Ermənistanda son günlərdə ciddi narahatlıq predmetinə çevrilən əsas məsələlərdən biri də Azərbaycanın Rusiyadan yeni silahlar alması istiqamətində görülən işlərdir. Özü də bu istiqamətdə müvafiq danışıqların aparılmasının Bişkekdə Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) sammitində Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın məlum sərsəm çıxışlarından sonraya təsadüf etməsi işğalçı ölkəni daha çox pərt edib.
Erməni mediası yazır ki, bununla Rusiya Ermənistanı heçə saydığını bir daha nümayiş etdirmiş oldu. Xatırladaq ki, həmin sammitdə çıxışı zamanı Paşinyan KTMT ölkələrini Azərbaycana silah satmamağa çağırmışdı. Aydın idi ki, onun bu müraciəti daha çox Rusiya və Belarusa ünvanlanıb. Amma real vəziyyət Ermənistan rəhbərlyinin bu istiqamətdə çağırışlarının KTMT-nin digər üzvləri, o cümlədən Rusiya üçün əhəmiyyətsiz olduğunu bir daha nümayiş etdirir.
Bütün bu qeyd edilənlər fonunda Ermənistanda hazırda böyük narahatlıq predmetinə çevrilən əsas məqamlardan biri Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrovun Bakıda verdiyi açıqlamalardır. Həmin açıqlamalardan belə bəlli olur ki, Rusiya istehsalı olan müasir, yüksək dəqiqlikli döyüş texnikası, digər hərbi təyinatlı vasitələrin ordumuzun silahlanmasına daxil edilməsi bundan sonra da davam edəcək. Lavrov da vurğulayıb ki, hərbi-texniki əməkdaşlıq Moskva və Bakı arasındakı strateji tərəfdaşlığın vacib sahələrindən biridir. Lavrov Azərbaycana silah satılması ilə bağlı Ermənistanın KTMT ölkələrinə qarşı iddialarına münasibət bildirərkən onu da deyib ki, Rusiya hərbi-texniki əməkdaşlığı beynəlxalq hüquq normalarına tam uyğun şəkildə inkişaf etdirir, regiondakı qüvvələr balansını və sabitliyin qorunmasının əhəmiyyətini nəzərə almaqla aparır. Öz növbəsində, Azərbaycanın xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov da bildirib ki, Azərbaycanla Rusiya arasında hərbi texniki əməkdaşlıq iki ölkə arasında aparılan danışıqların gündəliyində hər zaman olub və bu davam edəcək: "Rusiya ilə hərbi sferada müəyyən maraqlı fikirlər mövcuddur. Sövdələşmə həyata keçirildikdən sonra ictimaiyyətə ətraflı məlumat veriləcək".
Bu açıqlamalardan bir daha aydın görünür ki, Azərbaycan və Rusiya arasında hərbi əməkdaşlıq Ermənistanın bütün narahatlığına rəğmən davam etdiriləcək. Xatırladaq ki, bir neçə gün əvvəl də Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi yeni Rusiya silah-sursatının alınmasına hazırlığı haqqında bəyanat verib. Bundan öncə isə Prezident İlham Əliyev bildirib ki, Bakı rus silah-sursatının tədarükü üçün yeni müqavilənin imzalanmasında maraqlıdır. Bu məsələ İlham Əliyevin Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Valeri Qerasimovla görüşündə də müzakirə predmeti olub. Rusiya və Azərbaycan arasında artıq həyata keçirilmiş silah tədarükü müqavilələri isə 5 milyard dollar dəyərindədir. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi Leyla Abdullayeva da “RİA Novosti”yə açıqlamasında məsələ ilə bağlı mühüm açıqlamalar verib: “Azərbaycan KTMT üzv ölkələri ilə sıx hərbi-siyasi və hərbi-texniki əməkdaşlıqdadır. Azərbaycan və Rusiya arasında hərbi-texniki sahədə əməkdaşlığı xüsusi vurğulamaq istəyirəm”. Leyla Abdullayeva bildirib ki, zərurət yaranacağı təqdirdə, Azərbaycan Rusiyadan yeni silah-sursat alacaq. Erməni ekspert Manvel Sərkisyan bu fonda qeyd edir ki, Rusiya durmadan Azərbaycana yeni silah növləri satmasını ancaq biznes maraqları ilə izah etməyə çalışsa da, məsələ belə deyil. “Moskvada Azərbaycan ordusunu yeni Rusiya silahları ilə təchiz etmək barədə siyasi qərar qəbul edilib. Rusiya bütün gücü ilə Azərbaycanla əlaqələrini dərinləşdirməyə çalışır və təbii ki, heç cür Ermənistanla hesablaşmaq istəmir. Azərbaycana yeni silahların verilməsi məhz Ermənistana böyük zərbədir”.
