Aydın Kazımzadə: “R.İbrahimbəyov Azərbaycan xalqına qarşı nankor çıxdı” Aydın Xan Əbilov: “Azərbaycandan incik düşdükdən sonra yalnız “Qafqaz üçlüyü” filminə yazdığı ssenaridə deyil, digər ssenarilərində də Azərbaycana qarşı düşmən mövqeyi göstərir”
Artıq bir neçə gündür Azərbaycan ictimaiyyətinin kinodramaturq Rüstəm İbrahimbəyovun ssenari müəllifi olduğu və xalqımıza, milli maraqlarımıza, dövlətçiliyimizə qarşı böyük xəyanət nümunəsi olan “Qafqaz üçlüyü” filminə qarşı etirazı səngimir, əksinə, daha da alovlanır.
Azərbaycan xalqına qarşı aşağılayıcı mövqe sərgiləndiyi, xalqımızın qorxaq, qəddar kimi təsvir edildiyi, erməni “cəsurluğunun, igidliyinin, humanistliyinin” xüsusi sevgi ilə önə çəkildiyi “Qafqaz üçlüyü” filminin R.İbrahimbəyovun ermənipərəstliyinin nümunəsi olduğunu deyən ölkə ziyalıları kinodramaturqun xalqa, Vətənə, dövlətə qarşı xəyanətkar mövqe tutduğunu bildirirlər.
R.İbrahimbəyovun hərəkətlərini kəskin pisləyənlər sırasında görkəmli kinoşünas, Əməkdar mədəniyyət işçisi, əməkdar incəsənət xadimi, Prezident təqaüdçüsü Aydın Kazımzadə də var. A.Kazımzadə “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, R.İbrahimbəyovun hərəkətləri erməni dəyirmanına su tökməkdir: “Mən onun belə bir film çəkdiyini eşidəndə dəhşətə gəldim. Deyəsən get-gedə bu adam başını itirir. Mən onun niyə belə etdiyinə çaşıb qalmışam. Kimdənsə küsə bilərsən. Ancaq bu xalqa qarşı belə də vicdansızlıq etmək olar? Onun ssenari müəllifi olduğu bu film haqqında eşidəndə adam xəcalət çəkir. Belə bir müdrik söz var: “İnsan qocalanda ya müdrikləşir, ya da ağlını itirir”. Görünür, ona da qoca vaxtında ağlını itirmək qismət olub. Heç inana bilmirəm ki, özünü azərbaycanlı adlandıran adam da belə rəzalətə qol qoyar? Bədbəxtlik ondadır ki, o, ermənilərə, gürcülərə qoşulub və belə işlərlə məşğul olur. Vaxtilə Eldar Şengelayanın atası Nikolay Şengelaya Azərbaycan kinematoqrafları ilə birgə Bakıda “26 Bakı Komissarı” filmini çəkib. O, Bakıda film çəkdiyi zaman oğlu dünyaya gəldi. Həmin filmdə rejissor assisenti olan kinorejissor Mikayıl Mikayılov filmdə işləyən azərbaycanlılar adından təklif etdi ki, Nikolay, sən hazırda Bakıda işləyirsən, biz istəyirik ki, Azərbaycan xalqının şərəfinə oğlunun adını Eldar qoyasan. O, azərbaycanlıların sözünü yerə salmayıb oğlunun adını Eldar qoydu. Həmin Eldar böyüyüb gürcülərin məşhur kinorejissoru oldu. Eldar Şengelayanın həmişə Azərbaycana münasibəti müsbət olub. Amma anlaya bilmirəm ki, o nə üçün Rüstəmin sözünə baxıb və belə mənfur bir filmə rejissorluq edib? Belə başa düşürəm ki, E.Şengelayanın R.İbrahimbəyovun puluna ehtiyacı olub. Yəni o bu filmə quruluş verməyə pula görə razılaşıb. R.İbrahimbəyov həm də prodüsserdir və Eldarı da pulla ələ alıb. Eldarda insanlıq, vicdan olsaydı, o belə bir iş tutmazdı. O bu filmi çəkərkən atasını gözünün qarşısına gətirəydi. Atası ona Azərbaycan xalqının şərəfinə Eldar adı verib. R.İbrahimbəyov Azərbaycan xalqına qarşı nankor çıxdı, Eldar da onun yolunu getdi”.
