Yaxın Şərqdə baş verənlər burada yeni böyük geosiyasi oyunlara start verildiyini göstərir. Azərbaycanın iki böyük qonşusu olan Rusiya və Türkiyə də bu oyunda əsas iştirakçılar qismində yer alır. Daha doğrusu, hadisələrin gedişi və aparılan təhlillər göstərir ki, Qərb, ABŞ başda olmaqla, Rusiya və Türkiyənin Suriya bataqlığında ilişib qalmasını istəyir.
Burada əsas niyyət də odur ki, həm bu dövlətlər daha zəif hala gəlsin, həm də onlar Yaxın Şərqdə söz sahibinə çevrilməsin.
Hazırda Qərbi narahat edən əsas məqamlardan biri Rusiya və Türkiyənin Suriyada qazandığı hərbi uğurlardır. Xüsusən də qardaş Türkiyə təhlükəsizliyinin təmini istiqamətdə Suriyada xeyli irəliləyiş əldə edib. Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan bu fonda Suriyada hərbi əməliyyatların davam edəcəyini bildirib. O qeyd edib ki, Türkiyənin Suriyada həyata keçirdiyi "Fərat qalxanı" əməliyyatı çərçivəsində müxalif Azad Suriya Ordusunun növbəti hədəfi İŞİD terror təşkilatının Suriyada ikinci əsas mərkəzi sayılan Əl-Bab şəhəridir. Türkiyə prezidenti deyib ki, tarixi baxımdan əhəmiyyətli Dabıkın azad edilməsindən sonra İŞİD terrorçuları Əl-Baba qaçır: "Türkiyənin cənubunda terror qurşağı yaradılmasına yol verilməyəcək. Bunu dost da, düşmən də bilməlidir. Əl-Bab İŞİD-dən təmizlənəcək. Daha sonra Münbic də PKK-nın Suriya qolu olan PYD-dən, onun silahlı qolu YPG-dən təmizlənəcək. ABŞ-a da dedik ki, Münbicdə PYD-YPG olmayacaq. Rakkada əməliyyat keçirək deyirlərsə, İŞİD oradan da təmizlənib gedər. İndi bu barədə müzakirələr aparılır. Hədəf Suriyanın şimalında, Türkiyənin cənubunda 5 min kvadratmetr təhlükəsizlik zolağının yaradılmasıdır".
Rusiyanın hərbi yardımları və əməliyyatları isə Bəşər Əsədə sadiq qüvvələrin Suriyada nəzarət etdiyi ərazilərin həcminin sürətlə genişlənməsinə səbəb olub. Belə vəziyyətdə Mosul üzərinə hücuma başlayan Qərb qüvvələri çox hiyləgər bir planı işə salmağa hazırlaşır. Onlar İraqdakı terrorçuların Suriya ərazisinə keçməsi və beləliklə, Rusiya ilə Türkiyənin Suriya əməliyyatlarına daha çox güc sərf etməsini istəyir. Xəbər verildiyi kimi, İraq ordusu, kürd peşmərgə dəstələri, Qərb qüvvələri İŞİD-in nəzarətində olan Mosula hücuma başlayıb. Bu fonda terrorçuların Mosuldan çıxması gözləniləndir. Amma Mosuldan çıxanların üz tutacağı əsas məkan da məhz Suriyadır. Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov bu xüsusda qeyd edir: "İŞİD terror qruplaşmasının döyüşçülərinin İraqın Mosul şəhərindən Suriya ərazisinə keçə biləcəyi ilə bağlı risq mövcuddur". Onun sözlərinə görə, Moskva İŞİD döyüşçülərinin Mosuldan Suriyaya keçidinin risqləri ilə əlaqədar vəziyyəti qiymətləndirəcək: "Ən azından bir dəhliz qalıb. İŞİD döyüşçüləri bu dəhlizlə Mosuldan Suriyaya keçə bilər. Bu halda Suriyada İŞİD-in əlavə kontingentləri çıxacaq. Biz, əlbəttə ki, vəziyyəti qiymətləndirəcəyik və həm siyasi, həm də hərbi qərarlar qəbul edəcəyik". O ümid etdiyini bildirib ki, ABŞ-ın başçılıq etdiyi beynəlxalq koalisiya bu məsələyə diqqət yetirəcək: "Mənim bildiyim qədər, Mosul şəhəri tamamilə mühasirəyə alınmayıb. Bilmirəm, hansı səbəbdən ola bilər, sadəcə bacarmayıblar".
Qeyd edək ki, eyni narahatlığı "Milliyyət" nəşrinin yazarı Serpil Çevikcan da ifadə edib. Onun sözlərinə görə, Mosuldan çıxarılacaq İŞİD döyüşçüləri üçün Suriya xətti açıq saxlanıb. Serpil Çevikcan qeyd edir ki, İŞİD döyüşçülərinin gedəcəyi yerlər arasında Türkiyə ordusu ilə Azad Suriya Ordusunun hədəfində olan Əl-Bab və İŞİD-in "paytaxt"ı Rakkanın olması daha çox ehtimal edilir. O hesab edir ki, İŞİD-in Suriyaya yönəldilməsinin əsas səbəbi Suriyada Türkiyənin təsirini azaltmaqdır. Bu durum isə Moskva və Ankaranı narahat edir. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Rusiya və Türkiyə prezidentləri Vladimir Putinlə Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasında telefon danışığı olub. Bildirilir ki, onlar Suriya böhranının nizamlanması məsələləri və İraqda Mosul şəhərinin azad edilməsi üzrə əməliyyatın gedişi ətrafında fikir mübadiləsi aparıblar. Ölkə başçıları ikitərəfli və regional problemlər üzrə müxtəlif səviyyələrdə təmasları davam etdirəcəklərini qeyd ediblər. İstisna deyil ki, prezidentlər Qərbin onlar üçün qurduğu plan ətrafında və buna qarşı birgə mübarizə yollarını da müzakirə ediblər. Bu vəziyyət isə qarşıdakı dövrdə Rusiya - Türkiyə əlaqələrinin daha da güclənəcəyini göstərir. İki dövlət arasında güclənən münasibətlər isə Azərbaycanın da marağındadır.
Tahir TAĞIYEV
