Azərbaycanda istehsal edilən bir sıra qida məhsullarının tərkibinə kimyəvi maddələr vurulması dəfələrlə gündəmə gətirilib. Son zamanlar gündəlik qida rasionumuzda əsas yer tutan qənd məhsulunun da tərkibində müəyyən kimyəvi maddələr aşkarlandığı barədə məlumatlar yayılır.
Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) qənd istehsal edilən sexlərdə apardığı monitorinq zamanı qənd məhsulunun tərkibində kimyəvi maddə aşkarlandığını qeyd edib. AQTA və Baş Prokuror yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsi tərəfindən ölkə ərazisində qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsi istiqamətində tədbirlərin davam etdirildiyi qeyd edilir.
AQTA və Baş Prokurorluğun mətbuat xidmətlərindən mətbuata verilən birgə məlumata görə, bir sıra qənnadı məmulatlarının istehsalı müəssisələrində kəllə qənd istehsalı zamanı qəndin ağardılmasında mənşəyi məlum olmayan kimyəvi maddələrdən istifadə edildiyi barədə daxil olmuş məlumatlar əsasında İran İslam Respublikasının vətəndaşı Tayef Davoud Müseyib oğluna məxsus, Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Ə.Rəcəbli küçəsi 53 ünvanında yerləşən anbara baxış keçirilərkən tərkibində qida məhsullarının istehsalında istifadəsinə yol verilməyən 79 kq toz halında ağardıcı kimyəvi maddə aşkar olunub.
Rəsmi məlumata görə, araşdırmalar zamanı müəyyən edilib ki, həmin maddə D.Tayef tərəfindən uzun müddət ərzində İrandan ölkəmizə gətirilərək müxtəlif qənd istehsalı sexlərinə satılmaqdadır.
Həyata keçirilən monitorinqlər zamanı müəyyən edilib ki, bir sıra qənd istehsalı sexlərində istifadə olunan maddənin xarici görünüşü tozşəkilli, kəskin, spesifik iyli, tərkibində qida məhsullarının istehsalında istifadəsinə yol verilməyən və insan orqanizmi üçün təhlükəli olan natrium ditionit (Na2S2O4) maddəsidir.
Qeyd olunan maddənin əsasən tekstil sənayesində və kağız istehsalı müəssisələrində ağardıcı kimi istifadə olunduğu müəyyən edilib.
Əldə olunmuş məlumatlar əsasında dərhal AQTA-nın Bakı və Sumqayıt regional bölmələrinin əməkdaşları tərəfindən Baş Prokuror yanında Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin əməkdaşları ilə birgə müvafiq məhkəmə qərarları əsasında müxtəlif ünvanlarda baxışlar keçirilib.
Baxış zamanı Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Badamdar qəsəbəsi 7, Badamdar küçəsi 21 saylı ünvanlarda yerləşən fiziki şəxs Nadirov Teyyub Yaqub oğluna məxsus qənd istehsalı müəssisəsində, Bakı şəhəri, Sabunçu rayonu, Bakıxanov qəsəbəsi, Bəşir Bünyadov 11 saylı ünvanda yerləşən, fiziki şəxs İsmayılova Tərlan İsmayıl qızına məxsus qənd istehsalı müəssisəsində, Abşeron rayonu, Xırdalan-Masazır şossesinin şimal hissəsində yerləşən “Aysu Qida Sənaye LTD” MMC-yə məxsus qənd istehsalı müəssisəsində və Sumqayıt şəhəri, Sülh küçəsində yerləşən, fiziki şəxs Əlizadə Maqsud Əli oğluna məxsus qənd istehsalı müəssisəsində natrium ditionit aşkar edilərək maddi sübut kimi götürülüb.
Eyni zamanda, həmin müəssisələrdə istehsal olunan məhsullardan sınaq nümunələri götürülüb və Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi İnstitutunun Kompleks müayinələr laboratoriyasına təqdim edilib. Sınaq nəticələrinə əsasən, götürülmüş nümunələrin tərkibində insan orqanizmi üçün təhlükəli olan natrium ditionit aşkar edilib və kükürd dioksidin (SO2) kütlə payının qida təhlükəsizliyi sahəsində normativ sənədlərin tələblərinə uyğun olmadığı müəyyən olunub.
Yuxarıda qeyd olunanlarla bağlı agentliyin müvafiq qərarı ilə fiziki şəxs Nadirov Teyyub Yaqub oğlu tərəfindən istehsal olunmuş və tərkibində natrium ditionit aşkar edilmiş 18 ton 299 kq “Qədim dad” və “Bizim aşçı”, fiziki şəxs İsmayılova Tərlan İsmayıl qızı tərəfindən istehsal olunmuş 17 ton 116 kq “Qidam” əmtəə nişanlı, “Aysu Qida Sənaye LTD” MMC tərəfindən istehsal olunmuş 2 ton 215 kq “Kristal” və “Əmin” əmtəə nişanlı və fiziki şəxs Əlizadə Maqsud Əli oğlu tərəfindən istehsal edilmiş 3 ton 247 kq “İran”, “Sevimli” və “Mədinə” əmtəə nişanlı qənd partiyalarının satış üçün dövriyyəyə çıxarılmasının qarşısı alınıb.
