Azərbaycan xalçaçılığı ölkəyə milyonlarla gəlir gətirə bilərdi, əgər...

Tarix: 02.04.2015 / 01:28
Bölmə: Sosial

Aydın Rəcəbov: «Hazırda Azərbaycan xalçalarına yüksək dərəcədə sifariş yoxdur»

«Xalçaya marağın azalmasının bir səbəbi də insanların sintetik materiallı xalça-palaza meyl etməsidir»

Azərbaycanda xalq tətbiqi sənəti və onun bir qolu olan xalçaçılıq xalqın mədəniyyət tarixində özünəməxsus yer tutur. Xalq sənətinin ən geniş yayılmış növü Azərbaycan xalqının məişətində özünə yer tutmuş və az qala xalqın rəmzinə çevrilən xalça sənətidir.

Müxtəlif naxış elementləri və təsvirlərlə bəzədilən xovlu və xovsuz xalçalar dəyələrin, çadırların, alaçıqların, habelə yaşayış evlərinin və digər binaların divar bəzəklərində, döşəməsində istifadə edilir və yüksək estetik əhəmiyyət kəsb edir. Arxeoloji materiallara və yazılı mənbələrə əsasən, Azərbaycanda xalçaçılıq hələ Tunc dövründən mövcud olub. Azərbaycanda xalçaçılığın inkişafı haqqında Herodot, Klavdi Elian, Ksenofont və başqa qədim dünya tarixçiləri məlumat veriblər. Xanlıqlar dövründə xalça istehsalı xeyli genişlənib, hər xanlığın özünün xalçaçılıq karxanası olub. Xanlıqlar dövründə xalçaçılıq sənətinin inkişafı gələcəkdə xalçaçılıq məktəblərinin yaranmasına zəmin yaratdı. 1872-ci ildə Moskvada «Moskva Politexnik sərgisi»ndə və 1882-ci ildə «Ümumrusiya sənaye incəsənət sərgisi»ndə nümayiş etdirilən Bakı, Quba, Şamaxı, Gəncə, Şəki, Qazax və başqa yerdən gətirilən xalçalar və xalça məmulatlarının ən yaxşı nümunələri qızıl, gümüş medallara layiq görüldü. 1872-ci ildə Vyanada, 1911-ci ildə Turində, 1913-cü ildə Londonda və Berlində təşkil edilən beynəlxalq sərgilərdə nümayiş etdirilən eksponatların əsas hissəsi Azərbaycandan aparılan xalça və xalça məmulatlarından ibarət idi.

Azərbaycan xalçaları öz texniki xüsusiyyətlərinə görə xovlu və xovsuz olur. Xovsuz xalçaların, ümumiyyətlə xalça sənətinin əsasını onların ilk sadə nümunələri olan həsir, çətən, buriya təşkil edir. Xovsuz xalçaların öz toxunma üslubuna, kompozisiya quruluşuna, ornament zənginliyinə və rəng koloritinə görə bir-birindən fərqlənən 8 növü var: palaz, cecim, ladı, şəddə, vərni, zili, sumax.

Azərbaycanda sənət sahəsi kimi həm coğrafi mövqeyinə, həm də naxış, kompozisiya, rəng həlli və texniki xüsusiyyətlərinə görə xalçaçılıq məktəbi müxtəlif bölgələrdə formalaşıb. Xalçaçılıq məktəbi Quba, Gəncə, Şamaxı, Qarabağ, Şəki və s. bölgələrdə yerləşib. Vaxtilə Azərbaycan xalçalarının necə uğurla hazırlandığını, Avropada çox məşhur olduğunu görsək də, çox təəssüf ki, bu sənət sahəsinə artıq maraq qalmayıb. İndi biz xalçalara daha çox muzeylərdə rast gələ bilərik. Bu sənətlə bəzi bölgələrimizdə məşğul olsalar da, o qədər də maraq yoxdur. Artıq Azərbaycan xalçaları əvvəlki şöhrətini itirmək üzrədir.

