Ölkəmizdə koronavirusla mübarizə tədbirlərinin daha da effektivliyinin artırılması üçün karantin rejiminin elan edilməsi dövlət tərəfindən bir sıra yeni qaydaların, qadağaların, eləcə də sosial dəstək proqramlarının qəbul edilməsinə səbəb oldu. İçində yaşadığımız koronavirys dövründə xüsusi icazə, sosial müdafiə tədbirlərinin həyata keçirilməsində neqativ və pozituv təzahürlər özünü göstərməkdədir.
Bildiyimiz kimi, aprelin 5-dən karantin tədbirləri daha da sərtləşdirildi. Bunun nəticəsində vətəndaşlarımızın gündəlik həyatı sərtləşdirilən qaydalar üzərində quruldu. Vətəndaşlar karantin tədbirləri ilə əlaqədar olaraq yalnız zəruri hallarda xüsusi icazə ilə evdən çıxa bilər. O da 8103 qısa nömrəsinə icazə almaq üçün SMS göndərməklə. Vətəndaşların icazə SMS-lərinin çox operativ şəkildə cavablandırılması diqqətimizi çəkir. Məlum olduğu kimi, 8103 qısa nömrəsinə göndərilən SMS-lərin 91 faizinə 1 dəqiqə ərzində cavab verilib. Azərbaycan üçün yeni bir informasiya mexanizmi olan bu sistem tətbiq olunduğu gündən indiyə qədər insanlara xidmət göstərir. Onu da vurğulayaq ki, tətbiq edildiyi ilk gün 8103 qısa nömrəsinə 800 min SMS göndərilib. Qeyd edək ki, icazə üçün müraciət edənlərin 50 faizi Bakının, qalanları isə digər şəhər və rayonların payına düşür.
Onu da qeyd edək ki, 8103 qısa nömrəsinə müraciət edənlərin böyük bir hissəsinə “hə” cavabı verilib. Əlbəttə, icazə üçün edilən müraciətlərin 91 faizinin 1 dəqiqə ərzində cavablandırılması müsbət haldır.
8103 nömrəsinə müraciət edənlər arasında təəssüf ki, dələduzlara, sui-istifadəçilərə də rast gəlinir. Belə insanlar arasında sözügedən qısa nömrəyə söyüş, əxlaqdan kənar sözlər yazanlar haqqında da məlumatlar yayılıb. Bundan başqa, son günlər yaşanan ən böyük problem və vətəndaş məsuliyyətsizliyi “yas yeri” adı ilə icazə alınmasıdır. Qeyd edək ki, insanlar ən çox bu adla evdən çıxmağa üstünlük veriblər. Artıq yas adı ilə yalan SMS göndərənlərə məhdudiyyət qoyulması prosesinə başlanıb. Prezident yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin tabeliyində Elektron Hökumətin İnkişafı Mərkəzinin direktoru Fariz Cəfərov "Real" TV-yə müsahibəsində bu məhdudiyyətin tətbiq edildiyini deyib: “Yalan SMS göndərənlər xüsusi karantin rejimini pozduqlarına görə cərimələnirlər və bundan sonra da təkrarlama halları olarsa, həmin şəxslər barəsində qanunvericiliyə uyğun olaraq digər tədbirlər görüləcək”.
Onun sözlərinə görə, son günlərdə təhlillərlə müəyyən olunub ki, gün ərzində 3 kodu üzrə (yaxın qohumun dəfnində iştirak) 30 minə yaxın müraciət olub: “Gün ərzində dünyasını dəyişənlərin statistikasına baxdıqda məlum olur ki, 30 min rəqəmi həddindən artıq çoxdur. Son 8 gün ərzində 3 kodundan sui-istifadə edən şəxsləri müəyyənləşdirmişik. Həmin şəxslərə məhdudiyyətlər tətbiq edilib. Artıq o şəxslər 3 kodundan istifadə edə bilmirlər”.
Pandemiya dövründə əhalinin, xüsusən də aztəminatlı və işsiz vətəndaşların sosial rifah halının yüksəldilməsi məsələsi də dövlətin diqqətindədir. Son günlər bununla bağlı bir sıra uğurlu işlərə imza atılıb.