Rusiyalı hərbi ekspert Aleksandr Xramçixin isə bildirir ki, Moskva özü də Bakıya silah tədarükündə maraqlıdır: “Burada Moskva ilk növbədə iqtisadi maraqlarını nəzərə alır. Ermənistanın mövqeyi burada nəyisə ifadə etmir. Azərbaycanın isə bütün növ silahlarla silahlanmasında məqsəd Dağlıq Qarabağı geri almaqdır. Hesab edirəm ki, müharibədən yayınmaq olmayacaq, çünki məsələ başqa yollarla həll edilmir. Mən bu məsələ haqqında çox danışmışam. KTMT-nin bütün ölkələrindən yalnız Rusiya Ermənistana kömək edə bilər, lakin bu, Ermənistan ərazisinə hücum olarsa baş verə bilər”. Onun sözlərinə görə, Qarabağ münaqişəsi Rusiya üçün problemlər yaradır: “Digər ölkələrin bu münaqişə ilə əlaqəsi yoxdur. Bəli, Rusiya üçün bu münaqişə problemlər yaradır. Rusiya çox istəsə, bu konfliktdən kənarlaşdırıla bilər, lakin o, böyük ehtimalla, bunu etməyəcək, çünki bu konflikt hətta onun üçün problemlər yaradır. Rusiyanın regionda necə siyasət apardığı məlumdur. O həm Azərbaycanla, həm də Ermənistanla yaxşı əlaqələrə malikdir. Rusiya hər şey edə bilər, lakin ümumi mənada, bəli, Rusiyanın hər iki tərəf üzərində böyük təsiri var. Yəni Rusiya çox istəsə, ona qarşı getmək Qarabağ münaqişəsinin həllində problem yaradan Ermənistan üçün çətin olacaq. Necə ki, Ermənistan Rusiyanın Azərbaycana silah satışını əngəlləyə bilmir”.
Bunlar fonunda indi işğalçı ölkə görür ki, Azərbaycan ordusu həm texniki təchizat, həm döyüş qabiliyyəti baxımından dünya miqyasında güclü ordular sırasında öz yerini inamla tutmaqda davam edir. Rusiyadan alınacaq yeni silahlar isə bu prosesə əlavə təkan verəcək.
Digər tərəfdən faktdır ki, Ermənistandan fərqli olaraq, Rusiya hər zaman Azərbaycana ən müasir silahları böyük həvəslə satmağa hazır olduğunu bildirir və ölkəmizin buna maliyyə imkanları da çatır. İndiki vəziyyətdə artıq o da məlumdur ki, Rusiya Azərbaycana yeni müasir silahlar kimi Su-30SM və MiQ-35 təyyarələrini artıq təklif edib. Rusiyalı hərbi ekspert Sergey Suvorov bu təyyarələrin alınmasını mümkün sayır: “Hazırda Azərbaycanla Rusiya arasındakı hərbi-texniki əməkdaşlığın uğurla davam edir. Azərbaycan həmişə Rusiyanın strateji tərəfdaşı olub və bu cür də qalır. Bu gün Bakı ilə Moskva olduqca yaxşı və sıx əlaqələrə malikdir. Rusiyanın Azərbaycana yeni silahlar, xüsusən də çoxhədəfli, dördüncü nəsil Su-30SM və Su-35 qırıcı təyyarələri verməsinin mümkünlüyünə də toxunan Suvorov gələcəkdə belə bir müqavilənin imzalanmasını istisna etməyib. Onun fikrincə, Azərbaycana yeni nəsil növbəti müasir silahların satışı tamamilə mümkündür: “Əgər biz Su-35 təyyarələrini digər ölkələrə sata biliriksə, onda niyə də Azərbaycana satmayaq?”