Bu filmin saxta informasiya əsasında çəkildiyini deyən A.Kazımzadə bildirdi ki, R.İbrahimbəyovun bu filmi dünya tamaşaçılarının fikrini Azərbaycana və azərbaycanlılara qarşı dəyişə bilməz. Onun filminə heç kəsin inanmayacağını deyən A.Kazımzadənin sözlərinə görə, tarixi həqiqəti saxtalaşdıran sənətkara beynəlxalq aləm özü ciddi münasibət göstərmir. “Bu film çəkilsə də, nümayiş olunsa da, burada ermənilər “qəhrəman xalq” kimi təqdim edilsə də, dünya bu filmə inanmayacaq. Çünki Azərbaycan xalqının dünyadakı müsbət imici, gerçək siması buna imkan verməyəcək. Beynəlxalq aləm Azərbaycan xalqının kimliyini bilir. R.İbrahimbəyov bilmir ki, 90-cı il deyil, XXI əsrdir və dünya hər şeyi yaxşı seçir. Dünyanın Azərbaycana münasibətinin müsbət istiqamətdə dəyişdiyi bir vaxtda R.İbrahimbəyovun da bizə qarşı münasibəti mənfi yöndə dəyişib. Məlumatıma görə, oğlunu da özünə qoşub” - deyə bildirən A.Kazımzadə qeyd etdi ki, filmin əvvəlində uşaqların dağ başından suya atılması səhnəsində təsvir edilən qorxaq uşaq obrazı elə R.İbrahimbəyovun öz prototipidir. Kinoşünas hesab edir ki, o burada, əslində, öz obrazını yaradıb: “Qorxub suya atılmayan uşaq R.İbrahimbəyovun öz prototipidir. Mən belə təsəvvür edirəm ki, qorxan uşağın simasında o öz obrazını yaradıb. Çünki Azərbaycanda qorxaq oğullar yoxdur. Azərbaycan tarix boyu igid, cəsur, qəhrəman oğullar yetişdirib. Amma qorxaq adam o nankorun öz obrazıdır. İnanın ki, onun bu hərəkətinə nə qədər əsəbləşmişəm... Çox təəssüf edirəm ki, o belə dönük oldu. 10 milyon vətəndaşımız inanır ki, cənab Prezidentin rəhbərliyi ilə torpaqlarımız işğaldan azad olunacaq və biz o torpaqlara qayıdacağıq, bu istiqamətdə də işlər görülür. Bu vəziyyətdə R.İbrahimbəyov kimi nankor bizim əleyhimizə işləyir. R.İbrahimbəyova erməni xislətli insanlar və dönük adamlar inana bilər, ancaq sağlam qüvvələr inana bilməz”.
R.İbrahimbəyovun xalqımıza qarşı dönüklüyünün çoxdan başladığını deyən A.Kazımzadənin sözlərinə görə, o həmişə öz şəxsi mənafeyini güdüb və hər bir məsələdən öz xeyri üçün istifadə edib. “Bizim böyük sənətkarımız Həsən Seyidbəyli Azərbaycan Kinematoqraflar İttifaqının sədri, Rüstəm isə katibi idi. Həsən müəllim rəhmətə getdikdən sonra R.İbrahimbəyov ittifaqa sədr qoyuldu. Çox az bir müddət ərzində o, Həsən müəllimin qoyduğu qayda-qanunlara riayət etdi, sonra isə tamamilə dəyişdi. O elə dəyişdi, elə döndü ki, artıq biz məəttəl qaldıq. Rüstəm 300 nəfər üzvü olan ittifaqın bütün üzvlərinin hamısını piyada qoydu. O vaxt kənardan baxanlar kinematoqrafların Rüstəmə qarşı etiraz etməsinin səbəbini bilmirdilər. Ancaq biz yaxşı anlayırdıq ki, onu biz maraqlandırmırıq, o yalnız öz işi ilə məşğuldur. O, ittifaq üzvlərini ümumiyyətlə saya salmırdı. Axırda da belə oldu ki, o, kinematoqraflardan tamamilə üz döndərdi. Onun ittifaqda 5-10 nəfər adamı, yeyib-içmək yoldaşları vardı, ancaq onlarla maraqlanırdı. O, ittifaqa çox nadir hallarda gəlirdi. Biz heç onun qapısını döyə bilməzdik. Hətta orada işləyən qızlar bizə deyirdilər ki, o burada olanda da “içəri heç kəsi buraxmayın, soruşan olanda mənim burada olmadığımı deyin” deyirdi. Rüstəmin hərəkətlərinə bizim etirazımız çoxdan başlamışdı. Sonrakı mərhələlərdə də onun hərəkətlərini hər kəs gördü. Sovet dövründə biz onu Çingiz Aytmatovla bərabər tuturduq. Qırğızlar deyəndə ki, bizdə Çingiz Aytmatov var, biz də “bizim də Rüstəm İbrahimbəyovumuz var” deyirdik. Ç.Aytmatov sona qədər öz xalqına sadiq oldu və öz zirvəsində qaldı, R.İbrahimbəyov isə qoca vaxtında xalqına xəyanət edib gəlib aşağı səviyyəyə düşdü. Çox təəssüf” - deyə A.Kazımzadə vurğuladı.
