Məlum olduğu kimi, bu ilin yanvar ayının 1-dən daşınmaz əmlakın icbari sığortası barəsində qanuna edilən düzəliş qəbul edilib. Qanuna görə, 2020-ci il yanvarın 1-dən etibarən Bakı şəhərində daşınmaz əmlaka sahib olanlar 50 manat illik sığorta haqqı ödəyərək əmlaklarını sığorta etdirməlidirlər.
Sığorta haqqı Sumqayıt, Gəncə, Naxçıvan şəhərlərində 40 manat, digər yaşayış məntəqələri və bölgələrdə isə 30 manatdır. İcbari sığorta müqaviləsinin bağlanmamasına görə fiziki şəxslərə 30 manat, vəzifəli şəxslərə 80 manat, hüquqi şəxslərə isə 200 manat cərimə nəzərdə tutulub. Daşınmaz əmlakın icbari sığortasına nəzarət mexanizmi işə düşəndə İcbari Sığorta Bürosunun sistemində “kupça”sı olanlar görünəcək. Əgər mənzilin sığortası yoxdursa, həmin şəxsin e-mailinə və yaxud telefonuna mesaj göndəriləcək.
Bu xəbər gündəmə gələn gündən etibarən sığorta şirkətləri aktiv fəaliyyətə başlayıblar. Bir-bir mənzillərə gedib həmin evi sığorta etdirməyə hazır olduqlarını bildirirlər. Hətta ipotekada olan evlərin belə sığorta olunmasının vacibliyini ev yiyəsini bildirirlər. Əks halda mənzil sahibinin cərimələnəcəyini iddia edirlər.
Ancaq ipoteka ilə alınan mənzillər bank tərəfindən avtomatik olaraq sığortalanır. Sığorta şirkətləri iddia edirlər ki, bank ipoteka ilə alınan mənzili könüllü sığortaya cəlb edir, ancaq qanunla evlər icbari sığorta olunmalıdır.
“İpoteka altında olan və banklar tərəfindən onsuz da məcburi sığortalanan mənzillərin ipotekası bitmədiyi müddətdə…”
İqtisadçı Rövşən Ağayev bildirdi ki, ipoteka ilə alınan mənzilləri banklar risqdən qaçmaq üçün məcburi sığortaladır. Vətəndaş hər il mənzilin dəyərinin 0,6-0,7%-i qədər ipotekaya götürdüyü mənzilə görə sığorta haqqı ödəyir: "İndi isə sığorta şirkətləri vətəndaşa deyir ki, o sığortanın əmlakın icbari sığortasına aidiyyəti yoxdur. Ona görə də qanunda göstərilməlidir ki, ipoteka altında olan və sığortalanan əmlak təkrarən sığortaya cəlb edilə bilməz. Mülki qanunvericliyə görə, vətəndaşdan eyni əməliyyata görə yalnız bir dəfə vergi, icbari ödəniş və ya xidmət haqqı alına bilər. İpoteka altında olan və banklar tərəfindən onsuz da məcburi sığortalanan mənzillərin ipotekası bitmədiyi müddətdə mülkiyyət tam olaraq vətəndaşın sayılmır. Sahibliyi tam ötürülməmiş mülkiyyətə görə icbari sığorta absurddur. Çünki vətəndaş onun üzərində əməliyyat apara bilmir, nə girov qoya, nə sata, nə də bağışlaya bilir. Mülkiyyət hüququnun reallaşması üçün istənilən subyektin ona sahiblik və sərbəst sərəncamvermə hüququ olmalıdır. İpoteka sərəncamvermə hüququnu məhdudlaşdıran hüquqi rejimdir. Buna görə sahiblik də həmin rejim bitənə qədər formal xarakter daşıyır. İpoteka ilə alınmış mənzilə ziyan dəyirsə, sığorta hesabına həmin ziyan aradan qaldırılır və borclu yenə də öz borcunu ödəməyə davam edir".
Günel CƏLİLOVA
