Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra gündəmdə olan məsələlərdən biri Bakının Baş planının hazırlanması olub. İllərdir aktuallığını saxlayan bu problemin həll edilməməsi nəticəsində paytaxtda həyata keçirilən tikinti işləri sahəsində ciddi nizamsızlıq hökm sürür. Bəzən görürsən ki, heç yaşayış yeri üçün nəzərdə tutulmayan bir yerdə hansı şirkətsə çoxmərtəbəli bir bina ucaltdı, başqa birisi market tikdirdi və s. Gerçəklik budur ki, Bakının Baş planının olamaması şəhərdə quruculuq-tikinti işlərində müəyyən pərakəndəliklərin yaranmasına səbəb olub.
Məlum olduğu kimi, dəfələrlə Prezident İlham Əliyev Bakının Baş planının hazırlanması məsələsinin vacibliyini vurğulayıb və bu işin icrası üçün müvafiq qurumlara göstəriş verib. Bundan başqa, Bakının yeni mərkəzi rayonunun yaradılması məsələsi də aktualdır. Bakının Baş planı hazırlanarkən bunun da həll ediləcəyi gözlənir.
Memarlar İttifaqının sədri Elbəy Qasımzadə mətbuata bildirib ki, Bakının Baş planının işlənməsi məşhur alman şirkətinə tapşırılıb. Söhbət “Alber Şpeer və tərəfdaşları” şirkətindən gedir.
Onun sözlərinə görə, məşhur alman şirkəti Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin keçirdiyi tenderin qalibi seçilib: “Mən tender komissiyasının üzvü idim və biz hesab etdik ki, alman firması bizim şərtlərimizə daha çox uyğun gəlir”.
Bundan əvvəlki Baş plan layihələrindən söhbət açan tanınmış memar onların da bugünkü şəhərsalma işlərində faydasından danışıb: “Prinsipcə, Baş plan hər zaman olub, keçən əsrin 30-cu illərindən. O vaxtdan onun tədricən reallaşması gedir. Vağzal - Elmlər Akademiyası oxu hələ həmin ilk Baş planda öz əksini tapmışdı. Birinci hissəyə vağzaldan Səməd Vurğun küçəsinə qədər olan ərazi daxil idi. Vaxt keçdi və biz onun davamı olaraq Akademik Milli Dram Teatrına və Nəriman Nərimanov küçəsinə qədər olan hissəni reallaşdırdıq. Yəqin ki, tezliklə bu ox Hüseyn Cavid prospektində yerləşən Elmlər Akademiyasına qədər davam edəcək”.
E.Qasımzadə şəhər çərçivəsində olan qəsəbələrin gələcək taleyi ilə də bağlı fikirlərini bölüşüb: “Baş plan şəhərin inkişaf strategiyasını müəyyənləşdirməlidir. Axı şəhər çərçivəsində olan torpaq resurslarından istifadə etmək olar. Bizdə hələ də şəhər mərkəzində Xutor, Alatava, Keşlə kimi qəsəbələr var. Aydındır ki, onlar olduqları şəkildə qala bilməzlər. Eyni zamanda, biz deyə bilmərik ki, qısa müddətdə bu qəsəbələr köçürülməlidir. Bu tədricən baş verəcək”.
Bakıətrafı qəsəbələrin və nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı məsələsinə gəldikdə isə, o, alman şirkətinin maraqlı təkliflərindən danışıb: “Belə bir ideya var ki, dünyanın iri şəhərlərində olduğu kimi, bizdə də yerüstü metro tikilsin. Belə olan təqdirdə, Abşeronun səthi düz olduğu üçün relslər dayaqlar üzərinə qoyulmasa da, olar. Lakin bəzi yerlərdə yəqin ki, bunu etmək lazım gələcək”.
Qeyd edək ki, Bakı şəhərinin ilk Baş planını 1898-ci ildə məşhur memar, alman əsilli rus mühəndisi, elə həmin ildən 1902-ci ilə kimi şəhər başçısı vəzifəsində çalışan N.A.Nonne hazırlayıb. 1932-ci ildə ikinci, 1964-cü ildə üçüncü, nəhayət, 1986-cı ildə dördüncü Baş plan tərtib olunub. Dünya Bankı ilə bağlanmış kredit sazişinə əsasən, 2011-2014-cü illərdə "Bakı dövlətlayihə” institutu tərəfindən hazırlanan sonuncu layihə isə Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi tərəfindən qəbul olunmayıb. Komitə bu mövqeyini şəhərin sosial-iqtisadi inkişafının bir çox istiqamətlərinin sənəddə düzgün əks olunmamasıyla əsaslandıraraq, ona yenidən baxılacağı bildirilib.
