Ceyhun Məmmədov: “Hesab edirəm ki, bu məsələdə kolleclər də məsuliyyət daşıyırlar”
Orta ixtisas təhsili müəssisələri üzrə ən çox boş plan yeri qalan kolleclərin siyahısı açıqlanıb. AzEdu.az-ın məlumatına görə, bu barədə 2025-ci ilə aid tələbə qəbulu və ümumi təhsil müəssisələri üzrə buraxılış imtahanlarının nəticələrinə dair elmi-statistik materialların yer aldığı “Abituriyent” jurnalının 12-ci nömrəsində məlumat verilib.
Statistikaya əsasən, ümumilikdə kolleclər üzrə 8144 plan yerindən 677-si boş qalıb. Bu isə ümumi plan yerlərinin 8,31 faizini təşkil edir.
Ən yüksək boş yer faizi Ağdam Musiqi Kollecində qeydə alınıb. Bu kollecdə 102 plan yerindən 70-i dolmayıb və boş qalan yerlərin payı 68,63 faiz olub. Siyahıda ikinci yerdə Azərbaycan Milli Konservatoriyası nəzdində Sumqayıt Musiqi Kolleci qərarlaşıb. Burada 115 plan yerinin 51-i boş qalıb ki, bu da 44,35 faiz deməkdir.
İlk üçlüyü Şuşa Humanitar Kolleci tamamlayır. Kollecdə 103 plan yerindən 37-si dolmayıb və boş yerlərin faizi 35,92 təşkil edib.
Növbəti yerdə Şəki Dövlət Regional Kolleci qərarlaşıb. Kollecə 235 plan yeri ayrılıb. Onlardan 57-si boş qalıb ki, bu da ümumi plan yerlərinin 24,26 faizini təşkil edir.
Daha sonra Azərbaycan Milli Konservatoriyası nəzdində Musiqi Kolleci gəlir. Bu kollecə 270 plan yeri ayrılıb. Ayrılan plan yerlərinin 64-ü boş qalıb (23,70 faiz).
Siyahıda növbəti pillədə Naxçıvan Musiqi Kolleci yer alır. Kollecə 148 plan yeri ayrılıb, onlardan 35-i dolmayıb. Boş qalan yerlərin xüsusi çəkisi 23,65 faiz olub.
Ardınca Gəncə Dövlət Universitetinin nəzdində Regional Kolleci gəlir. Bu təhsil müəssisəsinə 295 plan yeri ayrılıb. Plan yerlərinin 54-ü boş qalıb ki, bu da 18,31 faiz təşkil edir.
Növbəti yerdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin nəzdində Humanitar Kolleci qərarlaşıb. Kollecə 236 plan yeri ayrılıb. Onlardan 40-ı boş qalıb (16,95 faiz).
Siyahının davamında Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasının orta ixtisas təhsili pilləsi yer alır. Burada 72 plan yerindən 10-u boş qalıb. Bu göstərici 13,89 faizə bərabərdir.
Lənkəran Dövlət Universitetinin nəzdində Sosial və Aqrar-Texnoloji Kollecinə ayrılan 170 plan yerinin 23-ü boş qalıb ki, bu da 13,53 faiz təşkil edir.
İsmayıllı Dövlət Humanitar və Texnologiya Kollecində isə 165 plan yerindən 20-si dolmayıb. Boş yerlərin payı 12,12 faiz olub.
Şamaxı Dövlət Regional Kollecinə ayrılan 325 plan yerinin 38-i boş qalıb (11,69 faiz).
Astara Pedaqoji Kollecində 155 plan yerindən 13-ü boş qalıb. Bu, 8,39 faiz deməkdir.
Masallı Dövlət Regional Kollecinə ayrılan 125 plan yerinin 9-u boş qalıb (7,20 faiz).
Bərdə Dövlət İdarəetmə və Texnologiya Kollecində 185 plan yerindən 12-si dolmayıb (6,49 faiz).
Ağdaş Dövlət Humanitar Kollecində 185 plan yerindən 9-u boş qalıb (4,86 faiz).
Qazax Dövlət Sosial-İqtisadi Kollecində 210 plan yerindən 10-u boş qalıb (4,76 faiz).
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin nəzdində Sosial-İqtisadi Kollecində 150 plan yerindən 7-si dolmayıb (4,67 faiz).
Bakı Biznes və Kooperasiya Kollecində 320 plan yerindən 14-ü boş qalıb (4,38 faiz).
