Məlum olduğu kimi, bu gündən müqəddəs Ramazan ayının birinci günü başlayıb. Başqa illərdən fərqli olaraq, bu il Ramazan ayı daha həssas, daha çətin bir dövrə təsadüf edir. Pandemiya dövründə oruc tutub-tutmamaq, eləcə də oruc tutmağın immuniteti zəif olan insanlarda koronavirusa yoluxma risqini yaradıb-yaratmaması insanları dərindən düşündürür.
Əvvəla deyək ki, oruc tutmaq mənəvi cəhətdən savab, bioloji baxımdan isə sağlamlıq sayılır. Amma bədəni, orqanizmi zəif adamlara oruc tutmaq onlara sağlamlıq deyil, vəziyyətlərinin daha da ağırlaşmasını yaşadır.
Bəzi mütəxəssislər hesab edirlər ki, koronavirusa yoluxmaq risqinin çox olduğu bir dövrdə Ramazan günlərində insanların heç də hamısına oruc tutmaq tövsiyə olunmur. Çünki oruc tutarkən insanın orqanizmi zəifləyir, immuniteti aşağı düşür, bunun nəticəsində də onlar daha çox virus mənşəli xəstəliklərə tutula bilirlər. Bundan başqa, karantin rejiminə görə bütün ailə üzvlərinin bir yerdə olduğu dövrdə də oruc tutmağın risqli olduğunu deyən bəzi mütəxəssislər hesab edirlər ki, onlar arasında ümmuniteti daha zəif olan insan bu virusa yoluxmaq təhlükəsi ilə üzləşə bilər.
Bu gün əksər din xadimlərinin fikrincə, insanlar karantin günlərində də oruc tuta bilərlər, çünki ölkədə yoluxmanın yayılmasının qarşısının alınması üçün bütün lazımi təhlükəsizlik tədbirləri görülüb. Bununla belə, mütəxəssislər hesab edirlər ki, müxtəlif xəstəliyi olanlar, xüsusən də ürək-damar, şəkərli diabet, təzyiq və s. xəstəliklərdən əziyyət çəkən insanların oruc tutması düzgün deyil, immuniteti hədsiz dərəcədə zəif olan bu insanların oruc tutması onların virusa yoluxmasına şərait yarada bilər.
Leyla Bayramlı: “Sosial izolyasiya şəraitində sağlam insanların oruc tutması immun sistemin zəifləməsinə səbəb olmayacaq”
7 saylı poliklinikanın həkim-terapevti Leyla Bayramlı baki-xeber.com-a bildirdi ki, pandemiya dövründə insanların oruc tutmasının bir xeyli çətinliyi var. Həkim-terapevtin sözlərinə görə, karantin rejimi ilə əlaqədar insanların çoxu evdə olduğu üçün oruc tutan insanlar bu prosesi çətin keçirə bilərlər. “Ümumiyyətlə, oruc tutmaq, əslində, çox faydalıdır və bu, insanın orqanizminin tullantılardan, zərərli maddələrdən və s. təmizlənməsinə səbəb olur. Koronavirus dövründə insanların immunitetinin aşağı düşməsi, bədəninin zəifləməsi hallarının baş verməsinə gəlincə, deyim ki, insanların çoxu bu istiqamətdə narahatlıq keçirir. Bu gün insanlar evdədir, daha təhlükəsiz bir şəraitdədir. Deyim ki, evdə qalan sağlam insanların da immunitetində heç bir zəifləmə baş vermir. Çünki onlar sosial izolyasiya şəraitində yaşayırlar. Təhlükəsizlik şəraitində yaşayan insanların immunitetlərinin zəifləməsinə heç bir əsas yoxdur. Bu baxımdan, insanların “oruc tutsam immunitetim aşağı düşər, virusa yoluxaram” kimi narahatlığına əsas yoxdur. Heç bir xəstəliyi olmayan, sağlam insanlar oruc tuta bilərlər və bu, belə insanların yoluxması üçün heç bir risq yaratmır. Sosial izolyasiya şəraitində sağlam insanların oruc tutması immun sistemin zəifləməsinə səbəb olmayacaq. Çünki bütün lazımi tədbirlər görülüb. Bilirsiniz, əgər pandemiya ilə bağlı ölkədə karantin elan edilməsəydi, sosial izolyasiya olmasaydı, oruc tutan insanlar evdən bayıra çıxsaydılar, kütləvi ünsiyyətdə olsaydılar, onda onların virusa yoluxma risqləri çox olardı”.
