Cari ilin ötən dövrü ərzində cəbhədə baş verən atışmalar, işğalçı erməni tərəfinin təxribatları nəticəsində elə onların özlərinin ölən və yaralanan hərbçilərinin sayında yenidən artım müşahidə olunur. Açıqlanan məlumatlardan bəlli olur ki, bu ilin ötən dövrü ərzində ən azı 6 erməni hərbçisi həyatını itirib, 20-yə qədəri isə müxtəlif dərəcədə yaralanıb.
Bu hal erməni cəmiyyətində hakimiyyətə qarşı etirazların daha da artmasına, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin davam etməsindən narazı qüvvələrin isə mövqelərinin güclənməsinə səbəb olmaqdadır. Yaranmış vəziyyətdən çıxış yolu kimi Ermənistan rəhbərliyi baş verənlərə görə günahı Azərbaycan tərəfinin üzərinə yıxmağa, bununla bağlı ölkə cəmiyyətinə müxtəlif dezinformasiyalar sırımağa çalışır. Əsas məqsəd ölən və həlak olan erməni əsgərlərinə görə cəmiyyətdəki narazılığı maksimal dərəcədə səngitməyə nail olmaqdır. Amma real vəziyyət bu cəhdlərin əbəs olduğunu, hətta əks effekt verdiyini göstərir. Buna rəğmən, düşmən ölkə rəhbərliyi təxribatçı əməllərindən, dezinformasiya gedişlərindən də əl çəkmir. Elə Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin bu günlərdə Azərbaycanın Silahlı Qüvvələrinin Dağlıq Qarabağdakı separatçıların mövqelərini pilotsuz uçuş aparatları vasitəsilə atəşə tutması barədə məlumatı da bu qəbildən sayıla bilər. Düşmən iddia edir ki. Azərbaycan yanvarın 20-də təmas xəttinin şimal istiqamətində pilotsuz uçuş aparatları tətbiq etməklə, erməni postlarını minaatan mərmiləri ilə atəşə tutub. Amma Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin mətbuat xidmətindən bildiriblər ki, Ermənistan tərəfinin guya Azərbaycanın cəbhə xəttində pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə etməklə erməni mövqelərinə mina zərbələri endirilməsi barədə yaydığı xəbərin heç bir əsası yoxdur və bu, yalan informasiyadır: “Azərbaycan kəndlərinin düşmən tərəfindən atəşə tutulması barədə verdiyimiz xəbərdən dərhal sonra ermənilər bu kimi dezinformasiya yayıblar. Bildiririk ki, Azərbaycan ordusu cəbhə xəttində atəşkəs rejiminə tam riayət edir. Düşmənin iddia etdiyi kimi, əgər tərəfimizdən bu cür tədbir həyata keçirilərdisə, o zaman Ermənistan qoşunlarının çoxsaylı itkilərə məruz qalması qaçılmaz olardı”. Bundan öncə də erməni tərəfi cəbhə zonasında nizamnamə qaydalarının pozulması səbəbindən ölən və yaralanan erməni əsgrələri ilə bağlı baş verənləri yenə Azərbaycan tərəfinin üzərinə yıxmağa cəhd etmişdi. Məsələn, bu günlərdə erməni tərəfi belə bir məlumat yaydı ki, cəbhə zonasında daha bir əsgərləri Azərbaycan tərəfindən açılan atəş nəticəsində ağır yaralanıb. Amma Müdafiə Nazirliyi yenə bu məsələyə operativ reaksiya verərək bildirdi ki, Azərbaycan tərəfindən açılan atəş nəticəsində dövlət sərhədində erməni hərbçisinin yaralanması barədə Ermənistan mətbuatının yaydığı məlumat tam yalandır. Azərbaycan ordusunun bölmələri atəşkəs rejiminə tam riayət edir. O da vurğulandı ki, Ermənistan ordusunda hökm sürən özbaşınalıq və intizamsızlıq nəticəsində baş vermiş bu hadisənin əsl səbəbinin erməni ictimaiyyətindən gizlədilməsi məqsədilə xəbər məhz bu formada təqdim edilir: “Bu ilk hadisə deyil ki, Ermənistanın hərbi rəhbərliyi ordudakı qeyri-döyüş itkilərini Azərbaycan tərəfinin üzərinə atmağa cəhd göstərir. Lakin obyektiv ballistik araşdırma aparılarsa, güllənin hansı əsgərin silahından açıldığı Ermənistan ictimaiyyətinə tam aydın olar”.
