib.
Maraqlıdır, özəl sektorun əmək müqavilələri ilə bağlı dövlət sektorunu üstələməsi nə ilə bağlıdır?
“Bu səbəbdən sözügedən sektorda əmək müqaviləsi bağlayanların sayı artıb”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən Vətəndaşların Əmək Hüquqlarının Müdafiə Liqasının sədri Sahib Məmmədov bunu bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Məsələ ondadır ki, dövlət sektorunda və dövlətin tabeliyində olan təsərrüfat sektorunda işçilərlə birmənalı olaraq əmək müqaviləsi bağlanır. Yəni bu sektorda qeyri-formallıq yoxdur. Mümkün deyil ki, kimsə dövlət sektorunda işləsin, amma əmək müqaviləsi olmasın. Yaxud da hansısa büdcə təşkilatında əmək müqaviləsiz çalışsın. Kim işə götürülürsə, əmək fəaliyyəti rəsmiləşdirilir. Ancaq dövlət sektorundan fərqli olaraq, özəl sektorda işçilərin əmək müqaviləsiz işlədilməsi adi haldır. Bu sahədə işçilərin müqaviləsiz işlədilməsi halları çoxdur. Lakin ötən il Vergilər Nazirliyinin özəl sektorda həyata keçirdiyi geniş tədbirlər nəticəsində bu sahədə qeyri-formal məşğulluğun qarşısı xeyli alındı. Qeyri-formal əmək bazarından formal əmək bazarına keçid nəticəsində əmək müqavilələrinin sayı artıb. Qeyri-formal əmək bazarı özəl sektora aid olduğu üçün, əmək müqavilələrinin bağlanması faizi orada artıb. Əvvəlki kimi, əmək müqaviləsiz işçini işlədə bilmirlər. Bax, bu səbəblərdən sözügedən sektorda əmək müqaviləsi bağlayanların sayı artıb”.
Vidadi ORDAHALLI