Qeyd olunan qanun pozuntuları ilə bağlı təqsirkar şəxslər barəsində Baş Prokuror yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsi tərəfindən cinayət işi başlanıb.
Bundan başqa, agentliyin əməkdaşları tərəfindən digər qənd istehsalı müəssisələrində də yoxlamalar aparılmaqla inzibati və məhdudlaşdırıcı tədbirlər görülüb, bu sahədə bir sıra sağlamlaşdırıcı işlər həyata keçirilərək müəssisələrin fəaliyyətləri ciddi nəzarətə götürülüb. Qeyd edək ki, AQTA və Baş Prokurorluq bir daha bəyan edir ki, qida təhlükəsizliyinə və qida məhsulları istehlakçılarının hüquqlarının pozulmasına yönəlmiş qanunsuz halların qarşısının alınması istiqamətində bundan sonra da ən sərt tədbirlər görüləcək.
Xatırladaq ki, bir neçə ay əvvəl də kəllə qənd sexlərində həyata keçirilən monitorinq zamanı analoji problem üzə çıxmışdı.
Ölkəmizdə qənd isethsalı ilə məşğul olan bəzi sexlərdə aşkarlanan problemlər digər istehsalçı sexlərdə və şirkətlərdə də ola bilərmi?
“Bu maddənin tərkibi kükürdlə zəngindir”
Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Azərbaycanda kəllə qənd istehsalı ilə məşğul olan sexlərin əksəriyyətində bu məhsulun hazırlanmasında insan sağlamlığına zərər vuran maddələrdən istifadə edilir. O qeyd etdi ki, Azərbaycanda bəzi istehsal müəssisələrində kəllə qəndin ağardılması prosesində insan sağlamlığı üçün təhlükəli olan “sodium hidrosulfit” maddəsindən istifadə edilir.
E.Hüsenovun sözlərinə görə, istehlakçılara mütəmadi olaraq qəndin ağardılmasında müxtəlif qadağan edilmiş kimyəvi maddələrdən istifadə edildiyi barədə məlumat verirdilər. “Biz ilyarım bundan əvvəl Azərbaycanın əmtəə bazarına qənd istehsal edən 17 sexin istehsal etdiyi qəndləri analiz etdik, laboratoriyada ekspertizasını keçirdik, onların təxminən 90 faizində ağardıcının normadan artıq vurulduğunu və primitiv üsullarla hazırlandığını müəyyən etdik. Ekpertizanın rəyindən məlum oldu ki, şəkər tozundan kəllə qənd istehsal edən kiçik sexlərin əksəriyyəti qəndin ağardılması zamanı insan orqanizmi üçün ciddi fəsad yaradan kimyəvi maddədən istifadə edir. Bəllidir ki, kəllə qənd əldə etmək üçün şəkər tozu qaynadılır. Bu zaman onun rəngi dəyişərək tündləşir. Şəkər tozundan ağ kəllə qənd istehsal etmək üçün texnoloji proses aparılmalıdır. Kəllə qəndi əldə etmək üçün iki yoldan istifadə edilir. Birincisi, mərkəzdənqaçma qüvvəsi ilə “sentrafuqlma” deyilən bir cihazla həyata keçirilir. Bu təbii yolla ağartmadır. Yəni onun sarılığı itir. “Sentrafuqlma” yəni sürətli fırlanma prosesi hesabına qəndin tərkibindən rəngli maddə ayrılır və ağ qənd qalır. Amma bu gün ölkədə fəaliyyət göstərən kiçik qənd sexlərində bu qurğu yoxdur. Bizim akkreditasiya olunmuş laboratoriyada apardığımız ekspertiza zamanı məlum oldu ki, həmin sexlər qəndi ağartmaq üçün, qeyd etdiyim kimi, çox təhlükəli maddədən yararlanırlar. Bu, “sodium hidrosulfit” adlanan maddədir. Bu maddənin tərkibi kükürdlə zəngindir. Ölkədə kəllə qənd istehsal edən sexlərin 80-90 faizində qənd kimyəvi yollarla ağardılır. O vaxt hələ Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi yox idi, dövlət qurumları qarşısında məsələ qaldırdıq ki, bu fakt araşdırılsın. Demək olar ki, bu sahədə İqtisadiyyat Nazirliyi heç bir iş görmədi. Bu gün isə Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi bu məsələyə toxunub və bu da ölkəmizdə qənd istehsalı ilə məşğul olan sexlərin istehsal etdikləri qəndin tərkibinə kimyəvi maddə vurduğunu rəsmən təsdiqləyir. Hansı müəssisələrdə ki, kəllə qənd hazırlayan avadanlıq - “sentrafuqlma” yoxdur, onlar qəndin ağardılmasında kimyəvi üsullardan istifadə edirlər, bu da qəndi çox təhlükəli maddəyə çevirir” - deyə E.Hüseynov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