Beləliklə, qeyd edilənlərdən bəlli olur ki, Dağlıq Qarabağ məsələsində, silahlarla yanaşı, informasiya sahəsində də qızğın qarşıdurma gedir. Bu məsələdə erməni tərəfi itirdiyi hərbçilərə görə Azərbaycanı günahkar çıxarmağa çalışsa da, nəticələr fərqli mənzərəni göstərir. Əksinə, erməni sosial şəbəkələrində yayılan məlumatlardan bəlli olur ki, Qarabağda yaralanan, ölən hərbçilərə görə Serj Sarksiyan iqtidarına qarşı etirazların miqyası artır. Eyni zamanda son məlumatlar Qarabağda xidmətdən imtina edən erməni əsgərlərinin sayında da artım olduğunu üzə çıxarır. Məsələn, bu gün erməni cəmiyyətində geniş rezonans doğuran hadisələrdən biri İrəvandakı Mərkəzi Klinik Hərbi Hospitala ağır bədən xəsarətləri ilə gətirilən hərbi çağırışçı Ernest Ovannisyanla bağlıdır. Çağırışçının özünü hərbi hissənin pəncərəsindən atdığı məlum olub. İntihara cəhdin səbəbi çağırışçının Qarabağda xidmət etmək istəməməsidir. Məlumata görə, Ovannisyan yanvarın 12-də orduya çağırılıb. Bildirilir ki, o, Qarabağdakı hərbi hissələrdən birində cəmi 8 gün xidmət edib. Lakin ilk günlərdən bildirib ki, xidmət etmək istəmir. Ovannisyanla hüquqşünaslar və psixoloqlar işləyib, onun valideynlərini hərbi hissəyə çağırıbar. Lakin çağırışçı əsgər valideynləri gələnə qədər özünü hərbi hissənin pəncərindən atıb və ağır xəsarətlər alıb. Məlumata görə, əsgər özünü pəncərədən atmazdan qabaq deyib: “Venamı kəsərəm, amma xidmət etmərəm”. Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Artsrun Ovanisyan faktı təsdiq edib, amma insidentin təfərrüatları haqda danışmayıb. Sosial şəbəkə istifadəçisi Artur Minasyan bildirir ki, Ermənistan Müdafiə Nazirliyi öncə faktı gizlətğməyə çalışıb: “Onlar iddia edirdilər ki, əsgərin ağır yaralanmasına səbəb yüksəklikdən yıxılmasıdır. Amma səbəb tam fərqlidir. Hadisənin baş verməsi hərbi hissədə hökm sürən, deyilməsi mümkün olmayan özbaşınalıqların, əsgərlərin Qarabağda xidmət etmək istəməməsinin nəticəsidir. Hadisəni ört-basdır etmək cəhdləri var. Müdafiə Nazirliyinin mətbuat xidmətinə baş verənlərə şərh verməyi, həqiqi məlumat yaymağı təklif edirəm”. Daha bir maraqlı hadisə isə
Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin işğal altında olan Qarabağda işgəncələrə məruz qalan əsgərindən imtina etməsi ilə bağlıdır. Amma məsələ "forrights.am" saytında "Müqaviləli hərbi qulluqçu döyüldü və təhqir olundu" adlı məqalənin dərcindən sonra fərqli məcraya yönəlib. Söhbət əsgər Edqar Hakobyanın başına gələnlərdən gedir. Onun üzləşdikləri sözügedən saytda dərc edildikdən sonra hərbi polis, Ermənistan Müdafiə Nazirliyi, Qarabağdakı qanunsuz birləşmənin rəhbərliyi və hətta Qarabağın "ombudsmanı" Edqar Hakobyanı axtarmağa başlayıb. Sayt yazır ki, Edqar Hakobyanın Əsgəranda yerləşən N saylı hərbi hissədə qeyri-insani münasibət görməsi, xidmət zaman böyrəklərində yaranan problem və bu səbəbdən döyüş növbətçiliyinə getməməsi, müalicə üçün müraciət etməsi və hərbi hissədə təzyiqlərə məruz qalması sonda onun xidməti yerini tərk etməsi ilə nəticələnib. Üzləşdiyi problemlər barədə o dəfələrlə komandirinə müraciət etsə də, nəticə olmayıb. Erməni komandir nəinki onun şikayətlərini dinləməyib, hətta yazılı müraciətlərini cırıb atıb. Erməni komandir "ya döyüş mövqelərinə gedəcəksən, ya da mühakimə olunacaqsan" deyə onu hədələyib. Hakobyan bildirib ki, yanvar ayının 8-dən 9-na keçən gecə hərbi polis əməkdaşları onu hərbi polisin istintaq bölməsinə aparıblar. Orada istintaq rəisi və başqa iki əməkdaş səhər saat 6-dək onu döyərək təhqir edib, daha sonra təcridxanaya yerləşdiriblər. 