Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) uzun illərdir dövlət büdcəsindən ayrılan vəsait hesabına fəaliyyət göstərdiyi məlumdur. Müvafiq elmi-tədqiqat institutlarının, elmi mərkəzlərin, innovativ təşkilatların həyata keçirməli olduğu layihələr, tədqiqatlar nəticəsində böyük məbləğdə vəsait əldə etməli olan AMEA-nın hələ ki, bu istiqamətdə nailiyyətləri yoxdur.
Sözsüz ki, müəyyən patentlər, kiçik ixtiralar üzrə əldə edilən gəlirləri nəzərə almasaq, AMEA-nın indiyə qədər dövlət büdcəsindən kənarda əldə etdiyi gəlirlər yalnız qurumun icarəyə verilmiş ərazilərinin, otaqların hesabınadır.
Bu gün isə AMEA artıq dövlət büdcəsindən asılılığın azaldılması yönündə müəyyən addımlar atmaqdadır. Bilirik ki, AMEA əməkdaşlarının əməkhaqqı çox aşağıdır və dəfələrlə onların maaşının artırılması gündəmdə olsa da, bu məsələ hələ də aktualdır. Bir sıra ekspertlər qeyd edirlər ki, AMEA əməkdaşlarının maaşlarının artırılması üçün qurumun özünün xüsusi layihələri olmalıdır.
Yavarın 15-də AMEA-nın Rəyasət Heyətinin ümumi yığıncağı keçirilib və iclasda qeyd edilib ki, AMEA-nın əməkhaqqı siyasətilə bağlı işlər görüləcək. AMEA rəhbərliyi bildirib ki, artıq qurumda İnnovasiya Fondu yaradılıb və fondun akademiyaya əlavə gəlirlər gətirəcəyinə böyük ümidlər bəslənir. Bundan başqa, yaradılan İnnovasiya Fondunun layihələrindən gələn gəlirlərin hesabına AMEA-nın dövlət büdcəsindən asılılığını azaldacağı da deyilir.
“İnnovasiya Fondu, həmçinin, gələcəkdə elmin dövlət büdcəsindən asılılığının azalmasına yardım edəcək”
Gənc Alim, Aspirant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri, Təhsil Nazirliyi yanında İctimai Şuranın məsul katibi, fizika-riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru İlqar Orucov hesab edir ki, AMEA-da İnnovasiya Fondunun yaradılması təqdirəlayiq haldır. “Heaab edirəm ki, İnnovasiya Fondu akademiya və onun əməkdaşları üçün faydalı bir qurum olacaq. AMEA-da rəhbərlik dəyişdikdən sonra bu qurumda xeyli innovativ işlər görülməyə başlayıb. İnnovasiya Fondunun yaradılması ilə bağlı qəbul edilən qərar da bunun tərkib hissəsinə aiddir. Açıq deyək, uzun müddət idi ki, biz bununla bağlı AMEA-nın keçmiş rəhbərliyinə çoxlu təkliflər verirdik, innovasiyaların maliyyələşdirilməsi, dəstəklənməsi, tətbiqi ilə əlaqədar işlərin görülməsinin vacibliyini qeyd edirdik. Xüsusilə biz gənc alimlər arasında innovasiyanın təşviqi ilə uzun illər məşğul olduq. Təsadüfi deyil ki, gənc alimləri bu işə cəlb etmək üçün 3 dəfə geniş tədbir keçirdik. Tədbir “Gənc alimlərin innovativ ideya yarmarkaları” adlanırdı. Orada bizim gənc alimlər öz innovativ işlərini, layihələrini təqdim edirdilər. Bunu Gənc Alim, Aspirant və Magistrlər Cəmiyyəti Gənclər və İdman Nazirliyi, AMEA-nın Rəyasət Heyəti, AMEA-nın Gənclərin İntellektual İnkişaf Mərkəzi ilə birgə həyata keçirirdi. Üç il ərzində akademiyada gənc alimlər arasında bu işi xeyli genişləndirə bildik. Amma təəssüflər olsun ki, sonrakı dönəmlərdə bu işlərə akademiyanın rəhbərliyinə çox köhnə fikirli insanların gəlməsi son qoydu. Çox sevinirəm ki, yeni yaradılan İnnovasiya Fondu nəinki gənc alimləri, bütövlükdə, akademiyanı əhatə edir. Akademiyada innovasiya ilə bağlı tədbirlərin həyata keçirilməsi üçün ortada artıq güclü iradə, istək, arzu var. Bu təşəbbüslərin gerçəkləşdirilməsi üçün İnnovasiya Fondunun yaradılması çox zəruri idi. Akademiya məhz İnnovasiya Fondunun vasitəsilə öz elmi məhsullarını satışa çıxara bilər. Fikrimcə, yeni yaradılan fond vasitəsilə akademiya müxtəlif dövlət və özəl qurumlar, istehsalçı şirkətlərlə işlər quracaq və bunun nəticəsində də AMEA xeyli məbləğdə gəlir əldə edə biləcək. Akademiyanın, bütövlükdə, elmin pul qazanması alimlərin innovasiya fəaliyyətinin hansı səviyyədə olması ilə qarşılıqlı əlaqədədir. İnnovasiya tətbiq olunacaqsa, elmi məhsullar öz tətbiqini tapacaq, elmi ideyalar istehsalata yönələcək, beləliklə də ölkədə bilik iqtisadiyyatının formalaşması istiqamətində ilkin də olsa müəyyən işlər görüləcək”.
İ.Orucov hesab edir ki, gələcəkdə akademiyanın elmi tədqiqatları innovativ istiqamətdə olmalıdır. “Əlbəttə, elm pul qazanmalıdır. Elmin pul qazanması isə elmi ideyanın məhsula çevrilməsindən bilavasitə asılıdır. Bu fond bu istiqamətdə həm alimlərin arzularının reallaşdırılmasına dəstək göstərəcək, eyni zamanda, bütövlükdə, Azərbaycanda bilik iqtisadiyyatının formalaşması istiqamətində öz dəstəyini ifadə edə biləcək” - deyə İ.Orucov vurğuladı.
O qeyd etdi ki, İnnovasiya Fondunun yaradılması akademiyada illərdir gözlənilən məsələlərdən biri idi: “Biz hər zaman elmin dövlət büdcəsindən asılılığının azaldılmasını, elmin pul qazanmasını gündəmə gətiririk. Hesab edirəm ki, İnnovasiya Fondu, həmçinin, gələcəkdə elmin dövlət büdcəsindən asılılığının azalmasına yardım edəcək. Çünki artıq bununla bağlı AMEA rəhbərliyi işlər görür, ortaya iradə qoyur”.
İradə SARIYEVA