Sabirabad Dövlət Sosial-İqtisadi Kollecində 150 plan yerindən 6-sı boş qalıb (4,00 faiz).
Tovuz Dövlət Sosial-İqtisadi Kollecində də 150 plan yerindən 6-sı dolmayıb (4,00 faiz).
Mingəçevir Turizm Kollecində 180 plan yerindən 7-si boş qalıb (3,89 faiz).
Ağcabədi Pedaqoji Kollecində 135 plan yerindən 5-i boş qalıb (3,70 faiz).
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin nəzdində Azərbaycan Maliyyə-İqtisad Kollecində 135 plan yerindən 5-i dolmayıb (3,70 faiz).
Şirvan Dövlət İqtisadiyyat və Humanitar Kollecində 225 plan yerindən 8-i boş qalıb (3,56 faiz).
Göyçay Dövlət İdarəetmə və Texnologiya Kollecində 225 plan yerindən 7-si boş qalıb (3,11 faiz).
Quba Dövlət Sosial-İqtisadi Kollecində 140 plan yerindən 4-ü boş qalıb (2,86 faiz).
Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyası nəzdində İncəsənət Kollecində 77 plan yerindən 2-si dolmayıb (2,60 faiz).
Bakı Dövlət Universitetinin nəzdində İqtisadiyyat və Humanitar Kollecdə 197 plan yerindən 5-i boş qalıb (2,54 faiz).
Naxçıvan Dövlət Texniki Kollecində 169 plan yerindən 4-ü boş qalıb (2,37 faiz).
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin nəzdində Qida Sənayesi Kollecində 135 plan yerindən 3-ü dolmayıb (2,22 faiz).
Azərbaycan Texniki Universitetinin nəzdində Bakı Dövlət Rabitə və Nəqliyyat Kollecində 290 plan yerindən 6-sı boş qalıb (2,07 faiz).
Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin nəzdində İnşaat Kollecində 305 plan yerindən 6-sı boş qalıb (1,97 faiz).
Ağdam Dövlət Sosial-İqtisadi Kollecində 255 plan yerindən 5-i boş qalıb (1,96 faiz).
Azərbaycan Texniki Universitetinin nəzdində Bakı Texniki Kollecində 380 plan yerindən 7-si boş qalıb (1,84 faiz).
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin nəzdində Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Kollecində 395 plan yerindən 7-si boş qalıb (1,77 faiz).
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin nəzdində Bakı Neft-Energetika Kollecində 390 plan yerindən 6-sı boş qalıb (1,54 faiz).
Sumqayıt Dövlət Universitetinin nəzdində Sumqayıt Dövlət Texniki Kollecində 194 plan yerindən 2-si boş qalıb (1,03 faiz).
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin nəzdində Sənaye və Texnologiya Kollecində 361 plan yerindən 3-ü boş qalıb (0,83 faiz).
Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin Bakı İlahiyyat İnstitutunun yanında Bakı İlahiyyat Kollecində 15 plan yerinin hamısı dolub, boş yer qeydə alınmayıb.
Siyahının sonunda isə Zaqatala Dövlət İdarəetmə və Texnologiya Kolleci qərarlaşıb. Bu kollecə ayrılan 75 plan yerinin hamısı dolub, boş plan yeri qalmayıb.
Təqdim olunan siyahıdan aydın olur ki, orta ixtisas məktəblərin, yəni kolleclərin cəmi ikisində plan yerləri tamamilə dolub. Bunlardan biri Bakı İlahiyyat Kolleci, o biri isə Zaqatalada İdarə etmə və Texnologiya Kollecidir. Lakin digərlərində yerlər dolmayıb, boşdur. İlahiyyat Kollecinin yerlərinin dolması nə bağlıdır? Yaxud Zaqatalanın məlum orta ixtisas məktəbində yerlərin dolması nə ilə əlaqədardır? Digər kolleclərdə yerlərin boş qalması nə ilə bağlıdır?Niyə kolleclərin çoxunda yerlər boş qalıb?
Ekspertlərin fikrincə, Azərbaycanda kolleclərdə plan yerlərinin dolmamasının tək bir səbəbi yoxdur. Müşahidə olunan əsas amillər əmək bazarında marağın azalması və digər məsələlərlə bağlıdır. Bir sıra kollec ixtisasları məzun olduqdan sonra sabit iş və ya yüksək maaş vəd etmir. Buna görə abituriyentlər universitetləri və ya daha perspektivli peşələri üstün tuturlar.