Onu da qeyd edək ki, xalçaçılıq sahəsi yüngül sənayeyə aiddir. Bu sahənin yenidən inkişaf etməsi üçün ekspertlər xalçaçılığın əvvəlki şöhrətinin bərpa olunmasını və ölkədə xalçaçılıq məktəblərinin açılmasının vacib olduğunu düşünür.

Əməkdar rəssam Aydın Rəcəbov «Bakı-Xəbər»ə açıqlamasında qeyd etdi ki, toxuculuq sahəsi ilə bu gün pərakəndə şəkildə məşğul olunur. Onun sözlərinə görə, hazırda Azərbaycan xalçalarına yüksək dərəcədə sifariş yoxdur: «Xüsusi olaraq qeyd edim ki, Azərbaycan xalçaları hazırda Çin, Pakistan və Hindistanda toxunularaq Azərbaycana gətirilir və burda çox ucuz qiymətə satılır. O xalçanın keyfiyyəti də sual doğurur. Həmin ölkələrdə toxunulan Azərbaycan xalçaları qısa zaman ərzində hazır olur. Qısa müddətdə hazır olan xalçanın keyfiyyəti isə yaxşı olmur».

Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, bu gün xalçaya məişət əşyası kimi baxılır: «Amma mən xalçaya məişət əşyası kimi baxılmasının əleyhinəyəm. Çünki bəzi xalçalarda elə ornamentlər var ki, yerə, ayaqaltına atılmamalıdır. Həmçinin, xalçaya marağın azalmasının bir səbəbi də insanların sintetik materiallı xalça-palaza meyl etməsidir. Həmin adamlar sintetik xalça-palazın insan səhhətinə zərərli olmasından xəbərsizdir. İnsanlar bilməlidir ki, əsl Azərbaycan xalısı evdə olsa, həmin mənzildə mənfi aura və xəstəlik olmaz. Xalça mənfi enerjini özünə çəkir və ətrafa müsbət aura yayır. Əhali bu barədə məlumatlı olsa, Azərbaycan xalçasının əvvəlki şöhrəti yenidən bərpa olunar».

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 12.07.2026 / 12:03

Hacıqabulda avtobus aşdı, 30-dan çox sərnişin yaralandı...

Tarix: 11.07.2026 / 19:45

"Soyqırım və deportasiya qurbanlarına dəstək" adlı layihənin icrası davam edir

Tarix: 11.07.2026 / 19:03

Yazıçı-publisist Aydın Tağıyevin kitabının təqdimatı olub - FOTO

Tarix: 11.07.2026 / 09:44

Vətənə və xalqa xidmət edən ömür Doğum gününüz mübarək, hörmətli Rasim Məmmədov!

Tarix: 10.07.2026 / 19:55

Ermənilərin məhkəməsi çıxışlarla davam etdirilib FOTO

Tarix: 10.07.2026 / 18:40

Xaricdə təhsil şirkətləri ilə bağlı vətəndaşlara xəbərdarlıq edildi... - "özünü "təhsil ekspertləri" kimi təqdim edənlər..."

Tarix: 10.07.2026 / 17:35

Nazir Vilayət Eyvazovun göstərdiyi rəqəmlərlə bağlı müzakirə başladı - necə və hansı üsullarla?...

Tarix: 10.07.2026 / 17:19

Professor Məhərrəm Zülfüqarlının “ Atillanın yeni sərgüzəştləri” kitabı nəşr olundu - FOTO

Tarix: 10.07.2026 / 15:58

“XXI Əsrin Qadınları” İctimai Birliyinin layihəsinin yekun tədbiri Ağsuda keçirilib

Tarix: 10.07.2026 / 15:41

Marketlər yerli istehsalçılardan 100 min manat istəyir? – Deputatdan iddia...

Tarix: 10.07.2026 / 15:27

Ölkədə qulaqdibi xəstəliyinin artması iddiaları ilə bağlı rəsmi açıqlama...

Tarix: 10.07.2026 / 14:34

Kəlbəcərdə mina partladı...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...