L.Bayramlı hesab edir ki, sosial izolyasiya olmasaydı, oruc tutan insanlar həm bədənlərinin zəifləməsinə, həm də ətrafla ünsiyyətdə olduqlarına görə yoluxmaya məruz qala bilərdilər. “İndi insanlarımız evdədir və heç bir xəstəliyi olmayanlar oruc tuta bilərlər. Çünki onların ətrafla heç bir kontaktı yoxdur və zəifləsələr də belə, buna görə yoluxma risqləri yoxdur” - deyə L.Bayramlı qeyd etdi.
Hacı Təyyar Hüseynli: “Hər orqanizmin oruca reaksiyası bir cürdür”
Tanınmış ilahiyyatçı Hacı Təyyar Hüseynli bizimlə söhbətində bildirdi ki, Azərbaycan xalqının ildən-ilə Ramazan ayına, oruc tutmağa meyli, sevgisi artır. İlahiyyatçının sözlərinə görə, Ramazan ayı dövlətimiz və xalqımız tərəfindən böyük coşğu ilə qeyd edilir. Bu il Ramazan ayının pandemiya dövrünə təsadüf etdiyini deyən H.T.Hüseynlinin bildirdiyinə görə, virus dövründə insanların ümmun sistemində müəyyən zəifləmələr baş verir. Qurani-Kərimdə də qeyd edilir ki, oruc tutmaq bir insanın orqanizminə mənfi təsir edərsə, o, orucu dayandıra bilər. Quranda xəstəlik zamanı və səfər müddətində oruc tutmamağın günah sayılmadığını deyən ilahiyyatçının fikrincə, bundan əlavə, həssas orqanizmə malik, oruc üçün tam hazır olmayan insanlar da var ki, onların da pandemiya dövründə oruc tutması virusa tutulma risqləri yarada bilər. “Müxtəlif xəstəlikləri olan insanların təbii ki, orqanizmi zəif olur və onlarda immun sistem zəifləyir, bu halda həmin insanlar oruc tutmamalıdırlar. Bilisiniz, əsasən immuniteti zəif olan insanlar koronavirusa yoluxur, odur ki, orqanizmi zəif olan insanlar oruc tutmasınlar. Bu məsələ son zamanlar daha çox gündəmə gətirilir ki, immuniteti zəif insanlar üçün bu virus daha çox mənfi fəsadlar törədər. Bu da Qurani-Kərimin ayələri, həmçinin, “özünüzü bilə-bilə təhlükəyə atmayın” ayəsi ilə uyğundur. İnsan özünü təhlükədən qorumaq məntiqilə yaranıb”.
Koronavirusun özünün insanlığa yönəlmiş böyük zərər, təhlükə olduğunu deyən ilahiyyatçı hesab edir ki, bu xəstəlik insanların immun sistemini hədəfə aldığı üçün, sağlamlığı zəif olan insanlar oruc tutmasınlar. “İnişallah, koronavirus ölkəmizdən çəkilib gedər, təhlükə yox olar, karantin rejimi bitər, sağlamlığı bərpa olunan insanlar immunitetlərini gücləndirib oruc tuta bilərlər. Yaxud insanların mübarək Ramazan ayından sonra da oruclarını davam etmək şansları var. Xüsusi qeyd edim ki, aclıq insanın immun sistemini elə də zəiflətmir. Məsələn, səhər yeməyini 7-də yeyən insan orucluğa görə saat 4-də yeyir, yaxud nahar zamanı yediklərindən imtina edib, bir də axşam vaxtı qidalanır. Burada bir o qədər də immunitet itirəsi, enerji itirəsi təhlükə yoxdur. Təbii, orqanizmlər fərqlidir, fərdidir. Hər orqanizmin oruca reaksiyası bir cürdür. Məsələn, mən orucluqla bağlı araşdırmalarımda aydın etdim ki, oruc tutarkən insan orqanizmində detaksikasiya gedir, yəni bu aclıq o aclıqdan deyil. Yeganə orucluqdadır ki, qara ciyər enerjisini orqanizmdə bərpa edir. Hətta Allah Rəsulundan soruşdular ki, xəstə insanlar var, onlarda bir sıra xəstəliklər mövcuddur. Allah Rəsulu konkret cavab verdi ki, oruc tutub sağalsınlar. Bu da var. Bir ilahiyyatçı kimi koronavirus dövründə oruc tutmağın çox az faiz insanın immunitetinin zəifləməsinə səbəb ola biləcəyini vurğulamaq istəyirəm. Yəni bu dövrdə çox az faiz insanın orqanizmi zəifləyə bilər. Bu baxımdan ki, insanlar sosial izolyasiya şəraitindədirlər və kütləvi ünsiyyətdə deyillər. Bu gün insanlar sosial təcrid zamanı özlərini yoluxmadan qoruya bilirlər” - deyə ilahiyyatçı vurğuladı.
İradə SARIYEVA