Son illərdə bir çox gənc ya ali təhsilə yönəlir, ya da xaricdə təhsil və ya peşə hazırlığı imkanlarını araşdırır. Bu da bəzi kolleclərə müraciət sayını azaldır.
Regionlar üzrə vəziyyət fərqlidir. Xüsusilə bəzi regional və musiqi kolleclərində boş qalan yerlərin payı yüksəkdir. Məsələn, 2025-ci il qəbul statistikasına əsasən, ümumilikdə 8 144 plan yerindən 677-si (8,31%) boş qalıb və bəzi kolleclərdə bu göstərici xeyli yüksək olub.
İxtisasların əmək bazarına uyğunlaşdırılması burada əsas diqqət çəkən amil olmalıdır. Dövlət bəzi istiqamətlər üzrə qəbul planını dəyişir və ya dayandırır. Məsələn, 2026/2027-ci tədris ili üçün "Fiziki tərbiyə müəllimliyi" ixtisası üzrə kollec qəbulu ləğv edilib. Bu, kadr hazırlığının tələbatla uyğunlaşdırılması məqsədi ilə izah olunur.
Kollec təhsilinin imici də plan yerlərinin dolmamasına şərait yaradan amillərdəndir. Bəzi abituriyentlər və ailələr arasında universitet diplomunun daha üstün hesab edilməsi də kolleclərə marağı azaldan amillərdən biridir. Təhsil sahəsində aparılan təhlillərdə bu məqam da vurğulanır.
Yəni plan yerlərinin dolmaması adətən imtahanların çətin olmasından deyil, daha çox tələbin bəzi ixtisas və kolleclər üzrə aşağı olması, əmək bazarının tələbləri və abituriyentlərin seçimlərinin dəyişməsi ilə əlaqələndirilir.
Millət vəkili Ceyhun Məmmədov baki-xeber.com-a bildirdi ki, bu gün bu istiqamətdə atılmalı olan əsas addımlardan biri maarifləndirmə və təbliğat işidir. “Əslində qeyd etmək lazımdır ki, hələ də Azərbaycanda peşə təhsili ilə bağlı bəzi stereotiplər mövcuddur. Hələ də bəzi insanlar düşünürlər ki, peşə təhsili o qədər də önəmli deyil. Əslində isə bu gün Azərbaycanda paralel aparanda peşə təhsili alanların digər ali təhsil alanlardan daha tez iş tapdığının və daha tez bu sahədə uğur qazandığının biz şahidiyik. Yəni, bu gün Azərbaycan bazarına baxanda daha çox buna ehtiyac var. Qaldı ki, regionlarda fəaliyyət göstərən kolleclərdə yerlərin dolmasına, vilayət kolleci elə çox tələbə qəbul etmir. Yəni, orada hər il 20-dən bir az yuxarı, bir az aşağı tələbənin qəbulundan söhbət gedir. Bu da böyük bir rəqəm deyil və bu kollecdə təhsil almaq istəyən çoxdur. Ona görə də burada elə bir ciddi problem yoxdur. Zaqatalada da bu kollec bölgədə əsas kolleclərdən biridir. Bu regionda əsas kolleclərdən biri hesab olunur. Ona görə hesab edirəm ki, burada da tələbat var və eyni zamanda iş düzgün qurulduğu üçün bura gənclərin meyli var. Amma digər kolleclərdə yerlərin boş qalmasına gəldikdə, hesab edirəm ki, bu məsələdə kolleclər də məsuliyyət daşıyırlar”.
C.Məmmədovun fikrincə, tələbə qəbulu istiqamətində kolleclər fəal olmalıdırlar. “Tələbələrlə görüş keçirməlidirlər, öz ixtisaslarını təbliğ etməlidirlər. Çünki bir daha qeyd edirəm, bu gün bazarda peşə sahiblərinə, peşə mütəxəssislərinə böyük bir ehtiyac var. Hesab edirəm ki, bu ehtiyacı doldurmaq kifayət qədər imkanlar var. Eyni zamanda qeyd etdiyim kimi, məktəblərdə görüşlər keçirilməlidir. Valideynlərlə sıx iş aparılmalıdır, onlara istiqamət verilməlidir”-deyə C.Məmmədov əlavə etdi.
İradə SARIYEVA