Kulturoloq Aydın Xan Əbilov bizimlə söhbətində bildirdi ki, belə bir filmə ssenari yazmaqla R.İbrahimbəyov öz mahiyyətini ortaya qoyub. “R.İbrahimbəyov düşüncə etibarilə, həyat və yaşayış baxımından Azərbaycana aidiyyəti olmayan bir adamdır. Biz onu Rusiyada yaşayan minlərlə yazıçı, qələm adamından biri kimi qəbul etməliyik. Çünki bu insan Bakıda çox az yaşayıb və bura yalnız dövlət mükafatları qoparmaq, Azərbaycana yad elementlərlə zəngin olan əsərlərini səhnəyə qoymaq, çap etdirmək və bunun müqabilində qonorar almaq üçün gəlib. Təəssüflər olsun ki, bir çox məmurlar R.İbrahimbəyovun bu xislətini zamanında anlamayıblar və ona çox yüksək şərait yaradıblar. Onun daha bir qeyri-adi arzusu, Bakının mərkəzində - Dənizkənarı Park tərəfdə Kino Akademiyası yaratmaq istəyi reallaşmadı. Bunun da nəticəsində bir az konflikt yarandı və o da dərhal müxalifətyönümlü “siyasi fiqura” çevrildi. R.İbrahimbəyov, bütövlükdə, öz yaradıcılığı ilə Azərbaycan mentalitetinə yad olan bir sənətkar kimi yadda qalıb. Mən üzümü R.İbarhimbəyovun “Bir cənub şəhərində” və digər filmlərini tərifləyən insanlara tutub soruşuram: məgər o bu filmlərdə Azərbaycan xalqını vəhşi kimi qələmə verməmişdi? Bunlar yadınızdan çıxıbmı ki, o, Bakının bir məhəlləsində baş verən hadisəni vəhşilik nümunəsi kimi filmdə təsvir etmişdi? Deyim ki, R.İbrahimbəyov Azərbaycandan incik düşdükdən sonra yalnız “Qafqaz üçlüyü” filminə yazdığı ssenaridə deyil, digər ssenarilərində də ölkəmizə qarşı düşmən mövqeyi göstərir. Xocalı faciəsi, Daşaltı faciəsi, öz doğma torpaqlarından ermənilər tərəfindən qovulan qaçqın və məcburi köçkünlərimiz yurdlarına qayıtmadığı bir dönəmdə İbrahimbəyovun kosmopolitcəsinə yazdığı bu ssenari gözlənilən idi. Çünki bu onun xalqımıza patoloji nifrətindən qaynaqlanır. Onunla ünsiyyətdə olan insanlar təsdiqləyər ki, Azərbaycan dilində danışmırdı və bu dili sevmirdi, xalqımıza qarşı nifrətini də heç vaxt gizlətmirdi. R.İbrahimbəyov da, Əkrəm Əylisli də, bəzi gənclər də düşünürlər ki, ermənipərəstlik etməklə, xalqlar dostluğu məsələsini qabartmaqla guya sülhə nail olmaq mümkün olacaq, dünya ictimaiyyəti onları alqışlayacaq, onlar “Nobel”, “Oskar” mükafatı alacaqlar. Bu çox yanlış yanaşmadır” - deyə A. X. Əbilov bildirdi.
A.X.Əbilov qeyd etdi ki, “Qafqaz üçlüyü” filminə qarşı birmənalı olaraq ümumxalq qınağı olmalı, bu filmə hər kəs etirazını bildirməlidir: “Mən bu fikirdəyəm ki, xalq R.İbrahimbəyovun ssenari müəllifi olduğu bu filmə qarşı öz etirazını kütləvi olaraq bildirməlidir. Bu məsələyə obyektiv və aktiv reaksiya verən kinorejissor Ayaz Salayevin, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ictimai- siyasi məsələlər üzrə köməkçisi-şöbə müdiri Əli Həsənovun, eləcə də ölkə ziyalılarının mövqeyini dəstəkləyirəm. Xalqıma, dövlətimə qarşı yönələn təhqirləri, aşağılayıcı mövqeyi kəskin pisləyirəm”.
İradə SARIYEVA
