Dekabrın 25-də Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi (MİDA) Yasamal Yaşayış Kompleksində qalan 248 mənzilin satışını həyata keçirib. Məlumat üçün bildirək ki, agentlik fəaliyyətə başladığı ilk gündən ölkə vətəndaşlarının mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması, güzəştli mənzillərlə təmin olunması məqsədilə qarşıya qoyulan vəzifələrin icrasını davam etdirir.
Xatırladaq ki, MİDA-nın ilk layihəsi olan Yasamal Yaşayış Kompleksində 16.10.2019 və 18.10.2019-cu il tarixlərində "Elektron hökumət" portalı (www.e-gov.az) üzərindən "Güzəştli mənzil" sistemi vasitəsilə seçilmiş 570 mənzildən 568-nin alqı-satqısı uğurla başa çatdırılıb. Həmin mənzillərdən 17-si 18 oktyabr 2019-cu il tarixində "Güzəştli mənzil" sistemi vasitəsilə gözləmə qaydasında mənzil seçimi etmiş şəxslər tərəfindən əldə edilib. Mənzilə sahib olmuş vətəndaşlardan 146-sı mənzili öz vəsaiti hesabına, 422-si isə güzəştli ipoteka krediti hesabına əldə edib.
Ümumilikdə, bu günədək keçirilən 5 satışın nəticəsində 1 385 ailə MİDA-nın ilk layihəsi – Yasamal Yaşayış Kompleksində güzəştli mənzillə sahib olub.
Bununla yanaşı, satışla əlaqədar MİDA-nın sosial şəbəkə hesablarında vətəndaşlar narazılıqlarını bildirərək, sistemin gec açılmasını, mənzil əldə edə bilmədiklərini və s. qeyd ediblər. İddia olunur ki, sistemin gec açılması bəzi hakerlər üçün fürsət yaradıb. Onlar müəyyən məbləğ qarşılığında, xüsusi proqram vasitəsilə həmin sistemə qısa müddətə daxil olub, evin alışını həyata keçirirlər. Qeyd etdiyimiz kimi, bu işlə xüsusi haker qrupu məşğul olur.
“Xüsusi bazar formalaşıb və hətta bir, iki və üçotaqlı mənzillər üçün də differensial qiymətlər yaranmaqdadır”
Məsələ ilə bağlı fikir bildirən iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov qeyd etdi ki, Yasamal Yaşayış Kompleksindəki son mənzillərin onlayn satışı sürətli olub və az-çox ümidi olan iştirakçılarda da çox böyük xəyal qırıqlığı yaradıb: “Artıq əhalinin böyük əksəriyyətində MİDA-nın fəaliyyəti ilə əlaqədar ciddi şübhələr var. MİDA-da evlərin qısa müddətdə satışını həyata keçirən xüsusi hakerlər var. Onlar bu işi müəyyən vəsait qarşılığında edirlər. Məlumatlara görə, təxminən bu xidmətlərin qiyməti 500 manatdan 7 000 manata qədər yüksəlir. Xüsusi bazar formalaşıb və hətta bir, iki və üçotaqlı mənzillər üçün də differensial qiymətlər yaranmaqdadır. Məlumatlardan o da məlum olur ki, xüsusi robot proqramlar hazırlanmış CAPTCHA-nın tətbiqi belə bu proqramların qarşısını almır. Son iki satış bunun bariz nümunəsidir”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, bu sahədə yaşanan problemləri həll etmək üçün MİDA-nın mənzil satışı mexanizminə dəyişiklik olunmalıdır: “1. Mənzil sahibi olan, yaxud son 24 ayda adına olan mənzili satan vətəndaşın güzəştli mənzil mexanizmindən istifadə hüququ olmamalıdır. Hazırda bəzi adamlara MİDA 5-ci, 6-cı ev sahibi olmaq xoşbəxtliyi nəsib edib. 2. Mövcud satış mexanizmi aşağıdakılardan biri ilə əvəz edilə bilər. 2.1. Variantlardan biri kimi lotereya üsulu gözdən keçirilə bilər. Belə ki, satışdan əvvəl hər kəsin şəxsi kabinetinə konkret kodlar göndərilir. Lakin qalib nömrələr canlı yayımın təşkili şərtilə satışa qatılmaq hüququ olan vətəndaşlar tərəfindən müəyyən edilir. 2.2. Bu satışların təşkili Dövlət İmtahan Mərkəzinin tətbiq etdiyi metodla təmin edilə bilər. Bu hüquqlardan yararlanmaq istəyən vətəndaşlar xüsusi zallarda toplana bilərlər. Bu zaman kənar şəxslərin zallara daxil olmaq imkanı olmayacaq. Proqram onlayn olsa belə, yalnız xüsusi məkanlarda aktiv edilə bilər. Bununla da insanlara ədalətli seçim imkanı təmin etmək olar. Satışların qeyri-iş günlərinə salınması və bir neçə yerdə təşkili iştirakın əlçatanlığını təmin edə bilər”.
İqtisadçının fikrincə, onun irəli sürdüyü təkliflər nəzərə alınarsa, hakerlərin yaratdığı alternativ bazar sıradan çıxarılacaq.
Günel CƏLİLOVA
