“Azərbaycanda siqaret, spirtli içkilər üçün vergi yükü artırılmalı, onların reklamı qadağan edilməlidir”. Bunu Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının ilkin səhiyyə xidmətləri üzrə eksperti Sampreeti Aypanciquli "İlkin səhiyyə xidmətləri və qeyri-yoluxucu xəstəliklərlə mübarizəfə potensialın artırılması" mövzusunda seminarda deyib.
O qeyd edib ki, Azərbaycanda spirtli içkilərdən istifadə halları Rusiyada olduğu qədər çox deyil. Amma buna baxmayaraq, ölkədə spirtli içkilər üçün vergi yükü artırılmalı, onların reklamı qadağan edilməlidir: “Azərbaycanda ölümə səbəb olan xəstəliklər sırasında ürək-damar xəstəlikləri ilk yerdə dayanır. Bu xəstəliklərin yaranmasının əsas risq faktorlarından biri tütündür. Azərbaycanda tütün istehlakı azaldılmalıdır. Tütünlə bağlı vergilər artırılmalı, siqaret qutularının üzərində "Sağlamlığa ziyandır" sözləri böyük hərflərlə yazılmalı, onun sağlamlıq üçün təhlükəli olmasını göstərən şəkil vurulmalıdır. Bununla yanaşı, Azərbaycanda siqaret reklamı və ictimai yerlərdə siqaret çəkmək qadağan edilməlidir. Azərbaycanda birinci dəfə oluram. Mən küçədə insanların yol gedə-gedə və ya dayanaraq siqaret çəkdiyini görürəm. Ola bilsin ki, bu, Azərbaycan üçün məqbul haldır. Amma mən tezliklə vəziyyətin dəyişəcəyinə ümid edirəm".
Ekspertlər də siqaret və spirtli içkilər üçün vergi yükünün artırılmasının tərəfdarıdırlar.
“Adətən belə addım atılmamışdan öncə qonşu ölkələrin qiymət siyasəti dərindən öyrənilir”
İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, əksər xarici ölkələrdə spirtli içki və tütün məmulatlarının satış qiymətini qaldırmaq üçün onlara tətbiq edilən vergi yükü artırılır: “Ölkəmizdə də siqaret və spirtli içkilərin qiyməti qaldırılmazdan öncə qonşu ölkələrdə adıçəkilən məhsulların qiyməti öyrənilməlidir. Spirtli içkilər və tütün məmulatlarının qiymətində kəskin artım olsa, bu, qaçaqmalçılığın da artmasına səbəb olacaq. Adətən belə addım atılmamışdan öncə qonşu ölkələrin qiymət siyasəti dərindən öyrənilir. Qonşu ölkələrlə müqayisədə qiymət fərqi çox ciddi olacaqsa, qaçaqmalçılığın da həcmi artacaq. Bu da nəticədə aksizlərin artırılması ilə büdcəyə əlavə vəsaitin daxil olması hədəfinin baş tutmamasına səbəb ola bilər. Çünki leqal satış həcmləri azaldıqca, aksizlərin artırılmasına baxmayaraq, büdcəyə daxil olan vəsaitin azalması ola bilər. Yəni qonşu ölkələrlə müqayisədə çox kəskin qiymət fərqi olsa, bunun əks-effekt verəcəyini düşünürəm. Bu həssas məqama diqqət etmək lazımdır.
Digər bir məsələ ondan ibarətdir ki, əsasən spirtli içkilərin qiyməti baha olduqca, kustar üsulla, antisanitariya şəraitində hazırlanan, hətta sağlamlığa zərər vura biləcək qeyri-leqal spirtli içkilərin istehsalı da artır və dünyanın bir çox ölkəsində bunun şahidi olmuşuq. Bu məsələyə də diqqət etmək lazımdır ki, qiymətlər çox kəskin artsa, kustar üsulla hazırlanan və sağlamlığa zərər vuran məhsulların da bazara çıxması ehtimalı arta bilər. Bu iki məsələni nəzarətdə saxlamaqla tütün məmulatları və spirtli içkilər üçün vergilərin qaldırılması mümkün olar. Qonşu ölkələrdə siqaret və spirtli içkilərin satış qiymətinin monitorinqini aparmaqla, daxildə qiymətlərə nəzarət etməklə vergi yükünü artırmaq olar”.
Günel CƏLİLOVA
