“Ay gözəl, hara gedirsən?”, “Gəl otur, aparım”, “Niyə tək gedirsən?”, “Söz deyirəm...”. Hər gün axşam-səhər yol kənarı ilə işə-gücə tələsən, müxtəlif məqsədlər üçün gedən qadınlar, qızlar bu sözləri yanlarından maşınla keçən kişilərdən, oğlanlardan çox eşidirlər. Bir çox halda yol kənarı ilə gedən qadınlara bəzi kişilər sataşmaq, onları yoldan çıxarmaq məqsədilə bu cür “podxod”lar edirlər.
Onlar tərbiyəsizliyi tanışlıq metoduna çevirmək istəyirlər. Çox təəssüf ki, yol gedən qadınların bərabərində maşın saxlayıb onlara söz atanlar, maşını asta-atsa qadının bərabəri ilə sürənlər, habelə bununla ürəyi soyumayıb, maşından düşüb qadınların arxasınca düşən kişilər arasında yaşlı nəslin nümayəndələri də var. Necə deyərlər, babası yaşda kişilər cavan qızların yanından keçəndə siqnal verir, onların üzərinə işıq salır, yaxud maşındakı maqnitofona “xod” verib onlara öz tərbiyəsizliklərini nümayiş etdirirlər.
Azərbaycandan fərqli olaraq dünyanın heç bir yerində, kimliyindən asılı olmayaraq, yol qırağı ilə gedən qadına nə maşın saxlayır, nə siqnal verir, nə də onların üzünə işıq salırlar. Belə hal təəssüf ki, yalnız Azərbaycanda var.
Əlbəttə, əmin və sabit ölkədə yaşayan xanımların səhər, axşam saatlarında yol kənarı ilə tək getməsində təəccüblü heç nə yoxdur. Amma bəzi kişilər qadınların rahatlığını əməlli-başlı pozurlar. Ölkəmizin hər yerində az qala addımbaşı müşahidə etdiyimiz bu xoşagəlməz davranışla, qeyri-etik hərəkətlə bağlı müxtəlif ölkələr üzrə bir araşdırma apardıq. Bəyənmədiyimiz “geridə qalmış, vəhşi, inkişaf etməmiş” dövlət adlandırdığımız ölkələrdə, eləcə də xristian və müsəlman ölkələrində belə hadisələr baş vermir. Amerikada, Avropada, Çində, Əfqanıstanda, Hindistanda yol kənarı ilə gedən qadının yanında maşın saxlayıb ona sataşmır, qadına siqnal vermir, gözünə işıq salmır, heç musiqinin də səsini ərş-əlaya qaldırmırlar. Rusiyada belə hallar baş verir, amma onu edənlər yenə də azərbaycanlılardır.
“...bir də görürsən ki, böyründə bir bahalı maşın saxladı...”
“Vəfa” Sosial-İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəylinin sözlərinə görə, bu halın cəmiyyətdə yayılması qadınları, qızları çox narahat edir. “Kişisi tərbiyəli olan cəmiyyət daha çox inkişaf edir. Azərbaycan cəmiyyəti, Azərbaycan kişisi son dövrlər çox dəyişib. Doğrudur, tərbiyəli, əxlaqlı insanlar da çoxdur. Amma bəziləri tərbiyədən uzaqdırlar. Əvvəllər küçədə, metroda qadınlara, qızlara cavan oğlanlar söz atardılar, indi tərsinədir, yaşlı və orta yaşlı insanlar qadınlara söz atırlar. Nəinki axsam saatlarında, hətta səhər və günorta da yol getdiyin yerdə bir də görürsən ki, böyründə bir bahalı maşın saxladı və içində oturan yaşlı kişi sənə müxtəlif təkliflər etdi. Reaksiya verməyəndə isə bir çox halda qadınları təhqir edirlər. Yol kənarı ilə qadın öz işinin ardınca gedir, amma bəzi kişilər qadına sataşmağa fürsət axtarırlar. Belə tərbiyəsizlik olmaz. Biz qadına, anaya, bacıya, qızlara hörmət və dəyər verən bir dövlətin, xalqın təmsilçiləriyik. Qızlar şikayət edirlər ki, yol kənarı ilə getdiyimiz yerdə ağsaçlı, ağbığlı yaşlı kişi maşını saxlayıb “gəlin aparım sizi, hara gedirsiz”, “sizin kimi ceyranı kim küçəyə tək buraxıb” və sair sözlər deyirlər. Bunu edənlər kasıb adamlar deyil, müəyyən imkanı olan şəxslərdir. Türkiyə, ABŞ, Avropada qadına bu şəkildə sataşan yoxdur. Qadın kim olur-olsun, necə geyinir-geyinsin, fərqi yoxdur. İranda isə belə şeylərə görə adamı edam edərlər. Azərbaycanda maşın sürən xüsusən də orta və daha yaşlı kişilərin yol kənarı ilə gedən qadınlara maşın saxlaması, siqnal verməsi, gözlərinə işıq salması, tanışlıq təklif etməsi adi hala çevrilib. Bu, mənəvi aşınmanın təzahürüdür. Hətta olub ki, bu hala görə qan tökülüb. Hamı kiminsə bacısıdır, anasıdır. Lap qadın yiyəsizdir, kimsəsizdir, gərək ona maşın saxlayasan, “gəl aparım” deyəsən? Bu, Azərbaycan kişisinə yaraşmayan xüsusiyyətdir” - deyə ekspert bildirdi.
O, həmçinin, vurğuladı ki, qadın və qızların son zamanlar avtomobil almasına səbəb kişilərin bu cür hərəkətlərindən yayınmaq istəkləridir. “Qadına, qıza siqnal vermək, onların gözünə işıq salmaq, bu yolla onları hürkütmək, incitmək çox mənfi bir haldır. Fikrimcə, yalnız oğurluq edənlərə, adam öldürənlərə deyil, belələrinə qarşı da bir cəza müəyyən edilməlidir ki, qadın, qız onların əlindən rahat nəfəs alsın”.
İradə SARIYEVA
