Bu gün cəmiyyətimizin böyük bəlalarından birinə çevilən enerji içkilərindən yaxa qurtarmaq müşkül məsələyə çevilib. Mənşəyi məlum olmayan maddələrdən hazırlanan enerji içkilərindən nəinki kişilər, hətta qadın, uşaq və yeniyetmələr də istifadə edir.
Ekspertlərin çağırışlarına, mütəxəssislərin fikirlərinə əhəmiyyət verməyən işbazlar həm mağazalarda, həm də uşaq bağçaları və məktəblərin yaxınlığında yerləşən ticarət köşklərində kütləvi olaraq çeşidli enerji içkilərinin satıldığının şahidi oluruq. Səyyar satışla məşğul olanlar da enerji içkiləri satırlar. Bundan başqa hətta enerji içkiləri bəzi məktəblərin bufetlərinə də ayaq açır, yuxarı sinif şagirdləri bu içkidən istifadə edirlər.
Məsələ bundadır ki, dəfələrlə əlaqədar qurumlar bu içkilərin satışının məhdudlaşdırılacağı ilə bağlı fikirlər bildirsələr də, tam olaraq buna nail olmaq mümkün olmayıb.
Oktyabrın 18-də Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyində (AQTA) agentliyin sədr müavinləri Rüfət Rüstəmzadə və Balarəhim Quliyevin iştirakı ilə enerji içkilərinin istehsalı və idxalı ilə məşğul olan sahibkarlarla geniş müşavirə keçirilib. Burada energetik içkilərin reklamının qadağan olunması təklif edilib.
AQTA-dan verilən məlumata görə, qadağa 2020-ci ilin yanvarın 1-dən ölkəmizdə qüvvəyə minəcək “Enerji içkilərinə dair müvəqqəti sanitariya normaları və qaydaları”nın icrasına həsr olunan müşavirədə həmin sənədin AQTA tərəfindən hazırlanaraq Ədliyyə Nazirliyinə təqdim olunduğu, Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrində qeydiyyatdan keçdiyi diqqətə çatdırılıb.
Sənədin hazırlanmasında beynəlxalq təşkilatların və dünyanın qabaqcıl ölkələrinin təcrübəsindən, eləcə də Avropa Birliyinin elmi tədqiqatlarından istifadə olunduğu bildirilib.
Qeyd olunub ki, sözügedən qaydalara əsasən ölkə ərazisində enerji içkilərinin istehsalı və idxalı ilə məşğul olan sahibkarlıq subyektləri sənəddə əksini tapan norma və qaydalara uyğun olaraq öz fəaliyyətlərini 2020-ci ilin 1 yanvar tarixindən etibarən təşkil etməlidirlər.
Görüşdə enerji içkilərinin saxlanma və daşınması ilə bağlı qaydalarda şərtlərin müəyyən edildiyini bildirən agentlik sədrinin müşaviri Elxan Mikayılov bu şərtlərə əsasən növbəti ilin yanvar ayının 1-dən etibarən enerji içkilərinin soyuq zəncirə daxil ediləcək və 0°C – 18°C temperaturda daşınmasına və saxlanmasına nəzarət ediləcəyi barədə məlumat verib.
Artıq enerji içkilərinin məktəb yaxınlığında satılmasına qadağa qoyulur. Bununla yanaşı bildirilib ki, 18 yaşdan aşağı şəxslərə enerji içkilərinin satışı sözügedən sənədlə qadağan olunur. Bu məqsədlə məktəb və uşaq bağçalarının yaxınlığında bu tipli içkilərin satışına icazə verilməyəcək.
Bununla yanaşı sahibkarlıq subyektlərinə müraciət olunaraq, agentliyin ölkədə qida təhlükəsizliyi ilə bağlı həyata keçirdiyi tədqiqatlarda, elmi araşdırmalarda və müzakirələrdə yaxından iştirak etməyə və AQTA ilə sıx əməkdaşlığa dəvət olunub.
Qeyd edək ki, sözügedən tədbirdə “Bizon”, “Jaguar”, “Go”, “Strong”, “Burn”, “Monster”, “Hazzard”, “Full”, “Atom”, “Jara”, “Berg Skyline”, “Berg Extreme”, “RedBull”, “Hell”, “King Legend”, “Bomba”, “Redbull”, “Hell”, “28 Black”, “Carabao original”, “Boost”, “Dragon”, “İnfinity”, “Carabao” və “Monster” əmtəə nişanlı enerji içkilərinin idxalı və istehsalı ilə məşğul olan 30-a yaxın sahibkarlıq subyekti iştirak edib.
Sosial sahə üzrə tanınmış ekspert İlqar Hüseynli baki-xeber.com-a bildirdi ki, bu cür içkilərin məktəb yaxınlığında satılmasının qadağan edilməsi müsbət haldır. Ekspert hesab edir ki, enerji içkiləri məktəblərin yaxınlığına ayaq açmamalı idi. Onun sözlərinə görə, təəssüf ki, bəzi işbazlar enerji içkilərinin məktəblərə qədər gedib çıxmasında maraqlıdır. İ.Hüseynlinin bildirdiyinə görə, enerji içkilərinin uşaq bağçaları və məktəblərə yaxın yerlərdə satılmasının qadağan edilməsi yaxşı haldır, amma bəzi işbazların bu qadağalara məhəl qoyacaqları şübhə doğurur. “Əlbəttə ki, əlaqədar qurumlar çoxdan məktəblərin yaxınlığında enerji içkilərinin satışına qadağa qoymaldı idi. Bu elə bir məsələdir ki, ona xüsusi nəzarət edilməlidir. Təəssüflər olsun ki, ictimayyət özü də belə məsələlərdə aktiv deyil. Valideyn görür ki, onun övladının oxuduğu məktəbin bir addımlığında enerji içkiləri satılır, yaxud ədədlə siqaret satışı təklif olunur buna dərhal reaksiya verməlidir. Ölkədə bir sıra qanunlar qəbul edilir, qüvvəyə minir, qadağalar edilir, lakin çox zaman təcrübədə bunun əksini görürük.
Yəni bəzi işbazlar qanunlara tabe olmaq istəmir. İndiyə qədər də məktəblərin yaxınlığında enerji içkilərinin satışı davam edir. Bu qadağa qüvvəyə mindikdən sonra da görək yenə bu davam edəcəkmi. Hesab edirəm ki, biz hər şeyi dövlətdən ummalı deyilik, bu məsələdə vətəndaş aktivliyi də olmalıdır. Bizdə təəssüf ki, vətəndaş aktivliyi, ictimai nəzarət çox zəifdir” - deyə İ.Hüseynli vurğuladı.
İradə SARIYEVA