Həyata keçirilən işlərdən biri işsiz vətəndaşlara birdəfəlik 190 manat yardımın verilməsi ilə bağlıdır. Aprelin 13-də Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Mətbuat xidmətindən mətbuata bildirilib ki, nazirlik işsiz kimi qeydiyyata alınan 20 min şəxs üçün də birdəfəlik vəsaitin bank filiallarına və poçt şöbələrinə köçürülməsini təmin edib.
Həmin vətəndaşların qeydiyyata alınan zaman qeyd etdikləri telefon nömrəsinə göndəriləcək SMS-də vətəndaşa birdəfəlik vəsaiti haradan gedib alacağı bildiriləcək.
İşsiz şəxs evdən çıxmaq üçün müvafiq qaydada icazə alaraq, mesajda “Azərpoçt” MMC qeyd edilərsə - istənilən poçt şöbəsinə, bank göstərilərsə - həmin bankın istənilən filialına şəxsiyyət vəsiqəsi ilə müraciət edib, onun üçün köçürülmüş birdəfəlik ödəməni ala bilər.
Nazirlikdən bildiriblər ki, aprelin 9-dan etibarən bu ödəmələrin verilməsinə başlanıb və proses hər gün davam edir. Nazirlik artıq 75 min işsiz üçün birdəfəlik vəsait ödənişini həyata keçirib.
Çox təəssüf ki, meydana bəzi neqativ qüvvələr çıxıb, onlar birdəfəlik ödəmə ilə bağlı vətəndaşlara pulla kömək edənlərdir. Artıq həmin şəxslərə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyindən xəbərdarlıq edilib. “Son günlər işsiz şəxslərə birdəfəlik ödəmə ilə bağlı qeydiyyatdan keçmələri üçün guya yardım etmək məqsədilə bir neçə sosial şəbəkə səhifəsi vasitəsilə fəaliyyət göstərilməsi müşahidə olunur” – bunu Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Mətbuat xidmətinin rəhbəri Fazil Talıbov deyib. O, həmçinin, bildirib ki, həmin şəxslər işini və qazancını itirmiş vətəndaşlara onlayn müraciət edilməsində ödəniş müqabilində öz xidmətlərini təklif edirlər: "İşini və qazancını itirmiş əhali qrupuna sosial dəstək üçün nəzərdə tutulan tədbir üzərindən qazanc, mənfəət əldə etmək meyllərini qəti şəkildə pisləyirik. Bildiririk ki, bu cür fəaliyyətlərini davam etdirəcəkləri halda onlar barədə toplanmış məlumatlar hüquq-mühafizə orqanlarına təqdim ediləcək. Vətəndaşları isə belə fırıldaqçılara aldanmamağa çağırırıq". Bildiyimiz kimi, pandemiya dövründə insanların işsiz qalmaması üçün dövlət tərəfindən müxtəlif tədbirlər görülür. Bunlardan biri də bu gündən daha 50 min ödənişli ictimai iş yerinin yaradılmasıdır. Bildiyimiz kimi, pandemiya ilə əlaqədar iş yerlərinin qorunması tədbirləri ilə yanaşı, əhalinin məşğulluq imkanlarının artırılması prioritet fəaliyyət istiqamətlərindən biridir. Bu məqsədlə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin DOST İş Mərkəzi vasitəsilə aprel-may ayları üzrə əlavə 50 min ödənişli ictimai iş yerinin yaradılması nəzərdə tutulub.
Əlavə ictimai iş yerlərinin rayon və şəhərlər üzrə bölgüsü təsdiqlənib, prosedur və mexanizmlər hazırlanaraq yerlərə göndərilib.
Bu gündən artıq həmin ictimai iş yerlərinin yaradılmasına başlanacaq. Həmin ictimai iş yerləri əsasən dezinfeksiya, sosial xidmətlər və s. istiqamətləri əhatə edəcək.