Qayıdaq alman şirkəti tərəfindən hazırlanacaq Bakının Baş planına. Ekspertlər bildirirlər ki, Bakının Baş planının hazırlanması üçün tender elan edilməsi çox müsbət haldır. Onların qeyd etdiyinə görə, bu prosesin icrası tendersiz yerli şirkətlərdən birinə həvalə edilsəydi, çox böyük problemlə qarşılaşardıq. Memarların bildirdiyinə görə, Azərbaycandakı şirkətlərin böyük əksəriyyəti belə məsuliyyətli vəzifənin öhdəsindən gələ bilməzdi. Memarların bildirdiyinə görə, son illər Bakıdakı yararsız, pərakəndə həyata keçirilən tikinti işləri bir sıra şirkətlərin öz fəaliyyətinə məsuliyyətsiz yanaşdığının göstəricisidir. Onlar vurğulayırlar ki, paytaxtda tikildikdən sonra ən azı bir-iki dəfə sökülüb yenidən inşa olunmayan yol qovşağı, yol, körpü az-az tapılar. Demək olar ki, yollar tikildikdən qısa bir vaxt keçməmiş, darmadağın olur və dövlətin külli miqdarda vəsaiti göyə sovrulur, buna görə isə heç bir şirkət məsuliyyət daşımır.
Odur ki, memarlar hesab edirlər ki, Bakının Baş planının işlənməsinin alman şirkətinə həvalə edilməsi müsbət nəticə verəcək. Bakının Baş planının hazırlanması ilə bağlı Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin keçirdiyi tender ölkə başçısının ciddi nəzarətində olduğu üçün belə obyektiv seçim edilib.
“Bu tenderdə təcrübəli alman şirkətinin qalib gəlməsi təqdirəlayiqdir”
MİRAS-Mədəni İrsin Öyrənilməsinə Kömək İctimai Birliyinin rəhbəri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Fariz Xəlilli bizimlə söhbətində dedi ki, Bakının Baş planının işlənməsinin məşhur alman şirkətinə tapşırılması düzgün seçimdir. F.Xəlilli hesab edir ki, “Alber Şpeer və tərəfdaşları” şirkəti bu sahədə kifayət qədər peşəkardır və böyük təcrübəyə malikdir: “Bilirsiniz ki, Bakının son Baş planı Sovet dövründə hazırlanıb. Bu gün Bakının Baş planı yoxdur və bu da tikinti sahəsində mövcud xaosun yaranmasına səbəb olub. Cənab Prezidentin Bakının Baş planının hazırlanması ilə bağlı müvafiq qurumlara xüsusi tapşırıq verməsi bu istiqamətdə vəziyyətin nə qədər ciddi olduğunu göstərir. Bakının Baş planının hazırlanması üçün xüsusi tender elan edilməsi və bu tenderdə təcrübəli alman şirkətinin qalib gəlməsi təqdirəlayiqdir. Bu şirkətin indiyə qədər bu sahədə gördüyü işlər ona məxsus sayta yerləşdirilib. Mən bu işin peşəkar, təcrübəli alman şirkətinə həvalə edilməsinə müsbət yanaşıram. Bu şirkət Bakının Baş planını lap baha qiymətə işləsə belə, bu, məncə, görəcəkləri işə dəyər. Bakının Baş planının hazırlanmasından sonra aidiyyəti qurumlar tərəfindən onun icrasında hər hansı bir problem yaradılmayacağına inanmaq istəyirəm. Ümid edirəm ki, sonradan bu planlar kənara atılmayacaq. Alman şirkəti tərəfindən işlənib hazırlanacaq Bakının yeni Baş planının tələbləri aidiyyəti qurumlar tərəfindən dürüstlüklə, dəqiqliklə yerinə yetirilərsə, biz mövcud vəziyyətlə vidalaşacağıq və çox üstün vəziyyətin şahidi olacağıq. Çox istəyirəm ki, bu işi icra edəcək adamlar işlərinə məsuliyyətlə yanaşsınlar, dövlətimizin, xalqımızın maraqlarını qohum-əqrəbalarına güzəştə getməsinlər” - deyə mütəxəssis qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
