NATO Müttəfiq Qüvvələrinin Avropadakı Ali Komandanı, general Tod Volters Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Valeri Gerasimovla gələn ilin əvvəlində görüşəcəyini bildirib. Görüş məkanı kimi bu dəfə də Azərbaycan paytaxıtının seçilməsi istisnalıq təşkil etmir.
Düzdür, görüş məkanı ilə bağlı tərəflər razılığa gəlməsə də, artıq Rusiya və NATO-nun yüksək rütbəli hərbçilərinin görüş məkanı kimi Bakını seçməsi ənənə halını alıb. Elə Tod Volters özü də artıq Bakıda Valeri Gerasimovla görüşüb. Onların ilk görüşü 2019-cu ilin iyulunda Bakıda olub. Həmin vaxt tərəflər Rusiya ilə NATO məkanının təmas xətti boyu xoşagəlməz hadisələrin qarşısını almaq və ekspertlər səviyyəsində dialoq perspektivlərini müzakirə ediblər. Bununla yanaşı, Avropada və dünyada təhlükəsizlik məsələlərinə, terrorçuluq və dəniz quldurluğu ilə mübarizəyə, Əfqanıstanda, Suriyada vəziyyətə dair fikir mübadiləsi aparılıb. Tod Volters Bakı görüşlərinin tərəflər üçün mühüm əhəmiyyət kəsb etdyini vurğulayır. Onun sözlərinə görə, son aylar ərzində Rusiya Avropada və Aralıq dənizində Amerika hərbi gəmilərini, təyyarələrini narahat etmir. General vurğulayır ki, Rusiya təyyarələri əvvəlki kimi ABŞ və müttəfiqlərinin hərbi gəmilərini, təyyarələrini müşahidə edir: “Lakin son 90 gün ərzində bizim aramızda dənizdə və havada bir dəfə də olsun qeyri-peşəkarlıqla müşayiət olunan insident baş verməyib”. O vurğulayır ki, Valeri Gerasimovla Bakıda apardığı ilk şəxsi danışıqlarda bu barədə anlaşma əldə olunub: “Rusiya təyyarələrinin ABŞ hərbi gəmiləri üzərində olduqca aşağıdan uçması və ya Amerika təyyarələrinə təhlükəli həddə yaxınlaşması, risqli manevrlər etməsi mənim general Gerasimovla məsləhətləşmələrimin aparıcı mövzusu idi. O da bundan narahat idi, mən də. Danışıqların nəticəsi havada və ya dənizdə belə qeyri-peşəkar hərəkətlərin sayının sıf;ra endirilməsi oldu”. Bunlar isə generalların Bakı görüşlərinin nə dərəcədə mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyini aydın göstərir.
Ekspertlər bildirir ki, Azərbaycan rusiyalı və amerikalı generalların görüşərək normal şəraitdə danışıqlar aparacağı ən münasib, neytral və əlverişli məkandır. Azərbaycan həm ABŞ, həm də Rusiya ilə normal, sürətlə inkişaf edən və tərəfdaşlığa söykənən siyasətin yürüdüldüyü məkan kimi də qəbul edilir. Azərbaycan nə NATO-nun, nə də “MDB NATO-su” adlandırılan Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının üzvüdür. Rusiyalı hərbi-siyasi ekspert Oleq Kuznetsov da Bakının görüş məkanı kimi seçilməsinin təsadüfi olmadığını vurğulayır: “Bakının dünya arenasında rolu hər gün daha da artır. Bu, Azərbaycana olan etimadın göstəricisidir. Üstəlik, bu məsələdə ölkənin müstəsna coğrafi mövqeyi, Asiyanın bütün regional yaralı nöqtələrinə, yəni İran, İraq, Suriya, Fars körfəzinin kiçik ölkələrinə və Səudiyyə Ərəbistanına yaxınlığı da rol oynayır. Tərəflərin Azərbaycandan qərəzsiz platforma kimi istifadə etməsində bu ölkənin heç bir bloka qoşulmaması, Rusiya və onun KTMT müttəfiqləri, xüsusən Belarusla olduğu kimi, həmçinin ABŞ-ın NATO müttəfiqləri Türkiyə, Almaniya və İtaliya ilə, Vaşinqtonun müstəqil və əsas strateji müttəfiqi sayılan İsraillə hərbi-texniki sahədə çoxvektorlu əməkdaşlığı da öz rolunu oynayır. Bakı rus və amerikalı hərbi ekspertlərin danışıqlar aparması üçün qarşılıqlı anlaşma və konstruktiv dialoq naminə əlverişli atmosferə malik rahat məkan reputasiyası formalaşdırıb. Bütün bunlar olmasaydı, çətin ki, iki supergücün əsas hərbi rəhbərləri mütəmadi olaraq Bakıda görüşərdi. Onların ünsiyyətində kiçik bir qüsur olsaydı, o zaman keçmiş uğursuzluqları xatırlamamaq üçün danışıqlar məkanını dəyişərdilər”.
Bu arada xatırladaq ki, sonuncu dəfə yüksək səviyyəli NATO-Rusiya hərbi dialoqu Bakıda ötən ay baş tutub. Rusiya Baş qərargahının rəisi Valeri Gerasimov Bakıda NATO Hərbi Komitəsinin rəhbəri Stüart Piiçlə danışıqlar aparıb. Ekspertlər bütün bunları vacib sayır. Məsələ burasındadır ki, hazırda dünyanın müüxtəlif bölgələrində nüfuz və maraq müharibəsi davam edir. Beynəlxalq ekspertlər də yeni dünya müharibəsinin addım-addım yaxınlaşdığı haqda həyəcan təbili çalırlar. Elə bu mənzərə fonunda dünyanı qlobal qəzadan xilas etmək üçün hərəkətə keçə biləcək, barışdırıcı, birləşdirici rolu üzərinə götürəcək qüvvəyə və bütün problemlərin müzakirə edilə biləcəyi məkana ehtiyac var. Bu qüvvə və məkan elə bir yer olmalıdır ki, bütün tərəflərlə uzlaşa bilsin, həmçinin, bütün tərəflərdə nüfuza sahib olsun. Azərbaycan məhz bu missiyanı üzərinə götürür. Azərbaycan təkcə regionda deyil, faktiki olaraq, dünyada təhlükəsizlik baxımından ən əlverişli məkan hesab oluna bilər. Cənubi Qafqazın digər ölkəsi olan Gürcüstan Rusiya üçün sərfəli deyil, Ermənistan isə, ümumiyyətlə, ən primitiv təhlükəsizlik tədbirlərinin belə öhdəsindən gəlmək gücündə deyil. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Azərbaycan dünyanın əsas güc mərkəzləri ilə, yəni həm ABŞ, həm də Rusiya ilə yaxın münasibətlər qurub, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq və strateji tərəfdaşlıq əlaqələrini daim inkişaf etdirir. Ölkəmiz regionda yeni əməkdaşlıq formatlarının əsas təşəbbüskarı kimi çıxış edir və bütün səylərini regionun inkişafı və rifahına yönəldir. Məhz bunlar fonunda NATO Müttəfiq Qüvvələrinin Avropadakı Ali Komandanı, general Tod Volters ilə Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Valeri Gerasimovun gələn ilin əvvəlində nəzərdə tutulan görüşünün yenə Bakıda təşkil olunacağı gözlənilir.
Nahid SALAYEV