“Bəzi vətəndaşların məsuliyyətsizliyi, virtual yalançılığı və dələduzluğu neqativ hal kimi ictimaiyyəti ciddi narahat edir”
“Vəfa” Sosial-İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, pandemiya dövründə dövlətin vətəndaşların sağlamlığı, sosial rifahı naminə atdığı bütün addımlar, qəbul etdiyi bütün qərarlar müsbət qarşılanır. “Azərbaycan dövlətinin koronavirusla mübarizə sahəsində apardığı səmərəli mübarizə tədbirlərindən biri kimi ölkədə karantin rejiminin tətbiq edilməsi və aprelin 5-dən qaydaların daha da sərtləşdirilməsi vətəndaşlarımızın sağlamlığı, bu virusa yoluxmaması naminədir. Əslində, karantin rejiminin ilk günlərindən müəyyən insanlar özlərini nizam-intizamlı aparsaydılar və vətəndaş kimi özlərində məsuliyyət hiss etsəydilər, karantin rejimini bu qədər sərtləşdirməyə ehtiyac olmazdı. Amma, göründüyü kimi, qaydaları pozmağa adət etmiş müəyyən faiz insanların davranışları bu sərtliyi zəruri etdi. Görürsünüz, aprelin 5-dən vətəndaşlarımız evdən çölə çıxmazdan əvvəl 8103 qısa nömrəsinə SMS göndərirlər. Bu sistem o qədər operativ, təkmil qurulub ki, edilən müraciətləri qısa zaman ərzində cavablandırır. Aprelin 5-dən indiyə qədər 91 faiz SMS-in bir dəqiqə ərzində cavablandırılması bu istiqamətdə işlərin daha çevik qurulduğundan xəbər verir. Sözsüz ki, bu kifayət qədər böyük rəqəmdir və bu qədər adama tez bir zamanda cavab vermək böyük çeviklik tələb edir. Görürük ki, bu işi həyata keçirənlər kifayət qədər peşəkar və çevikdirlər. Deyim ki, 8103-ə icazə SMS-lərinin göndərilməsi insanların nizam-intizamlı olmasına səbəb olub. Artıq icazəsiz çölə çıxan adam bilir ki, onu cərimə gözləyir, ona görə də icazəsiz bayıra çıxmır.
Aidiyyəti qurumlar vətəndaşın sağlamlığının qorunması üçün öz işini yüksək səviyyədə həyata keçirsələr də, bəzi vətəndaşlarımızın qanunsuzluqlara meyl etməsi narahatlıq doğurur. Ən çox müraciətlərin yas yeri ilə bağlı olması dəhşətdir, bəzi insanlar “yaxın qohumum rəhmətə gedib” adı ilə evi tərk edirlər. Bəzən bir adam eyni adla 8103-ə müraciət edərək icazə istəyir. Çox təəssüf ki, bəzi vətəndaşlarımız 3 koduna davamlı SMS göndərməklə ondan sui-istifadə ediblər, bu da vətəndaşlara inamsızlığın yaranmasına səbəb ola bilər. Artıq bununla bağlı məhdudiyyətlər tətbiq olunur. Əslində, bu yolverilməzdir. Sabah birinin yaxını rəhmətə gedəndə ona icazə verməyə bilərlər. Görün sui-istifadə halı nəyə gətirib çıxarır”.
Pandemiya dövründə işsiz vətəndaşlara birdəfəlik 190 manat məbləğində vəsait ödənilməsini, indiyə qədər 75 min işsizin bu vəsaiti aldığını müsbət qarşılayan F.Hacıbəyli hesab edir ki, bu, Azərbaycan dövlətinin cəmiyyətin həssas təbəqəsinə yüksək diqqət-qayğısının nəticəsidir: “Bu gün dövlət pandemiya ilə əlaqədar olaraq işini itirən, işsiz qalan vətəndaşlardan öz dəstəyini əsirgəmir. 5 gün ərzində 75 min nəfərə 190 manat birdəfəlik yardım ödənilməsi işsiz vətəndaşların sosial müdafiəsi istiqamətində dövlətin atdığı mühüm addımlardan biridir. Bu gün işsiz vətəndaşlarımız onlara ödəniləcək birdəfəlik yardımı alırlar. Onu da qeyd edim ki, burada diqqətçəkən neqativ hal da var. Bu da onlara ödənişli “kömək edən” dələduzlardır ki, onların fəaliyyəti ilə əlaqədar hüquq müstəvisində ölçü götürülməsi vacibdir. Bəzi vətəndaşların məsuliyyətsizliyi, virtual yalançılığı və dələduzluğu neqativ hal kimi ictimaiyyəti ciddi narahat edir.
Bununla yanaşı, dövlət daha 50 min ödənişli ictimai iş yerinin yaradılması yönündə addımlar atır. Pandemiya dövründə insanların sağlamlığının qorunması və sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi yönündə dövlətin həyata keçirdiyi tədbirləri təhlil edərkən nə qədər genişmiqyaslı təhlükəsizlik tədbirləri görüldüyünün şahidi olursan” - deyə F.Hacıbəyli qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