. Xatırladaq ki, ordunun digər növləri ilə yanaşı hərbi aviasiyanın gücləndirilməsi də rəsmi Bakının əsas prioritetlərindən biri sayılır. Bir müddət əvvəl qeyd olunan səpkidə Azərbaycanla fərqi azaltmaq üçün Ermənistan Rusiyadan Su-30 SM hərbi təyyarələrini almaq niyyətini ortaya qoysa da, hətta bununla bağlı razılıq əldə etdiyi bildirilsə də, hadisələrin real inkişaf axarı İrəvanın arzularının ürəyində qalmaqda olduğunu göstərir. Ermənistanın “Jamanak” nəşri də yazır ki, Moskva Bakıya yeni silahların satılacağının anonsunu versə də, Su-30 SM hərbi təyyarələrinin İrəvana gəlməsi böyük sual altındadır. Bunun səbəblərindən biri Moskva-İrəvan münasibətlərinin kəskinləşməsi, digəri isə Ermənistanın maliyyə imkanlarının yoxluğudur. “Jamanak” qeyd edir ki, təyyarələrin alınması üçün Ermənistanın maliyyə krediti ilə, yoxsa nağd pulla ödəniş edəcəyi məlum deyil. Məsələnin qeyri-müəyyən olaraq qalması isə təyyarələrin alınmasını da sual altına alıb: “Burada söhbət “kiçik olmayan” silah növlərindən gedir. Amma Ermənistanın maliyyə imkanları bu silahları almağa imkan vermir. Rusiya isə, əvvəlki kimi, Ermənistana kredit ayırmaqda maraqlı deyil. Deməli, təyyarələrin ölkəyə çatdırılması da sual altına düşür. Bu durumda Azərbaycan vəziyyətin və ya status-kvonun idarə edilməsi, eləcə də növbəti sabitliyin təmin olunması məsələsində kifayət qədər incə xəbərdarlıq nümayiş etdirir. Status-kvonun idarəetmə mexanizmi hərbi-siyasi və hərbi-texniki balansla birbaşa əlaqəlidir. Bu balansın təmin olunması üçün Ermənistanın hərbi-texniki imkanlarının geniş şəkildə modernləşdirilməsi olduqca vacib məsələdir. Amma buna maliyyə imkanı yetmir. Digər bir diqqətə çatdırılmalı məsələ isə sözün əsl mənasında bu silahların hansı qiymətə başa gələcəyidir. Ermənistan üçün bunlar ciddi problemdir”. Məhz bu durumda Rusiyadan Azərbaycana yeni silahların gəlişinə görülən hazırlıq düşmən ölkədə əsl şok effekti yaradır. Bunu rus hərbi ekspert İqor Korotçenko da xüsusi vurğulayır və qeyd edir ki, Ermənistan tərəfindən Rusiyanın Azərbaycana silah satmasına görə etirazlar hər zaman olur. Amma bunun praktik baxımdan heç bir təsiri yoxdur. Onun sözlərinə görə, həm Rusiya, həm də Belarus Azərbaycana müasir silahlar satıb və satmaqda davam edəcək: "Vəziyyət dəyişməyəcək. Azərbaycan Rusiyanın hərbi-texniki əməkdaşlıq sahəsində ən vacib tərəfdaşlarından biridir və Rusiya silahlarının davamlı tədarükünə arxalana bilər. Ermənistan rəsmilərinin səsləndirdiyi bəyanatlar isə bunu heç bir şəkildə dəyişdirə bilməz. Rusiya hər dəfə bildirir ki, Azərbaycana müasir silah tədarükü hər hansı üçüncü ölkəyə qarşı deyil, Azərbaycanın suverenliyini və milli təhlükəsizliyini möhkəmləndirməyə yönəlib. İrəvanın narazı olması faktı başadüşüləndir, çünki Azərbaycan Silahlı Qüvvələri daha müasir, güclü və keyfiyyətli olur. Rusiya silahları Azərbaycan ordusunun imkanlarını xeyli artırır". Digər ekspertlər hesab edir ki, artıq İrəvanın bundan müvafiq nəticə çıxarmasının vaxtı çoxdan çatıb. Əks təqdirdə, alınan yeni silahların hədəfində kimlərin olacağı heç kimə sirr deyil.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.