2 saat sonra Edqarı yenidən istintaq şöbəsinə aparıblar. Orada yenidən rəis bir neçə dəfə böyrəklərinə güclü zərbələr endirərək, onu binadan çıxarıb və sıra meydanında diz çökməyə məcbur edib. Bundan sonra rəis əməkdaşına əmr edib ki, onu sıra meydanını diz çökmüş halda başa vuranadək təpikləsin. Son dəfə 5-6 gün əvvəl hərbi hissədən çıxıb getmək istəyərkən döyülüb. Erməni əsgəri elə döyüblər ki, izləri qalmasın. Bir dəfə polislərin müşayiəti ilə məcburi ön xətt mövqelərinə aparıblar. Bütün bunlardan sonra Hakopyan xidmət yerini özbaşına tərk edib, lakin geri qaytarıldıqdan sonra bir neçə dəfə hərbi polis və istintaq idarəsinin başçısı tərəfindən döyülüb. Bununla Hakobyan hərbi hissədə işgəncələrə məruz qalıb və təhqir olunub. Bundan sonra hərbçi hərbi hissəni tərk edərək İrəvana gəlib və burada şikayətlərərini daha yüksək instansiyalara çatdırıb. Yaranmış vəziyyətdən çıxış yolu kimi isə Ermənistan Müdafiə Nazirliyi əsgəri xidmətdən azad edib. Erməni mediası yazır ki, bu fakt hərbçilərə Müdafiə Nazirliyinin, ölkə rəhbərlyinin münasibətinin real göstəricisidir. Qeyd olunur ki, xidmət şəraitinin pis olması və nizamnamədənkənar münasibətlər nəticəsində bir sıra hərbi qulluqçuların xidmət yerini özbaşına tərk edərək müxtəlif yollarla Ermənistan istiqamətində qaçmaları intensivləşib. İşğal altında olan ərazilərdə hərbi xidmətin ağırlığı, yerli hərbçilər tərəfindən qeyri-insani münasibət fonunda çağırılan gənclərin özlərinə qəsd etməsi də sistematik hal alıb. Qeyd edilənlərə paralel olaraq Ermənistan ordusunda hərbi qulluqçuların müəmmalı ölümü və yaralanması, rüşvətxorluq, xidmət yerindən qaçma, xidmətdən yayınmaq məqsədilə özünə xəsarət yetirmə kimi müxtəlif hadisələr əsgər valideynlərinin kəskin etirazlarına səbəb olmaqdadır. Bundan başqa, orduda özbaşınalıq, komandanlıq tərəfindən tabeçilikdə olan şəxsi heyətə ciddi nəzarətin təşkil olunmaması, vəzifələrinə səhlənkar yanaşma və səlahiyyətləri aşma, intizam cəzalarının düzgün verilməməsi, qarşılıqlı münasibətlərin nizamnamələrə uyğun qurulmaması da bir çox cinayətlərə yol açır. Düşmən ölkə mediasında etiraf edilir ki, bu da Ermənistan ordusunun ənənəsinə, əsgər valideynlərinin isə baş bəlasına çevrilib. Vəziyyət dəyişməyəcəyi təqdirdə Qarabağda yeni genişmiqyasıl ilk hərbi əməliyyatlarda Ermənistan ordusunun darmadağın olacağını isə düşmən ölkədə etiraf edənlərin sayı artır. Düzdür, ordusunda yaranan bu xaotik duruma, artan itkilərə görə Ermənistan rəhbərliyi Azərbaycan tərəfini günahkar göstərməyə çalışır. Amma artıq erməni cəmiyyəti də bütün bunların arxasında ölkə rəhbərlyinin, davam edən işğal siyasətinin dayandığını yaxşı bilir. Bunu erməni mediasında, sosial şbəkələrdə yayılan məlumatlar da çox açıq şəkildə göstərir. Düşmən tərəfi bu fonda açıq etiraf edir ki, işğal davam etdikcə ordularında daha böyük problemlərin yaşanması qaçılmazdır.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.
