İntihar mövzusu son zamanlar, demək olar ki, hər gün səslənən, istər sosial şəbəkələrdə, istər qəzet, sayt, istərsə də televiziya verilişlərində çox rast gəldiyimiz, sanki reklam olunan, gündəmdə olan mövzulardan bəlkə də ən birincisidir.
“Universitetə girə bilməyən gənc çıxış yolunu intiharda gördü”, “İşini itirən şəxs özünü asaraq intihar etdi”, “Ailəsinə baxa bilməyən intihar etdi” tipli məlumatlarla mütəmadi rastlaşırıq. Qeyd edək ki, intihar edənlər sırasında hər zaman məktəb yaşlı uşaqlar üstünlük təşkil edirdilər. Bunun səbəbi isə müxtəlif cür izah edilirdi. Ancaq son zamanlar intihar edənlər arasında şagirdlərimizə bilik və həyatı başa salan müəllimlər üstünlük təşkil edir.
Tək son bir ayda bir neçə müəllim intihar edib. Belə ki, Samux rayonu, Nəbiağalı kənd sakini, 1993-cü il təvəllüdlü Arzu Nazim qızı Məmmədova yaşadığı evin zirzəmisində özünü asaraq intihar edib. Əslən Kəlbəcər rayonundan olan A.Məmmədovanın Kəlbəcər rayon 47 nömrəli tam orta məktəbin müəlliməsi olduğu bildirilir. Növbəti müəllim intiharı isə Qəbələ rayonunda qeydə alınıb. Qəbələ rayonunun Vəndam kənd sakini, 1958-ci il təvəllüdlü Mirzəliyeva Ədalət Səmit qızı yaşadığı evin həyətində özünü kəndirlə asıb. Nohurqışlaq kənd tam orta məktəbində kimya müəlliməsi işləyən Ədalət Mirzəliyevanın özünə qəsd etməsinin səbəbi hələlik məlum deyil.
Qeyd edək ki, sadaladığımız bu faktlar son bir ay ərzində baş verib. Öncəki aylarda isə pedaqoq intiharlarının sayında artım müşahidə edilib.
“Yetkin yaşda olan, xüsusən də təhsil prosesində çalışan şəxslərin intihara əl atması kifayət qədər ciddi siqnaldır”
Maraqlıdır, müəllimlər niyə intiharı çıxış yolu kimi görürlər?
Təhsil eksperti Kamran Əsədov qeyd etdi ki, son 3 ay ərzində orta təhsil müəssisələrində çalışan bir neçə müəllim intihar edib. Bu kifayət qədər ciddi bir faktdır: “İntihar edənlər indiki təcrübəyə görə daha çox ali təhsil müəssisələrində qəbul imtahanlarında uğurlu nəticə əldə etməyən və ya şəxsi həyatında müəyyən qədər uğursuz olan şagird və tələbələr idisə, son bir neçə ayda orta təhsil müəssisələrində çalışan gənclərimizə təhsil, tərbiyə verən, onların psixi və psixoloji inkişafında birbaşa iştirak edən şəxslər intihar etməyə başlayıblar. Çox təəssüf doğurmaqla yanaşı, özündə böyük bir narahatlığı da əks etdirir. Çünki yetkin yaşda olan, xüsusən də təhsil prosesində çalışan şəxslərin intihara əl atması kifayət qədər ciddi siqnaldır. Biz bu şəxslərin tədris fəaliyyətini araşdırarkən görürük ki, həmin müəllimlər kifayət qədər yüksək nəticələrə malikdirlər. Onların şagirdləri buraxılış imtahanlarında çox yaxşı nəticə göstəriblər. Hesab edirəm ki, bu, ciddi bir faktordur. Biz intihar yolunu seçən müəllimlərin həmkarlarından, onlarla qonşu olan şəxslərdən soruşduqda bəzilərinin sosial problemlərinin olduğunu, digərlərinin bu və ya digər xəstəlikdən əziyyət çəkdiklərini qeyd edirlər. İnsanlar bəzən hər hansı bir problemli situasiyadan, böhranlı vəziyyətdən çıxmaqda çətinlik çəkirlər”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, müəllimlərin sosial vəziyyəti də onların psixologiyasına təsir edir: “Biz, birmənalı şəkildə, orta təhsil müəssisələrində çalışan müəllimlərin maddi-sosial vəziyyətini yaxşılaşdırmaq, eyni zamanda, mütəmadi olaraq tibbi müayinələrdən keçməklə yanaşı, psixoloji təlimlərə, psixoloji konsultasiyalara cəlb edilməsini təşkil etməliyik. Nəzərə almaq lazımdır ki, müəllimlər bütün tədris ili ərzində fiziki və psixoloji cəhətdən çox ciddi şəkildə yüklənirlər. Həm şagirdlərlə işləmək, həm də ailənin maddi vəziyyəti onlara müəyyən qədər təsir göstərir. Bir çox halda şagirdlərini xoşbəxt böyüdən müəllimlərin özləri xoşbəxt olmurlar. Müəllimlərimizin sosial müdafiəsini gücləndirməliyik. Hər il ən azı onlar 21 günlük istirahətə getməlidirlər. Bu gün Azərbaycan müəllimi, sadəcə olaraq, işləyir. O, tədris prosesində itirdiyi enerjini, demək olar ki, bərpa edə bilmir. Bu çox ciddi bir faktordur. Hesab edirəm ki, intiharlar bizə siqnal verməlidir. İntihar edən müəllimin kollektivi ciddi şəkildə psixoloji sarsıntı yaşayır”.
Günel CƏLİLOVA
