Təkcə böyüklər deyil, valideynlərin nəzarətdən kənarda buraxdığı uşaqlar, məktəblilər də sosial şəbəkələrə sərbəst daxil ola bilir. Xüsusən də Tik-Tok sosial şəbəkəsi istifadəçiləri arasında məktəbilərin sayının az olmadığı sirr deyil. Belə uşaqlar yalnız sosial şəbəkələrdən istifadə etmir, eyni zamanda aqressiv ruh, ovqat aşılayan kompüter oyunlarına aludəçilikləri ilə də seçilirlər. Uşaq dərslərini ya oxumur, ya da tələm-tələsik oxuyub kompüter oyunları oynamağa başlayır. Heç şübhəsiz, kompüter oyunları uşaqlara (məktəblilərə) neqativ təsirlər göstərir. Sosial şəbəkələr və kompüter oyunlarının uşaqlara-məktəblilərə neqativ təsiri, psixoloji problemlərə yol açdığı gizlin deyil. Bu o zaman daha təhlükəli vəziyyət yaradır ki, uşaqlara-məktəblilərə ailə-valideyn nəzarəti zəif olur. Uşaq da nəzarətsizlikdən sui-istifadə edir.
Sosial şəbəkələr və kompüter oyunlarının uşaqlara (məktəblilərə) neqativ təsirləri bir neçə istiqamətdə özünü göstərir.
“İdrak” liseyində şagirdin müəllimə qarşı atdığı addım cəmiyyətdə həm narahatlıq yaratdı, həm də bu dəhşətli fakt bizi silkələyib ayıltdı ki, övladlarımıza ciddi nəzarət edək. Bu hadisədə zorakı oyunların təsirinin mütləq olduğu aşkardır.
Ekspertlərə görə, uşaqlara ciddi psixoloji təsir edir. Başlıcası isə uzunmüddətli və nəzarətsiz istifadə davranış asılılığı yaradadır, sürətli və stimullaşdırıcı məzmun diqqət dağınıqlığını artırır.
Emosional problemlərə gəlincə, bu zaman aqressiya, əsəbilik, təşviş və depressiv əlamətlər yaradır. Kompüter oyunları aslı uşaqlar başqaları ilə canlı ünsiyyət qurmaq istəmir, üz-üzə əlaqələrdən qaçır, sosial bacarıqlar gec inkişaf edir. Özlərini əksər hallarda oyunların təsiri altında hiss etdikləri üçün qarşı tərəfə də aqressiv davranırlar.
Bu oyunların təhqir, təhdid və sosial təzyiq halları mümkündür. Zorakı oyunlar uşaqlarda aqressiv davranışlar yaradır. Ekspertlər deyirlər ki, “kompüter oyunları uşaqların psixikasını pozur” fikri doğrudur. Zorakı oyunlar emosional nəzarəti zəiflədə, aqressiv davranışı artıra bilər.
Ekspertlərin sözlərinə görə, uşaqlar zorakı kompüter oyunundan sonra çox aqressiv olurlar, hətta bəzən onlar oyunlarda gördüklərini evdə balaca bacı-qardaşları üzərində, bir növ, eksperiment edirlər. Psixoloqlar bildirirlər ki, bəzi uşaqlarda kompüter aslılığı o qədər çox olur ki, internet olmayanda, oyuna əli çatmayanda çox aqressiv olurlar, hər şeyi sındırırlar, dağıdırlar. Sözün həqiqi mənasında kompüter oyunları uşaqları qəddarlaşdırır. Məsələn, belə uşaqlar tənqid olunurlarsa, yaxud aşağı qiymət alırlarsa, yaxud haradasa özlərinə mənfi münasibət görürlərsə dərhal çalışırlar ki, onlara qarşı bunu edənlərə nəsə etsinlər, xəsarət yetirsinlər, hətta öldürsünlər. Bəzən aqressiv, zorakı kompüter oyunlarının təsiri altında cinayət törədən məktəblilər də olur.
Odur ki, valideynlər birmənalı şəkildə məktəbli uşaqlarını nəzarətdə saxlamalı, onların hansı növ kompüter oyunu oynamasına diqqət yetirməlidir. Çünki valideyn nəzarəti zəif olanda məktəblilər aludə olduqları oyunların təsiri altında sinif yoldaşlarına, ətrafdakılara qarşı ağır cinayət də törədə bilirlər. Hesab edirik ki, uşaqları kompüter oyunları aslılığından əziyyət çəkən valideynlər həm uşaqlarına ciddi nəzarət etməli, eyni zamanda övladına yardım etmək üçün mütəxəsisslərdən dəstək almalıdır. Biz uşaqlarımızı sosial şəbəkələrin və kompüter oyunlarının ziyanlı, təhlükəli təsirlərindən qorumasaq daha ağır problemlərlə üzləşə bilərik. “İdrak” liseyində baş verənlər bizim üçün ciddi siqnaldır. Aqressiv kompüter oyunlarından təsirlənən şagirdin addımı bu məsələnin nə qədər təhlükəli olduğunu təsdiqlədi.
İradə SARIYEVA
