Azərbaycanla Qazaxıstan arasında əlaqələr bu gün yüksək səviyyədədir və atılan addımlar tərəflərin münasibətlərinin getdikcə daha geniş sprektləri əhatə edəcəyini göstərir. Hazırda ölkələr arasında iqtisadi-ticarət, nəqliyyat, enerji və digər sahələrdə əməkdaşlığın hərtərəfli inkişafı özünü qabarıq şəkildə büruzə verir. Təbii ki, bütün bunlar tərəflərin siyasi müstəvidə də yüksək münasibətlərinin mövcudluğu kimi çıxış edir.
Bütün bunlar işğalçı Ermənistana da yaxşı məlumdur və İrəvan Azərbaycanla Qazaxıstan arasında əlaqələrin dinamik inkişafından narahat olduğunu da gizlətmir. Qazaxıstanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) və Avrasiya İqtisadi İttifaqında Ermənistanla birgə təmsil olunmasına baxmayaraq, Dağlıq Qarabağ məsələsində həmişə açıq şəkildə Azərbaycanın mövqeyini dəstəkləməsi işğalçı ölkədə hər zaman qıcıq yaradıb. İndi Ermənistanda son dövrələrdə artan əsas qorxulardan biri Qazaxıstanın BMT Təhlükəsizlik Şurasının sədri qismində Qarabağ münaqişəsini bu qurumun gündəminə gətirməsi ilə bağlıdır.
Xatırladaq ki, bu il Qazaxıstan tarixində ilk dəfə BMT Təhlükəsizlik Şurasının sədri olub. O da məlumdur ki, Qazaxıstanın bu statusda prioritetləri nüvə silahı olmadan sülhə nail olmaq, qlobal müharibə təhlükəsini dəf etmək, lokal münaqişələri həll etmək, terrorizmə qarşı mübarizə aparmaqdır. Rəsmi Astana BMT sistemini yeni əsrin təhdid və çağırışlarına adaptasiya etməyə çalışacağını da açıq bəyan edir. Hazırda erməni tərəfini narahat edən əsas məqam Qazaxıstanın lokal münaqişələrlə bağlı mövqeyidir. Bu da Astananın Dağlıq Qarabağ münaqişəsini BMT Təhlükəsizlik Şurasının gündəminə gətirəcəyi ehtimalını artırır. Erməni siyasi şərhçi Aram Sarkisyan yazır ki, prezident Nursultan Nazarbayev bütün imkanlardan istifadə edərək, Azərbaycanın mövqeyini Təhlükəsizlik Şurasının gündəminə gətirməyə çalışacaq: “Bu, nəticə etibarilə mövcud vəziyyəti tam dəyişməsə də, diplomatik sferada Ermənistana zərbədir”. Rusiya Dövlət Dumasının MDB ilə iş komitəsinin sədr müavini Konstantin Zatulin də Ermənistan mediasına açıqlamasında istisna etmir ki, Qazaxıstan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün pozulması faktını Təhlükəsizlik Şurasının gündəminə daşıyacaq: “Qazaxıstanla Azərbaycanın sıx münasibətləri bunun baş verəcəyi ehtimalını artırır. Təbii ki, Qazaxıstan müvəqqəti olaraq Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvüdür və sədrliyi də müvəqqətidir. Bu baxımdan, onun hansısa qərar vermə imkanı yoxdur. Lakin dilplomatik mübarizədə və informasiya savaşında Qarabağ məsələsinin gündəmə gətirilməsi Bakının maraqlarına uyğundur”. Erməni politoloq Suren Sarkisyan hesab edir ki, Qazaxıstan Qarabağ məsələsini gündəmə gətirsə, bu, Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin də avtomatik gündəmə gəlməsinə səbəb ola bilər: “Bu, Azərbaycanın uzun illərdir dilə gətirdiyi məsələdir və etiraf etməliyik ki, Ermənistanın marağına uyğun deyil”.
Bundan öncə qazax politoloq Rəsul Cumalı də belə bir açıqlama ilə çıxış etmişdi ki, Qazaxıstanın BMT Təhlükəsizlik Şurasında Qarabağa dair qətnamələrin Ermənistan tərəfindən yerinə yetirilməməsi məsələsini qaldıracağını istisna etmək olmaz: “Belə ehtimal mövcuddur. Onun nə qədər yüksək olmasını isə iddia edə bilmərəm. Həmçinin Qarabağ münaqişəsi yalnız türk dünyası üçün deyil, bütün postsovet ərazisi üçün ən həyati məsələlərdən biri, sağalmamış yaradır. Qazaxıstanın bu məsələdə mövqeyi yetərincə prinsipialdır. Astana qeyd-şərtsiz Azərbaycanın ərazi bütövlüyü məsələsini dəstəkləyir”. Bununla yanaşı, erməni tərəfini narahat edən ABŞ-ın Qazaxıstana münasibəti və iki ölkə arasında ticari-iqtisadi əlaqələrin inkişafıdır. Elə bu günlərdə Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayevin Birləşmiş Ştatlara rəsmi səfərinin gedişində bir neçə milyard dollarlıq sazişlər imzalanıb. ABŞ prezidenti Donald Trampla görüşü zamanı Nazarbayev Qazaxıstanın bu ölkədən 7,5 milyard dollarlıq məhsul almağa hazır olduğunu bildirib. Tramp isə, öz növbəsində, Qazaxıstana ixracatın Birləşmiş Ştatlara iş yerlərini artırmaqda yardım edəcəyini vurğulayıb. Məlumatlara görə, liderlərin görüşündə, iqtisadi sazişlərlə yanaşı, siyasi məsələlər ətrafında da fikir mübadiləsi aparılıb. Ermənistanda hesab olunur ki, bütün bunlar Qazaxıstanın ABŞ üçün əhəmiyyətini artırmış olur və belə vəziyyətdə bir çox məsələlərdə Vaşinqton Astananın mövqeyini nəzərə almalı olacaq. Belə məsələlərdən birinin də Qarabağ münaqiəşsi ola biləcəyini erməni politoloq Tiqran Manuçuryan istisna etmir. Onun sözlərinə görə, Qazaxıstanın BMT və ABŞ-da təsir dairəsini gücləndirməsi heç də Ermənistanın maraqlarına cavab vermir. O, bütün bunların Qarabağ məsələsində mütləq özünü hiss etdirəcəyini də xüsusi olaraq vurğulayır.
Tahir TAĞIYEV
