Paytaxtda 80 ilə yaxın tarixi olan tramvay xətlərinin yenidən bərpası nəzərdə tutulur. Tramvayların bərpası "Yol hərəkətinin təhlükəsizliyinə dair 2019–2023-cü illər üçün Dövlət Proqramı"nda da öz əksini tapıb.
Həmçinin, Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-nin sədri Cavid Qurbanov Yeni Azərbaycan Partiyasının qərargahında keçirilən mətbuat konfransında bildirib ki, Bakıda tramvayların bərpası ilə bağlı Prezidentə müraciət edilib: “Bu gün Bakıda tramvay xətlərini yenidən tikmək çətindir. Biz bu məsələ ilə bağlı ölkə başçısına müraciət etmişik. Bakı şəhəri Abşeronda yerləşdiyi üçün üçtərəfli su ilə əhatəlidir. Bakıya giriş-çıxış birdir və məhdudiyyət var. Bu məsələlər birbaşa dənizə qədər aparıldığı üçün məsələnin üzərində işləmək lazımdır. Artıq icraçı şirkətlərə müraciət etmişik, öz mütəxəssislərimiz də sistemli layihə hazırlayır. Fikirləşirik ki, Biləcəridən Pirşağı tərəfə bir neçə xətt çəkməklə Əhmədliyə, Tağıyev qəsəbəsi, Maştağa və Pirallahı istiqamətində bunu həyata keçirə bilərik. Məsələ bizim diqqətimizdədir”.
Qeyd etdiyimiz kimi, təsdiq olunan dövlət proqramında tramvayların yenidən bərpa olunması da əks olunub. Həmin Dövlət Proqramında qeyd edilib ki, Azərbaycanda yol hərəkətinin təhlükəsizliyi səviyyəsinin artırılması, yol-nəqliyyat hadisələrinin sayının və onlar nəticəsində vurulan zərərin həcminin azaldılması, ekoloji cəhətdən təmiz nəqliyyat vasitələrindən istifadəyə keçidin təmin olunması üçün vahid proqram əsasında genişmiqyaslı, intensiv, sistemli və əlaqələndirilmiş tədbirlərin həyata keçirilməsinə ehtiyac var.
Məlumat üçün bildirək ki, 19-cu əsrin sonlarında Bakıda neft sənayesinin inkişafı ictimai nəqliyyat növünün inkişafına tələbat yaratdı. 1889-cu ildə yeganə olaraq şəhər nəqliyyatı üçün Bakıda “konqa” (polad rels xətti ilə işləyən fayton) tikilmişdi. Lakin nə faytonlar, nə də “konqa” neft paytaxtının tələbatını ödəmirdi.
1903-cü ildə Bakıda elektrik tramvay xətlərinin salınması barədə Şəhər Dumasına təklif gəldi. Bu təklifin reallaşması 20 il ləngidi. Nəhayət, 1922-ci ildə Bakı Soveti layihəni reallaşdıra bildi. Şəhərdə tramvay xətlərinin tikintisinə başlandı.
Şəhərdə ilk dəfə 1924-cü il fevralın 8-də elektrik-tramvay yolu istifadəyə verildi. Bu xətt Azneft yolu ilə Dəmir Yolu Vağzalını birləşdirirdi. Daha sonra tramvay xətləri ləğv olundu.
Maraqlıdır, Bakının müasir infrastrukturu tramvay xətlərinin yenidən çəkilməsinə imkan verirmi?
“Bakıda keçmiş tramvay xətlərinin hamısını bərpa etmək mümkün deyil”
Tanınmış rəssam-dizayner Oqtay Əliyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Bakı kimi iri şəhərlərdə tramvay xətlərinin bərpası vacibdir: “Bu gün Bakının əksər küçə və prospektinin vəziyyəti tramvay xətlərinin çəkilməsinə imkan vermir. Bakıda keçmiş tramvay xətlərinin hamısını bərpa etmək mümkün deyil. Paytaxtda tramvay xətləri 2000-ci ildən sonra sökülməyə başladı. Bu gün tramvay xətlərinin keçdiyi yerlərin əksəriyyətində “göydələn” ucaldığından, həmin yollar daralıb. Tramvayın hərəkət etdiyi yollar isə enli olmalıdır. Ən azı yolun 6 metr eni olmalıdır ki, tramvay hərəkət edə bilsin".
O.Əliyevin sözlərinə görə, Sovet dövründə Nərimanov rayonunda, Yasamalda tramvay xətti olub. Bu gün tramvay xətlərinin salınması üçün öncə yol infrastrukturu təhlil olunmalıdır: “Məsələn, Neftçilər prospektində tramvay xəttinin çəkilməsi real ola bilər. Tramvayların əvvəl hərəkət etdiyi Təbriz və Cənub küçələrində isə yol infrastrukturunun hazırkı vəziyyəti təhlil edilməlidir. Yalnız bundan sonra tramvayların hərəkətinin mümkünlüyü barədə danışmaq olar".
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, tramvay şəhərin atributlarından biridir, həm də mədəniyyət daşıyıcısıdır. Qeyd olunan nəqliyyat vasitəsinin tətbiq olunması təqdirəlayiqdir, şəhərin hazırkı vəziyyəti buna imkan verərsə, niyə də olmasın.
Günel CƏLİLOVA
