Məlum olduğu kimi, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Anar Quliyevi Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədri vəzifəsinə təyin olunması ilə əlaqədar qəbul edib.
Görüşdə ölkə başçısı yenidən Bakının tarixi mərkəzinin yaradılmasını gündəmə gətirərək bunun vacibliyini qeyd edib. “Bir müddət bundan öncə ziyalılarla görüşdə Memarlar İttifaqının sədri təklif vermişdi ki, Bakının mərkəzi rayonu formalaşsın. Mən Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinə müvafiq göstərişlər vermişəm. Sizə də tapşırıram, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti, Memarlar İttifaqı yığışın birlikdə təklifləri konkretləşdirin. Çünki bunun üstündən artıq uzun müddət keçib, ancaq hələ ki, mənə heç bir təklif verilməyib. Mən prinsip etibarilə bu təklifi dəstəkləyirəm. Çünki belə olan halda mərkəzi rayonda bu rayona uyğun xüsusi mühafizə tədbirləri görülə bilər və memarlıq abidələrimizə diqqət daha da yüksək ola bilər. O ki qaldı, yeni binaların tikintisinə, burada qaydalar daha da sərt olmalıdır”.
Ölkə başçısı bununla Bakının tarixi mərkəzinin yaradılmasının, onun sərhədlərinin müəyyən edilməsinin bir daha vacibliyini ortaya qoydu. Qeyd edək ki, Bakının mərkəzi rayonunun yaradılması məsələsinin aktual olduğunu deyən mütəxəssislərin fikrincə, bu rayonun sərhədlərinin müəyyən edilməsi sahəsində ciddi problemlər var.Mütəxəssislər hesab edirlər ki, Bakının tarixi mərkəzinin yaradılmasında 4 rayonun ərazisi əsas götürülməlidir. Bakının tarixi mərkəzinin dörd inzibati rayonun arasında bölündüyünü deyən mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu rayonlar Səbail, Yasamal, Nəsimi və Nərimanov rayonlarıdır. Onların fikrincə, Bakıda həm tarixi irsimiz qorunur, həm də müasir memarlıq obyektləri inşa edilərək paytaxt sakinlərinin və turistlərin ixtiyarına verilir.
Bakının daha yüksək səviyyədə, onun tarixi əhəmiyyətinin dəqiqliklə təqdim edilməsi üçün bir sıra zəruri tədbirlərin görülməsi meydana çıxıb, o cümlədən də paytaxtın mərkəzi rayonunun yaradılması bu qəbildəndir. Sözsüz ki, burada əsas məqsədlərdən birinin şəhərin mühafizəsi, qədim memarlıq özəlliyinin qorunmasıdır.
Fariz Xəlilli: “İçərişəhərin ətrafı nəzərə alınmaqla, Nərimanovun heykəlinin ətrafı, Şəhidlər xiyabanı və Fəxri xiyaban da daxil olmaqla, böyük bir ərazi mərkəzi rayona aid edilə bilər”
“Miras” Mədəni İrsin Öyrənilməsinə Kömək İctimai Birliyinin sədri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Fariz Xəlilli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Bakının tarixi mərkəzinin yaradılması çox mühümdür. F.Xəlillinin sözlərinə görə, Bakının tarixi mərkəzinin yaradılması zəruri məsələlərdən biridir. Onun dediyinə görə, əvvəlcə əsas məsələ o rayonun ərazisini müəyyən etməkdir. “Hər bir böyük, qədim şəhərin içəri şəhəri olmaqla yanaşı, həm də bayır şəhəri var. Bayır şəhər də bəlli bir dövrün mədəni landşaftını özündə saxlayır. Biz bu mədəni landşaftı pozmadan şəhərimizi inkişaf etdirməliyik. Əslində, bu məsələyə diqqət yetirmək lazımdır. Çünki bu mədəni landşaft təkcə maddi-mədəni irs deyil, həm də özündə qeyri-maddi mədəni irs özəlliklərini daşıyır. Biz bunu nəzərə almasaq, şəhər özünəməxsusluğunu itirər. Bakının mərkəzi rayonunun təşkil edilməsinə gəlincə, hesab edirəm ki, İçərişəhərin ətrafı nəzərə alınmaqla, Nərimanovun heykəlinin ətrafı, Şəhidlər xiyabanı və Fəxri xiyaban da daxil olmaqla, böyük bir ərazi mərkəzi rayona aid edilə bilər. Sözsüz ki, İçərişəhər də daxil olmaqla. Bakının mərkəzi hissəsi məlumdur. Amma burada gərək anklavları da düşünək. Şəhərin içində bu mərkəzi rayona aid ola biləcək anklavlar da olmalıdır. Mənim ağlıma gələn Sabunçu anklavıdır. Şəhərin içində bayır şəhərə məxsus ola biləcək anklavlar olmalıdır. Bu anklavlar da bayır şəhərlə birgə qorunmalıdır”.
İndiyə qədər aidiyyəti qurumların və məsul şəxslərin Bakının tarixi mərkəzinin yaradılması ilə bağlı layihə təqdim edə bilməməsinə gəlincə, F.Xəlilli hesab edir ki, bu, sahə üzrə mütəxəssis, kadr qıtlığı ilə bağlıdır. “Bu istiqamətdə konkret layihənin olmamasına gəlincə, burada əsas məsələ kadrlarla əlaqədardır. Yəni cənab Prezidentin dediklərinə adekvat cavab verəcək düşünən beyinlərimiz azdır. Baxırsan ki, ideyanı irəli sürürlər, amma bunu həyata keçirmək üçün nə planı, nə əlavə bir təklifi, nə hədəfi var, sadəcə, işə icraçı kimi yanaşırlar. Bununla iş bitmir axı. Bütün işlər əsaslandırılmalıdır. Bundan başqa, ölkə ərazisində görülən bütün işlər UNESCO-nun müvafiq sənədləşmələrinə əsasən aparılmalıdır. Vacib deyil ki, gələcəkdə bayır şəhər ayrıca olaraq UNESCO-nun siyahısına düşsün. Yəni düşə də bilər. Əsas budur ki, UNESCO-nun bəyannamələrinə, konvensiyalarına, təlimatlarına uyğun işlər görülməlidir. Təəssüf ki, biz bu kimi məsələlərdə UNESCO-nu unuduruq” - deyə F.Xəlilli qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
