“Zeytun budağı” əməliyyatı ilə Suriyanın Afrin bölgəsində böyük uğurlar qazanan Türkiyə bu dəfə ciddi bir problemlə üzləşib. Söhbət Afrindən sonra Türkiyənin Menbiç şəhərini ələ keçirmək niyyəti, ABŞ-ın isə birmənalı şəkildə buna qarşı çıxmasından gedir. Tərəflərin heç birinin mövqeyindən geri çəkilməməsi isə burada ABŞ-Türkiyə savaşını qaçılmaz hala gətirir.
Hadisələr göstərir ki, “Zeytun budağı” əməliyyatı çərçivəsində yüzlərlə terrorçunu zərərsizləşdirən Türkiyə Silahlı Qüvvələri tezliklə Menbiçə də hücum etməyə hazır olacaq. Daha əvvəl Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan ABŞ prezidenti və bu ölkənin başqa rəsmiləri ilə görüşdə Menbiçdən çıxmalarını və hərbçilərini təhlükəsiz bölgəyə aparmalarını istəyib: “Afrindən sonra Menbiçi də terrorçulardan təmizləyəcəyik”. Türkiyə xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu ABŞ-ın terrorçulara verdiyi dəstəyi dayandıraraq, dərhal Menbiçdən geri çəkilməli olduğunu bildirib: “ABŞ bir terror təşkilatı ilə bağları qoparmalıdır. ABŞ təşkilata silahların çatdırılmasına son qoymalı və verdiyi silahları toplamalıdır. Menbiçdən də dərhal çəkilməlidir”. Amma Vaşinqton Ankaranın YPG terrorçularının nəzarətində olan Menbiçdən əsgərlərini çəkməsi istəyi qarşısında mövqeyini dəyişməyib. ABŞ Mərkəzi Silahlı Qüvvələri komandanı, general Cosef Votel Amerika qoşunlarının Menbiçdən geri çəkilmək niyyətində olmadığını bildirib: "ABŞ hərbçiləri Suriyanın Menbiç bölgəsindən çıxmayacaq". Onun sözlərinə görə, ABŞ Fərat çayının qərbində yerləşən şəhərdə YPG üzvləri ilə əməkdaşlıq edir və onlara silah verir. Baş verənləri dəyərləndirən ekspertlər ABŞ və Türkiyənin savaş meydanında gec-tez üz-üzə gələcəyini bildirir.
Moskvada yerləşən Yaxın Şərq İnstitutunun əməkdaşı Konstantin Truyevtsevin fikrincə, ABŞ artıq Türkiyəni itirib: “ABŞ Türkiyənin etibarını dəfələrlə itirib. Türkiyə Menbiçə doğru hərəkətə keçəcəksə, ABŞ-la birbaşa üz-üzə qalacaq. ABŞ bu nöqtədə imic itkisi ilə üzləşəcək və buna görə Türkiyənin düşmənlərinə daha çox silah yardımı edəcək. Bu isə vəziyyəti daha da pisləşdirəcək”. ABŞ-ın Federal Təhqiqatlar Bürosunun (FTB) terrorla mübarizə üzrə keçmiş agenti, “Soufan Group” adlı şirkətin İdarə Heyətinin başçısı Əli Soufan isə “Nyu York Tayms” nəşrinə bildirib ki, ABŞ Suriyada çox incə bir tarazlıq yaratmağa çalışır, lakin Suriyada döyüş meydanı kiçildikcə bu tarazlığı qorumaq qeyri-mümkün olacaq. Soufan ABŞ-ın iki variantının olduğu qənaətindədir: “Bu variantlardan biri odur ki, ABŞ kürdlərə dəstəyini böyük ölçüdə azaldacaq. Bu isə Suriya və İraqda ABŞ-a dəstək olan bir neçə qrup tərəfindən ABŞ-ın yeni bir xəyanəti kimi qiymətləndiriləcək. Digər variant isə ondan ibarətdir ki, ABŞ NATO üzvü Türkiyə ilə ya birbaşa, ya da dolayı şəkildə döyüşmək risqi ilə üz-üzə qalacaq”.
Türkiyənin “Hürriyet” qəzeti isə yazır ki, indi Amerika tərəfinin qayğısının Afrindən daha çox Menbiç üzərində cəmləşdiyini söyləmək mümkündür:“ABŞ tərəfinin Afrində əməliyyatın müəyyən bir zaman müddətilə məhdudlaşdırılmasını, Menbiçdə az da olsa ABŞ hərbçisi mövcud olduğundan, oralarda qaynar münaqişə ehtimalına yol verilməməsinin lazım olduğunu bəyan etdiyi məlumdur. Türkiyə tərəfinin də YPG ünsürlərinin, daha öncə söz verildiyi kimi, Fəratın şərqinə çəkilməli olduğunu, çəkilmə baş verdikdə Menbiçin mümkün İŞİD təhdidinə qarşı türk hərbi dəstəyindəki Azad Suriya Ordusu tərəfindən qoruna biləcəyini bildirdiyi sirr deyil. İndilikdə Türkiyənin “Fərat qalxanı” əməliyyatı zamanı Amerika tərəfinin PYD və YPG-ni Menbiçdən Fəratın şərqinə keçirmə sözü verib bu sözü tutmaması Türkiyə-ABŞ münasibətlərindəki etimad böhranının səbəblərindən biridir. Menbiç qəsəbəsi hələ də PYD və YPG-nin nəzarətindədir və amerikalılar burada kürd qruplara hərbi təlim verməkdədir. Amerikalıların Menbiçdə bayraq göstərməsi müttəfiqi PYD və YPG-ni qorumaq və Türkiyəni onlara yönəlik həmlə etməkdən çəkindirmək məqsədi daşıyır.
Məlumdur ki, Türkiyə tərəfi YPG-ni Afrin kimi Menbiçdən də təmizləmək istəyir. Beləliklə, “Fərat qalxanı” əməliyyatı ilə Cerablus-Azez oxu üzərindən Suriya sərhədinin altında nəzarətə aldığı bölgəni, Menbiçi də içinə qataraq genişləndirəcək. Menbiç qəsəbəsilə şərqindəki Fərat çayının arası 25 kilometrdir. Prezident Ərdoğan “Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Afrin və Menbiç məsələsini həll edəcəyini, hazırlıqların tamamlandığını” bildirərək və “İnşallah, sabah-o biri gün – qısa bir müddət içində Afrin və Menbiçdən başlayaraq Suriyadakı digər terror yuvalarını da bir-bir dağıdacağıq” deyərək, Afrin kimi, Menbiç məsələsində də Türkiyəni bağlayıb. Türkiyə ilə ABŞ arasında Menbiç üzərindəki “əsəb müharibəsi”nın önümüzdəki günlərdə necə nəticələnəcəyi indidən Afrin hərəkatının ən kritik suallarından biri halına gəlib”. Yaranmış vəziyyət artıq Menbiçdə tərəflərin hərb müstəvisində qarşı-qarşıya gəlməsini istisna etmir. Bu durumda prosesə Rusiya və İranın da müdaxiləsi Yaxın Şərqdə olduqca gərgin bir vəziyyət yaradacaq.
NAHİD
